EU-lidstaten moeten het komende decennium 500 miljard euro steken in hun defensie-industrie, zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. De Europese regeringsleiders waren het donderdag echter oneens over waar de benodigde miljarden vandaan moeten komen.
Von der Leyen, die donderdag of vrijdag opnieuw zal worden voorgedragen als Commissievoorzitter, noemde het bedrag achter gesloten deuren tijdens het debat op de EU-top. Het is de eerste keer dat de Commissie een dergelijk bedrag noemt. Eerder had alleen commissaris Thierry Breton (Interne Markt) de investeringskosten geraamd op 100 miljard euro voor de komende zeven jaar, op een partijbijeenkomst van de Europese liberalen.
De leiders zijn het erover eens dat ze ‘substantieel’ meer moeten investeren om de veiligheid van de EU te verzekeren. Over hoe dat moet gebeuren, lopen de meningen fors uiteen. Demissionair premier Mark Rutte en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz maakten duidelijk dat ze niet zomaar met euro-obligaties gezamenlijke schulden zullen aangaan. Beide leiders willen eerst in kaart brengen welke investeringen echt nodig zijn, en hoe er efficiënter kan worden samengewerkt tussen legers.
Dylan van Bekkum is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Marc Peeperkorn is de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Rutte en Scholz werden hard aangevallen door verschillende collega’s. Polen en de Baltische landen stuurden voorafgaand aan de top een gezamenlijke brief naar de Commissie en EU-president Charles Michel, met voorstellen voor een raketschild om de oostgrens beter te bewaken. Polen, Letland, Estland en Litouwen achten een forse toename in defensie-uitgaven meer dan noodzakelijk na de invasie door Rusland van Oekraïne.
Nederland en Duitsland zijn hier niet doof voor, maar zien andere financieringsmogelijkheden dan extra geld ophalen met Eurobonds. Sommige EU-landen voldoen nog steeds niet aan de Navo-norm, die voorschrijft dat 2 procent van het bruto binnenlands product naar defensie moet gaan. Als iedereen de norm haalt, levert dat volgens Nederland 60 tot 70 miljard euro op.
Verder vinden Den Haag en Berlijn dat banken een grotere bijdrage kunnen leveren; nu staan investeringen in wapens in een verdomhoekje, naast bijvoorbeeld de tabaksindustrie. Maar voor de volwassen defensie-industrie die de EU nastreeft, zijn investeringen van banken onmisbaar. Ook de Europese Investeringsbank (EIB) moet daarin een grotere rol spelen.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky was donderdag aanwezig bij de Europese top in Brussel en sloot een ‘veiligheidsovereenkomst’ met de EU. Eerder maakten verschillende landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk en Nederland dergelijke afspraken met Oekraïne. Het is vooral een belofte van de EU dat de steun aan Oekraïne de komende jaren gehandhaafd blijft.
De EU trok in februari al 50 miljard euro uit voor steun in de komende drie jaar. De G7 deed daar deze maand nog een lening van 50 miljard bovenop, gefinancierd met de winst op bevroren Russische tegoeden. In de donderdag gesloten overeenkomst zegt de EU nog meer Russische tegoeden beschikbaar te willen stellen voor steun. Zelensky zei donderdag op de top tegen de regeringsleiders dat hun steun nodig was bij het afstoppen van het Russische offensief bij Charkiv.
Ook trekt de EU in de overeenkomst 5 miljard euro uit voor de training van Oekraïense troepen. Eveneens stuurt de overeenkomst aan op meer samenwerking tussen de Europese en Oekraïense defensie-industrie. In februari kwam het Duitse Rheinmetall al met Oekraïne overeen om artilleriemunitie in Oekraïne te gaan produceren.
In de overeenkomst steunen de EU-lidstaten de stappen die Oekraïne zet ten behoeve van toetreding tot de EU. Dinsdag begonnen de eerste toetredingsgesprekken. Zelensky lichtte donderdag vooral deze gesprekken uit en noemde die een ‘historische keuze’ van de EU-lidstaten. Hij stelde dat ook Moldavië, Georgië en ooit zelfs Belarus onderdeel van de EU zouden moeten zijn. De landen horen bij Europa, niet bij Rusland, zo was de boodschap.
In de overeenkomst committeert Oekraïne zich aan eisen die het land ook zal moeten vervullen op weg naar EU-lidmaatschap. Zo moet het corruptie bij defensie en het leger tegengaan, iets wat dit jaar nog een groot probleem bleek.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant