Een vuistregel is dat beursfondsen ongeveer de helft van de behaalde winst doorgeven aan de aandeelhouders. Dat wordt de pay-out ratio genoemd. Als een bedrijf 1 miljard nettowinst behaalt, gaat 500 miljoen euro als dividend naar de beleggers. De andere 500 miljoen wordt gereserveerd voor toekomstige tegenslagen of voor investeringen en overnamen.
Maar nu gebeurt het omgekeerde. Action, een enorme keten van winkels met Chinese prullaria, léént bij banken 1,8 miljard euro om zijn aandeelhouders te behagen met een extra dividend.
De grootste aandeelhouder is het opkoopfonds 3i, dat met een belang van 55 procent ook nog de dienst uitmaakt bij Action. Sommigen fronsen daarover de wenkbrauwen. Maar eigenlijk zouden bij iedereen de haren recht overeind moeten gaan staan. Het is een uitwas van het huidige aandeelhouderskapitalisme die ruikt naar plunderingen.
Nu is bekend dat opkoopfondsen – private equity – bedrijven kopen om zo veel mogelijk winst te behalen. De toekomst of lange termijn van een bedrijf of sector zijn van ondergeschikt belang. De portefeuilles van de fondsen zijn vaak een allegaartje van bedrijven met als enige overeenkomst dat er flink geld aan kan worden verdiend. Meestal hopen ze die investeringen binnen vijf tot tien jaar te gelde te maken door het bedrijf naar de beurs te brengen of door te verkopen.
3i is een Brits opkoopfonds dat in 2011 voor nog geen 500 miljoen euro de aandelen overnam van de Westfriese oprichters van Action. Toen was het nog een winkelketen met 256 vestigingen, vooral in Nederland. Later werden ook andere bedrijven overgenomen, zoals Refresco, Basic Fit, Royal Sanders en VakantieDiscounter, maar Action is hun topinvestering.
Inmiddels is via dividendontvangsten 3,5 miljard op Action verdiend. 3i wil echter het onderste uit de kan. Behalve de lening van 1,8 miljard euro voor een dividenduitkering wordt uit de kas van Action nog eens 250 miljoen euro aan dividend gehaald voor de beleggers. Dat is in totaal 2 miljard, waarvan 1,1 miljard naar 3i gaat.
Volgens analisten doet 3i dit omdat het steeds lastiger is om kopers te vinden voor grote winkelketens. Ook is er vrees dat Action last kan krijgen van disrupties in de wereldhandel, zoals een handelsoorlog met China of een blokkade in de Rode Zee. 3i wil niet achter het net vissen als het met Action de verkeerde kant opgaat, zoals met Blokker is gebeurd.
Voorlopig is die angst ongegrond. Sinds 3i meerderheidsaandeelhouder is geworden, gaat het Action voor de wind. Het aantal winkels is vertienvoudigd tot ruim 2.500 in heel Europa. In 2023 steeg de omzet met 28 procent tot 11 miljard euro. 3i klopt zich op de borst dat het belang in Action nu al 16 miljard euro waard is.
Weliswaar loopt door de lening de schuldenlast van Action op tot 5 miljard. Dat is te verhapstukken. Maar het blijft navrant dat er zoveel geld naar aandeelhouders gaat in een bedrijf dat al sinds 2018 geen cao meer heeft, maar alleen een arbeidsvoorwaardenregeling met de ondernemingsraad.
Het personeel valt buiten de pay-out ratio.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns