Het verspreiden van overheidsinformatie, al dan niet geheim, is een hoofdtaak van de journalistiek. Met Assanges veroordeling is dat nu strafbaar verklaard.
De vrijlating van Julian Assange, die woensdag na zijn rechtszaak op de Noordelijke Marianen Eilanden eindelijk terug naar huis in Australië vloog, is in de eerste plaats een zegen voor hemzelf. Na twaalf jaar opsluiting in Londen, eerst als asielzoeker in de Ecuadoriaanse ambassade en daarna in een gevangenis, kan de oprichter van klokkenluiderswebsite Wikileaks nu zijn leven oppakken en zijn gezin beter leren kennen.
Dat is hem gegund, na het slepende juridische gevecht en de levenslange gevangenisstraf die hem al die tijd boven het hoofd hing. De 5 jaar cel waartoe hij woensdag werd veroordeeld, heeft hij al uitgezeten.
Assange is een vrij man, iets wat niemand tot voor kort voor mogelijk hield.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Voor de journalistiek is het echter geen zege. Assange betaalde zijn vrijheid met een schuldbekentenis: hij erkent geheime overheidsdocumenten te hebben aangenomen en verspreid. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat de Amerikanen iemand voor dit onderdeel van de Spionagewet hebben veroordeeld.
En het verspreiden van informatie die de overheid geheim had willen houden is toch een van de belangrijkste taken van de journalistiek.
Assange werd veroordeeld voor, onder meer, het tonen van de video Collateral Murder, die WikiLeaks met tienduizenden andere documenten kreeg van inlichtingenanalist Chelsea Manning, die daarvoor tot 35 jaar cel zou worden veroordeeld. De video, op 5 april 2010 door WikiLeaks gepubliceerd, laat zien hoe twee Amerikaanse helikopters het vuur openen op een groep Irakezen op een plein in Bagdad, en op het busje dat hen wil helpen. Er vallen twaalf tot achttien doden, onder wie twee Reuters-journalisten.
De video droeg bij aan het beeld dat de Amerikaanse operatie in Irak niet per se gericht was op het winnen van de hearts and minds van de bevolking aldaar.
Dat willen de Amerikanen kennelijk niet nog een keer laten gebeuren. Assange heeft beloofd alle aan hem doorgespeelde documenten te vernietigen of terug te geven. Daarnaast zal van zijn veroordeling een afschrikwekkende werking uitgaan. Niet alleen degenen die geheime documenten lekken worden zwaar gestraft, maar ook de journalisten die de documenten publiceren.
Wikileaks publiceerde in 2016 ook gehackte e-mails van de Democratische Partij, waarmee het (opzettelijk) meehielp aan het verlies van Hillary Clinton. De hacks waren volgens onder anderen speciaal onderzoeker Robert Mueller het werk van Russische geheime dienst. Ze laten de problematische kant zien van WikiLeaks en andere media die zichzelf als ‘neutraal’ doorgeefluik presenteren. De suggestie van volledige transparantie kan nooit worden waargemaakt, al is het maar omdat de bronnen nooit kunnen worden geopenbaard. Dat maakt ze kwetsbaar voor politieke manipulatie.
Ironisch genoeg was het juist de door WikiLeaks geholpen Donald Trump (‘I love WikiLeaks!’) die via zijn ministerie van Justitie serieus werk maakte van de vervolging van Assange (Barack Obama was altijd teruggeschrokken voor de spionagebeschuldiging). En terwijl Obama Manning wel gratie verleende, kreeg Assange alleen een indirect gratie-aanbod als hij een niet-Russische bron zou aanwijzen als hacker van de Democratische e-mails.
Het is betreurenswaardig dat de regering-Biden zich nu niet grootmoediger heeft opgesteld en de zaak tegen Assange niet heeft geseponeerd. Met de schuldbekentenis is een anti-journalistiek precedent geschapen waar zijn mogelijke opvolger wel raad mee weet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant