Lekker actueel, met die boerenpopulisten in het komende kabinet, de aflevering woensdag van Humans Wat houdt ons tegen? Daarin onderzochten journalist Jeroen Smit met collega’s Jaap Tielbeke en Daphné Dupont-Nivet waarom er zo bitter weinig gebeurt aan de beroerde kwaliteit van ons oppervlaktewater. Fabrieken, landbouw en burgers lozen tezamen een ontzagwekkende hoeveelheid chemicaliën in het water – rechtstreeks en via het riool – waardoor het ongeschikt dreigt te worden voor consumptie, onze gezondheid bedreigt en waardoor het ecosysteem kan instorten.
Het altijd interessante Wat houdt ons tegen? onderzoekt, op neutrale toon, hoe Nederland grote problemen op het gebied van klimaat, milieuvervuiling, voedsel- en warenverspilling het hoofd biedt. In het geval van het water in sloten, meren en rivieren, ging het programma te rade bij een hoogleraar milieu-ecologie, een onderzoeker van waterkwaliteit, een (in polderland machtige) dijkgraaf en de directeur van een drinkwaterbedrijf. Glashelder vertelden de experts hoe erg (heel erg) het met het water is gesteld. Hoe het beter kan (jawel) en waarom dat snel (het is bijna te laat) moet gebeuren.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
In 2027 moet Nederland voldoen aan de in 2000 ingestelde Europese richtlijnen voor schoon oppervlaktewater. Doet het dat niet, dan volgen dwangsommen, boetes en dreigen rechtszaken door milieuorganisaties die bij overheden naleving van de regels zullen afdwingen.
Tot nu toe voldoet slechts 1 procent. De deadline van 2027 is een door alle geraadpleegde deskundigen erkende politieke realiteit. Behalve dan door coalitiepartner BBB. Kamerlid Cor Pierik hield het erop dat Nederland over drie jaar met een verbeterplan moet komen. Zoals bekend wil zijn partij in Brussel ‘met de vuist op tafel slaan’ om onder de richtlijn uit te komen. Maar dat is, zo verzekerden de kenners, vrijwel kansloos.
Los van die politieke discussie, is het vooral de vraag hoe verantwoord het is dat laissez-faire te laten duren. Vergunningen voor lozingen door bedrijven zijn vaak decennia verouderd, terwijl de hoeveelheid en variatie aan (complexe) chemicaliën toeneemt. Die breken nauwelijks af. Waardoor de vergiftiging, bijvoorbeeld met pfas, almaar opstapelt, bijvoorbeeld in, o horror, vervrouwelijkende vissen. In het stromende water is het gif onzichtbaar voor het blote oog: pas als burgers en bedrijven in de portemonnee gaan voelen wat de vervuiling kost, zullen ze in actie willen komen, zei onderzoeker waterkwaliteit Milo de Baat. Kom niet aan de euro’s van de Hollander. Wat echt zou helpen, is gif in het water voorkómen: bedrijven verbieden het te spuien, mestbeperkingen afdwingen, smeerpoetsen dwingen tot proper burgerschap.
Een Noord-Hollandse biologische fruitteler vertelde dat hij in geval van droogte zijn bomen niet kan beregenen met water uit de sloot naast zijn akker. Het bevat veel te veel pesticiden. Als hij dat gebruikt, mag hij zijn appels en peren niet meer als biologisch verkopen. Wachten op 2027. Dan komt de BBB-minister vast met een plan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant