Voor het eerst zijn de beoogde 28 bewindspersonen, behalve beoogd premier Dick Schoof, publiekelijk aan de tand gevoeld nog voordat zij toetreden tot het kabinet. Dit zijn de opmerkelijkste conclusies die we kunnen trekken uit de verhoorsessies in de Tweede Kamer.
PVV’er Marjolein Faber hoopte de grootste weerstand tegen haar benoeming als minister van Asiel en Migratie weg te nemen door tijdens de hoorzittingen in de Tweede Kamer afstand te nemen van de omvolkingstheorie, die ervan uitgaat dat er een kwaadaardige elite is die bewust beleid voert om de Europese bevolking te vervangen door niet-westerse immigranten.
Plechtig verklaarde Faber dat ze ‘volledig afstand’ nam van haar eerdere uitspraken en dat zij zich inmiddels realiseerde dat ‘omvolking een verschrikkelijke connotatie heeft’ die niet is los te zien van ‘het verleden en het nazisme’. Faber had naar eigen zeggen louter de bedoeling gehad om haar zorgen te uiten over ‘de demografische ontwikkeling in Nederland’.
De linkse oppositie zag vooral ‘een woordenspel’, bleek tijdens de hoorzittingen. Maar ook bij enkele coalitiepartijen bleef de scepsis voelbaar over de plotseling afgezworen radicale standpunten van sommige PVV’ers. Zo vroeg het VVD-Kamerlid Ulysse Ellian tot twee keer toe hoe Faber straks als minister gaat bewerkstelligen dat gemeenten ruimte maken voor asielzoekers.
Het is een houding die VVD’ers en NSC’ers opvallend vaak aannamen tijdens de hoorzittingen. Alsof zij wilden benadrukken dat zij het fatsoen zullen proberen te bewaken in dit kabinet en een beetje toezicht zullen houden op het andere deel van het kabinet.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Een aantal beoogde bewindspersonen probeerde wel erg opzichtig zichzelf als compleet nieuwe mens te presenteren, die werkelijk niets meer te maken had met zijn of haar eigen uitspraken uit het verleden. Maar de hoorzittingen boden wel degelijk ook ruimte voor daadwerkelijke reflectie op het verleden. Had de PVV bijvoorbeeld ooit afstand genomen van de omvolkingstheorie (hoe gebrekkig ook) zonder deze hoorzittingen? Die kans is niet heel groot.
Toen de hoorzittingen nog niet bestonden, was de meest gebruikelijke route om terug te blikken op het verleden via een journalistiek interview. Ook in een Kamerdebat werd soms ingegaan op het verleden van een minister of staatssecretaris. Het was een wat omslachtige methode die bovendien zeer verspreid door de tijd heen plaatsvond. De hoorzittingen waren wat dat betreft effectiever.
Door de sessies is dus een iets beter beeld ontstaan van de personen die straks het land gaan besturen en wat hun opvattingen zijn. Tegelijkertijd bleef de diepgang uiteraard beperkt, al was het maar omdat er geen vervolgvragen gesteld mochten worden. Daardoor blijft de vraag hoe oprecht en hoe bestendig de gedaantewisseling is van sommige beoogde ministers en staatssecretarissen.
Aanstaand PVV-staatssecretaris Zsolt Szabó zei bijvoorbeeld dat hij de relatie met het Caribische deel van het koninkrijk wil ‘optimaliseren’, terwijl zijn partij de eilanden eerder nog graag op Marktplaats wilde verkopen. Beoogd PVV-minister voor Ontwikkelingshulp Reinette Klever was lange tijd voor het afschaffen van die hulp, maar zegt daar nu voorlopig vanaf te zien: ‘Nu zit ik in een andere rol natuurlijk.’ Aankomend minister Fleur Agema bood alvast excuses aan: ‘Het spijt me dat het Kamerlid Agema een andere opvatting heeft.’
Ondertussen doen die opvattingen uit het verleden er wel degelijk toe. Bij Kamervoorzitter Martin Bosma (PVV) is al gebleken hoe moeilijk het is om het onderscheid te maken tussen de persoon die hij vroeger was en de persoon die hij nu zegt te zijn. Hij is mede door zijn uitspraken uit het verleden komende week niet welkom bij de Slavernijherdenking.
Tijdens de hoorzittingen sprak aanstaand PVV-minister Faber zonder enige terughoudendheid uit dat zij samen met VVD, BBB en NSC werk wil maken van de wens van het overgrote deel van de Nederlanders om de immigratie fors te beperken: ‘Ik wil het strengste asielbeleid ooit doorvoeren.’ Hoewel dit geen verrassend standpunt was van de PVV’er, was het wel nieuw dat die wens zo duidelijk in de Tweede Kamer werd uitgesproken door een beoogd bewindspersoon.
De VVD wil ook al jaren een streng asielbeleid, maar was altijd gebonden aan een minder rechtse coalitie. Voor de kiezer was de boodschap tijdens de hoorzittingen helder: de wil is er en er zit nu een ploeg die er alles aan gaat doen om dit te bereiken. Of dat gaat lukken, is vers twee.
Opvallend was dat er tijdens de hoorzittingen meer weerstand tegen dit beleid was te horen dan de zetelverdeling in de Kamer doet vermoeden. Vooral links georiënteerde partijen als Denk, Partij voor de Dieren, GL-PvdA en Volt waren aanwezig bij de hoorzittingen. Wat ontbrak, was het geluid van oppositiepartijen CDA, ChristenUnie, SP en SGP, omdat zij van tevoren hadden laten weten principieel niet te willen meedoen aan ‘spektakelpolitiek’.
Hoe de aanstaande kabinetsleden de problemen in het land gaan oplossen, blijft voorlopig nog een raadsel. Geen van de beoogde bewindspersonen wilde tijdens de hoorzittingen al echt vooruitlopen op hun inhoudelijke plannen. Ze gaan zich deze zomer eerst inlezen en praten met hun ambtenaren op het ministerie.
Sommigen bewindspersonen hebben nog niet eens ervaring op hun beleidsterrein, zoals VVD’ers Vincent Karremans (beoogd staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sport, VVD) en Jurgen Nobel (staatssecretaris Participatie en Integratie). Hun plannen en die van de rest van het kabinet worden naar verwachting begin september bekend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant