Het heeft verticale zwarte lijnen, een reeks cijfers, en als het gescand wordt, klinkt een kenmerkende bliep: de streepjescode. Woensdag is het precies vijftig jaar geleden dat er voor het eerst een streepjescode werd gebruikt.
Dat gebeurde in een supermarkt in het Amerikaanse Ohio. De eerste bliep klonk toen daar op 26 juni 1974 een pakje kauwgom werd afgerekend.
De introductie van de streepjescode zorgde voor een revolutie in de detailhandel. Waar kassamedewerkers voorheen prijzen zelf moesten intoetsen en voorraden handmatig moesten worden geteld, bood het vernuftige streepjessysteem winkeliers de mogelijkheid informatie op te slaan en uit te lezen met behulp van een simpele code. Toch was er ook argwaan: vakbonden vreesden bijvoorbeeld dat de automatisering tot baanverlies onder supermarktpersoneel zou leiden.
Over de auteur
Maartje Geels is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Een voorloper van het systeem dook voor het eerst op in de jaren ‘30 van de vorige eeuw, in een proefschrift geschreven voor de Amerikaanse universiteit Harvard. Auteur Wallace Flint, wiens vader in de detailhandel zat, kwam met het idee om het afrekenproces geautomatiseerd te laten verlopen. Verder dan een concept op papier kwam het echter niet.
Ruim tien jaar later leidde een uitje naar het strand tot een doorbraak in het barcodesysteem, zo luidt volgens computergigant IBM althans de legende. Op het strand van Miami tekende bachelorstudent Joseph Woodland met zijn vinger een coderingssysteem uit in het zand, losjes gebaseerd op het morseschrift.
Het systeem van Woodland, bestaande uit figuren die nog het meest aan een schietschijf doen denken, werd in 1952 gepatenteerd. Weer een decennium later deed versie 2.0 zijn intrede; de rondjes waren inmiddels vervangen door dertig zwarte en 29 blanco streepjes. Met behulp van een binaire code kon op een klein oppervlakte een gigantische hoeveelheid productinformatie worden opgeslagen.
In Nederland was grootgrutter Albert Heijn de eerste die het systeem gebruikte: in 1976, twee jaar na de eerste Amerikaanse supermarktscan, werd in een supermarkt in Heemskerk een pak Douwe Egberts-koffie aan de test onderworpen.
De barcode van vandaag de dag, doorgaans bestaande uit twaalf cijfers, geeft informatie over de landcode, het soort product en het bedrijfsnummer. De befaamde streepjes worden anno 2024 gemiddeld tien miljard keer per dag gescand; barcodes zelf zijn op meer dan een miljard producten terug te vinden.
Ondanks de voordelen is het einde van de streepjescode in zicht. Over enkele jaren moet de barcode overal vervangen zijn door de geblokte QR-codes. Dat is volgens de sector nodig omdat consumenten steeds meer eisen stellen aan de informatie die over producten beschikbaar is.
Niet alleen willen kopers meer weten over de samenstelling van hun aankopen; in het nieuwe QR-systeem moet bijvoorbeeld ook informatie over duurzaamheid op verpakkingen terug te vinden zijn. QR-codes hebben simpelweg een streepje voor omdat ze veel meer informatie op kunnen slaan. Ze vallen ook met mobiele telefoons uit te lezen.
In tegenstelling tot vijftig jaar geleden zullen winkeliers dit keer niet veel hoeven aan te passen, zegt GS1, de organisatie die het beheer heeft over de streepjescodes. De meeste scanapparaten in supermarkten kunnen al QR-codes uitlezen. En consumenten? Die hebben nog tot 2027 om afscheid te nemen van de vertrouwde streepjes.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant