Hoe harder huizenprijzen in Nederland stijgen, hoe minder kinderen er worden geboren. Daardoor loopt het kindertal in Amsterdam en andere oververhitte woningmarkten de laatste jaren extra hard terug.
Dat blijkt uit een studie die demograaf Daniël van Wijk vandaag publiceert op de website van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (Nidi). Tussen 2010 en 2022 daalde het aantal kinderen per vrouw in Nederland zeer gestaag van 1,8 naar minder dan 1,5. De trend is het scherpst in de regio Groot-Amsterdam, waar huizenprijzen het hardst zijn gestegen. Het aantal baby’s liep daar in twaalf jaar terug met 0,4 per vrouw. In gebieden met minder verhitte woningmarkten, zoals Zuid-Limburg en Oost-Groningen, bedroeg de daling ‘slechts’ 0,2 kind per vrouw.
De zorg dat jonge mensen niet aan een betaalbaar huis kunnen komen, was bij de afgelopen verkiezingen een van de belangrijkste thema’s. Dat jongeren daardoor later kinderen kunnen krijgen dan zij willen, of uiteindelijk zelfs helemaal niet, wordt daarbij regelmatig als pijnlijke consequentie genoemd. Jongeren vertellen hoe zij hun leven op de pauzeknop zetten omdat ze geen geschikt huis kunnen vinden. Zij blijven langer dan hen lief is in hun ouderlijk huis, of delen woonruimte met leeftijdsgenoten.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Door de verhouding tussen huizenprijs en geboortecijfer voor veertig Nederlandse regio’s te bestuderen, levert Van Wijk nu ook de cijfers bij die verhalen. Hij berekent zelfs dat bij een gemiddelde huizenprijsstijging van 100 duizend euro het aantal baby’s daalt met 0,03 tot 0,06 per vrouw. Dat lijkt niet veel, maar zou betekenen dat de daling van het Nederlandse kindertal tussen 2010 en 2022 voor 15 tot 27 procent wordt verklaard door de boom op de huizenmarkt.
Bij die claim plaatst economisch geograaf Christian Lennartz kanttekeningen. Lennartz is verbonden aan het Planbureau voor de Leefomgeving en niet betrokken bij het Nidi-onderzoek. ‘Het is zeker een interessante studie en de methodologie ziet er goed uit’, zegt Lennartz. ‘Maar dat het lage kindertal een directe oorzaak is van stijgende huizenprijzen is er volgens mij nog niet mee bewezen.’
Lennartz wijst erop dat het aantal baby’s dat in een samenleving wordt geboren door veel factoren wordt beïnvloed. Sommige van die praktische, economische en culturele ontwikkelingen hangen ook weer onderling samen. Een duidelijk voorbeeld daarvan is volgens Lennartz de arbeidsparticipatie van vrouwen. ‘We weten dat huizenprijzen in Nederland structureel zijn gestegen door hogere arbeidsparticipatie van vrouwen, hierdoor kunnen stellen namelijk een hogere hypotheek krijgen. Tegelijkertijd draagt de hogere arbeidsparticipatie van vrouwen ook weer bij aan lagere geboortecijfers in het algemeen.’
Een alternatieve verklaring zou volgens Lennartz zijn dat er een indirect verband bestaat tussen huizenprijzen en het kindertal.
Van Wijk erkent dat hij niet keihard heeft aangetoond dat het dalende aantal baby’s het directe gevolg is van hoge huizenprijzen. ‘Het verband is wel heel sterk. Maar er kunnen natuurlijk ook nog andere mechanismen zijn die het verklaren.’ De arbeidsparticipatie van vrouwen vindt hij zelf niet zo’n logische. ‘Ik heb daar zelf veel onderzoek naar gedaan. De laatste jaren zie je juist de trend dat stellen waarbij beide partners werken relatief meer kinderen krijgen.’
Een mechanisme dat volgens Van Wijk een grotere invloed heeft op de relatie huizenprijs-kindertal is verhuisgedrag. ‘Je kunt je voorstellen dat stellen nu vaker uit dure gebieden vertrekken, als zij van plan zijn om kinderen te krijgen.’ Hij verwacht dit effect deels te hebben ondervangen door te kijken naar relatief grote regio’s. ‘Maar ik zou graag nog uitgebreider onderzoek doen om eventueel veranderende verhuisdynamiek beter te begrijpen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant