In de zorg worden diploma’s vervalst en wordt doelbewust ongekwalificeerd personeel ingezet. Er is sprake van een ‘toenemende verwevenheid’ van de sector met ‘criminaliteit en fraudenetwerken’, waardoor de zorg in gevaar komt.
Dat schrijven demissionair ministers Robbert Dijkgraaf (Onderwijs) en Conny Helder (Volksgezondheid) vandaag aan de Kamer. Aanleiding is een onderzoeksrapport van de Onderwijsinspectie en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat vandaag eveneens aan de Kamer is gestuurd. De inspecties waarschuwen daarin dat de fraude en de verbondenheid met het criminele circuit ‘hoge risico’s voor de kwaliteit en veiligheid van zorg’ opleveren.
De inspecties stelden het onderzoek in nadat eerder dit jaar een brandbrief van een groep anonieme zorgmedewerkers naar meerdere instanties was gestuurd. Daarin stonden signalen over slecht of niet opgeleid zorgpersoneel en ‘systematische fraude’. De fraude zou spelen bij onderwijsinstellingen, stagebedrijven en bemiddelingsbureaus die moeten kijken naar de geschiktheid van zzp’ers voordat ze bij een zorginstelling aan de slag gaan.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid.
Lees hier alles over de kabinetsformatie.
Uit het onderzoek blijkt nu dat daar inderdaad sprake van is. Zo worden diploma’s op meerdere manieren vervalst. Soms is er sprake van een vals document, maar ook worden examens tegen betaling ‘afgetekend zonder dat aan alle eisen is voldaan’. Ook is er sprake van identiteitsfraude onder studenten, waarbij studenten onder iemand de naam van iemand anders in de schoolbanken zitten. Er zijn vergelijkbare risico’s bij stages, die mogelijk ook tegen betaling onterecht worden ‘afgetekend’.
De inspecties ontdekten dat sommige bemiddelingsbureaus die voor zorgaanbieders kijken naar de kwaliteit van zzp’ers zich schuldig maken aan misleiding, bijvoorbeeld door met vervalste papieren te werken. Sinds 2022 kreeg de IGJ meer meldingen over met name mannelijke ongekwalificeerde zzp’ers, die soms een criminele achtergrond hebben en via een bemiddelingsbureau toch aan het werk komen.
De IGJ heeft signalen dat er onder meer in de gehandicaptenzorg en jeugdzorg daardoor ondeskundig personeel werkt, dat geen begeleiding geeft aan de vaak kwetsbare cliënten. Zo zouden de personeelsleden ‘slechts fungeren als oppasser en videogames spelen en op hun telefoon zitten’, schrijven de inspecties. Vaak weet het ongekwalificeerde personeel niet hoe het moet omgaan met ‘onbegrepen gedrag’. ‘De IGJ ziet in meldingen dat dit meermaals tot ernstige calamiteiten heeft geleid.’
Wat het nog zorgwekkender maakt, is dat de problemen rond fraude in sommige gevallen samenhangen met het criminele milieu. Dat heeft direct gevolgen voor de werkvloer. Zo vermoedt de IGJ dat sommige zzp’ers cliënten proberen aan te zetten tot strafbare feiten.
Bovendien hebben zzp’ers in zorginstellingen toegang tot gevoelige persoonlijke informatie, ‘die mogelijk interessant is voor criminele netwerken’. De meldingen hierover kwamen vaak anoniem binnen, omdat de melders zich vaak ‘bedreigd voelen door de betreffende zzp’er’.
‘De inspecties zijn geschrokken van wat ze tegen zijn gekomen, en wij delen die zorg’, schrijven ministers Dijkgraaf en Helder. Zij vinden dat onbekwame medewerkers die met vaak kwetsbare mensen werken een ‘onaanvaardbaar risico’ nemen.
De ministers manen zorgopleidingen en zorgaanbieders tot oplettendheid. Zo moeten zorginstellingen beter controleren of een diploma wel in het register van DUO is opgenomen en moeten opleidingen strenger toezicht houden op stages en examens. De Onderwijsinspectie gaat daarnaast voorlichting geven aan onderwijsinstellingen over de manieren waarop fraude te voorkomen is.
Dijkgraaf en Helder erkennen het probleem dat het op dit moment relatief makkelijk is om zorgaanbieder of ‘leerbedrijf’ te worden en dat misbruik daardoor op de loer ligt. Toch willen ze geen al te grote barrière opwerpen, omdat zorgpersoneel hard nodig is. Ze zetten daarom vooral in op toezicht. De komende tijd zullen de inspecties dan ook meer gaan samenwerken met het Openbaar Ministerie en de Arbeidsinspectie, ook omdat door de verwevenheid met de criminaliteit bevoegdheden van toezichthouders ‘niet toereikend’ zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant