Reuzenhoningbijen worden ze ook wel genoemd, deze bijen uit de Himalaya. Apis laboriosa is hun wetenschappelijke naam en ze behoren tot de belangrijkste bestuivers in het hooggebergte. Maar niet alleen de bloemen profiteren van hun aanwezigheid, lokale imkers doen dat ook.
Mad honey of red honey wordt de honing van de reuzenhoningbijen wel genoemd. De rododendronbloemen waarop ze foerageren zorgen voor een roodgekleurde honing die een hallucinogene werking kan hebben en om die reden onder andere in Turkije en Nepal als traditioneel medicijn én vrijetijdsdrug wordt gebruikt. De hallucinaties treden op door de aanwezigheid van grayanotoxines: gifstoffen die zijn vernoemd naar de negentiende-eeuwse botanicus Asa Gray.
Naast hallucinaties kan de honing ook duizeligheid, misselijkheid, een tragere hartslag en een verlaagde bloeddruk veroorzaken. In lage doses is de drug na een paar uur uitgewerkt, in heel hoge doses kunnen er ernstige hartproblemen ontstaan en in zeldzame gevallen kunnen gebruikers komen te overlijden.
De honingraten van de soort bevinden zich in nesten aan steile kliffen. De imkers jagen de bijen bij de raten weg met rook. Daarbij bungelen ze met gevaar voor eigen leven aan bamboetouwladders of staan ze op wankele stellages. Een lucratieve onderneming, want de ‘gekke honing’ wordt in Nepal verkocht voor omgerekend zo’n 14 euro per liter. Maar de imkers maken zich zorgen, blijkt uit deze fotoreportage van persbureau Reuters: er zijn steeds minder reuzenhoningbijen. Oogstten de inwoners van Taap, een dorp zo’n 175 kilometer ten westen van de Nepalese hoofdstad Kathmandu, tien jaar geleden nog zo’n 600 liter honing, inmiddels is dat nog maar 100 liter.
Eén vermoedelijke oorzaak is klimaatverandering: daardoor kan een mismatch tussen het bloeiseizoen van de rododendron en de activiteit van de bijen ontstaan. Ook kunnen de insecten lijden onder droogte en extreme regenval. Daarnaast kunnen andere factoren een rol spelen, zoals ontbossing, pesticidengebruik en een gewijzigde waterhuishouding door de aanleg van waterkrachtcentrales.
Wekelijks de beste verhalen van Wetenschap in je inbox?
Source: NRC