Met de Trash4Cash-actie hoopt de Indiase kunstenaar Angelina Kumar haar werk Het peukenbos te voltooien: een kunstwerk gemaakt van schimmelende peuken. Ze heeft er al 450 duizend.
Dit artikel is afkomstig uit de Volkskrant. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Drie grote tonnen gevuld met peuken. Ze staan in de Utrechtse studio van de Indiase kunstenaar Angelina Kumar, van wie komend weekend werk te zien zal zijn op het LaLaLand Festival in Amsterdam. In twee jaar tijd heeft ze 450 duizend sigarettenfilters verzameld voor het kunstwerk waar ze nu aan werkt, Het peukenbos: een woud van tientallen enorme sigaretten, gemaakt van oude peuken en schimmel. Op het festival is een kleiner voorproefje van het uiteindelijke werk te zien.
Hoe komt iemand aan 450 duizend peuken? Bij het inzamelen kreeg Kumar hulp van Noreen van Holstein en de WasteBar. Van Holstein is samen met Lalita van Lamsweerde oprichter van de LaLa Foundation, een stichting die mensen aanspoort tot duurzamer gedrag. "Daar zijn LaLaLand Festival en de WasteBar uit ontstaan", vertelt Van Holstein. De WasteBar is een mobiele foodtruck die wordt ingezet op evenementen en waar je betaalt met zwerfafval. Een portie poffertjes 'kost' bijvoorbeeld 25 peuken.
Deze week kwamen drie Haarlemse vrouwen op leeftijd Kumar nog 30 duizend sigarettenfilters brengen. Twee van hen rapen al langer wekelijks peuken van de straat, de derde sloot zich begin dit jaar aan. Om de twintig tot veertig pilaren voor Het peukenbos te maken, heeft de kunstenaar in totaal een half miljoen peuken nodig. Een snelle optelsom leidt tot een onbevredigende conclusie: een tekort van 20 duizend stuks. Die hoopt Kumar dus dit weekend op het festival te verzamelen.
De tijd dringt, want Kumar 'kweekt' haar pilaren, met gebruik van schimmels. En op die manier 'groeit' een peukenpilaar in drie weken tijd tot de gewenste grootte. "Je ziet hoe klein de kweekruimte is", wijst Kumar in haar atelier. Ze doelt op de kleine witte container in een hoek van de loods. Als Kumar kortstondig de deur opent, vult de ruimte zich meteen met een onaangename geur. "Dat is mycelium", licht ze toe, "een van de oudste organismen op de planeet."
Op de eerste verdieping van haar studio staan al zes afgewerkte pilaren uitgestald. "Ze variëren in lengte, van 1 tot ruim 2 meter hoog." Alle peuken zitten erin, zegt Kumar, al kun je ze niet zien. De bruine verkleuringen op de witte buitenkant doen denken aan de structuur van een boomschors. "Omdat ik met schimmels werk, ontstaat een levend organisme dat altijd verandert. Zo ook de kleur. Als het heet is, groeien er paddenstoelen uit de pilaren. Het moet een dystopisch bos worden waar je doorheen kunt lopen. Enerzijds trekt het bos je aan, anderzijds walg je ervan."
Kumar vertelt hoe ze ontdekte dat mycelium het vermogen heeft om de gifstoffen in peuken biologisch af te breken. "Door de schimmel in een labachtige setting te manipuleren en in contact te brengen met de sigarettenfilters, ontstaat een nieuw soort levend materiaal. Ik moest het juiste recept, de juiste hoeveelheden en het juiste proces vinden." Ze wijst grinnikend naar een paar longen aan de muur, ironisch genoeg gemaakt van peuken: "Dat was mijn eerste test, en het eerste bewijs dat het werkte."
De keuze voor sigarettenfilters als materiaal voor haar werk is allesbehalve willekeurig. "Het zijn miniatuurbommen. Eén peuk kan wel 10 liter water vervuilen", aldus Kumar. Van Holstein vult aan: "Als je één sigarettenfilter in een vissenkom gooit - we hebben het niet geprobeerd hoor - sterven de vissen. Peuken op straat gooien is nog steeds een gewoonte, het wordt geaccepteerd. Hondenpoep mocht je vroeger ook gewoon laten liggen."
Met de Trash4Cash-actie en Het Peukenbos hopen Kumar en de LaLa Foundation het bewustzijn over zwerfafval te vergroten en mensen tot gedragsverandering aan te sporen. "En dat niet alleen: vijfhonderdduizend peuken opruimen heeft echt een positieve impact op het milieu", aldus Van Holstein.
Daarbij maakt de actie het festival ook toegankelijker voor mensen met minder geld. "Niet iedereen kan een festivalticket van 37,50 euro betalen. Met een uur peuken rapen heb je een gratis kaartje verdiend. Zeker als je weet waar je moet zoeken." Voor een goede vangst loop je op zaterdagochtend bijvoorbeeld langs wat kroegen, speur je bij bushaltes, in parken en voor middelbare scholen. Maar reken je niet té rijk: er worden maximaal vier festivaltickets per persoon weggegeven.
LaLaLand Festival, 29 en 30/6, Ruigoord, Amsterdam. Het (grote) peukenbos wordt vanaf januari 2025 zes maanden lang tentoongesteld in het Stadskantoor in Utrecht.
Source: Nu.nl algemeen