De aarde wordt warmer en warmer. Doen Europese steden genoeg om de straten koel te houden?
Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Het is net officieel zomer, en de eerste warme dagen hebben zich al aangediend. Door klimaatverandering zullen dit soort warme dagen vaker terugkomen in Europa. En daar zijn steden niet genoeg op voorbereid, stelt architecten- en ingenieursadviesbureau Sweco in een rapport. Steden als Rotterdam en Amsterdam moeten volgens het onderzoek meer verkoelende maatregelen nemen om de hitte buiten de deur te houden.
'Het snelst opwarmende continent', zo noemde een recent rapport Europa. Het jaar 2023 was een van de warmste jaren ooit voor Europa, met meerdere hittegolven en extreem warme dagen. Zoals de KlimaSeniorinnen onlangs met succes bepleitten in het Europese Mensenrechthof, is het een mensenrecht om beschermd te worden tegen klimaatverandering. Hitte kan gevaarlijk zijn voor de gezondheid van kwetsbare groepen, zoals ouderen.
In de zomer van 2022 overleden 61.000 Europeanen als gevolg van een extreme hittegolf. En hoge temperaturen beïnvloeden ook het werkleven. "Tijdens een hittegolf gaat de arbeidsproductiviteit omlaag", zegt hitte-expert Lucas Nieuweboer van Sweco. "Mensen slapen bijvoorbeeld slechter en kunnen daarom minder goed werken."
Reden genoeg om verstedelijkend Europa meer te koelen. Toch gebeurt dit volgens het rapport nog onvoldoende. Vooral Noord-Europese steden zijn minder bekend met hete zomerdagen en hebben daarom vaak een infrastructuur die niet is ingesteld op hitte.
"Steden zijn hier nog ingericht op koude winters", zegt Nieuweboer. Woningen zijn goed geïsoleerd om warmte binnen vast te houden. Tot op zekere hoogte weert deze isolatie ook de hitte van buiten. Nieuweboer: "Maar tijdens een hittegolf komt de warmte uiteindelijk ook naar binnen, en dan blijft deze hangen."
Bovendien zijn de steden vaak nog te 'versteend'. Grote hoeveelheden asfalt en beton in de stad houden warmte vast én geven deze weer af. Water verdampt minder goed tussen de warme stenen, waardoor de stad ook minder afkoelt. Zo kan het in een stad wel acht tot tien graden warmer zijn dan in buitengebieden, vertelt Nieuweboer.
De beste manier om steden te koelen, is door meer groen te plaatsen. "En dan geen kort gemaaid grasveldje, maar bomen of struiken", zegt Nieuweboer. "Bomen geven schaduw en zorgen ervoor dat water verdampt." Een gevoelstemperatuur kan op een straat met bomen zo wel twaalf graden lager liggen dan op weg zonder groen.
De aandacht voor dit soort koelende maatregelen begint in Nederland langzaam op gang te komen. "De meeste steden hebben nu bijvoorbeeld wel hitteplannen", zegt Mendel Giezen, universitair hoofddocent in duurzame stedelijke ontwikkeling aan de Universiteit van Amsterdam. In een hitteplan wordt een aantal maatregelen en adviezen samengebracht om hittegerelateerde gezondheidsproblemen en sterfte te voorkomen. "Maar ik denk dat steden nog niet helemaal klaar zijn. Het is een grote opgave."
Nieuweboer ziet nu nog grote verschillen tussen steden. Zo is Den Haag een erg versteende stad, terwijl Arnhem veel stadsparken heeft en er een 'groene strook' door de stad loopt.
Vooral ruimtelijke ingrepen doen, is volgens zowel Giezen als Nieuweboer lastig. "Er moet ruimte zijn voor groen. Het duurt vaak wel veertig jaar voor je een wijk opnieuw kan inrichten. Je kunt een stad niet zomaar opnieuw bouwen", zegt Nieuweboer.
Sweco stelt dat er nu nog te veel Europese steden zijn die geen hitte-aanpak hebben. Op de plaatsen die dit al wél hebben, uit het rapport ook kritiek. De focus van de plannen ligt niet altijd op kwetsbare groepen: meer groen kan voor een lagere gemiddelde temperatuur in de hele stad zorgen, maar dit sluit niet uit dat er buurten zijn waar de temperaturen in scholen of verzorgingstehuizen wel flink oplopen.
Een ander probleem is dat de ingevoerde maatregelen niet altijd even goed worden geëvalueerd, waardoor de effectiviteit onduidelijk blijft. In het rapport pleiten de onderzoekers daarom naast meer aandacht voor het probleem ook voor meer gebruik van wetenschappelijk onderbouwde koelmethodes.
"Overheden en beleidsmakers moeten dit een cruciaal onderdeel maken van de groene transitie in stedelijke gebieden", concludeert Nieuweboer.
Source: Nu.nl economisch