Al maanden gaat rond dat Gavin Newsom, de populaire gouverneur van Californië, stiekem een schaduwcampagne voert als alternatief voor Joe Biden, die morgen zijn eerste tv-debat heeft met Donald Trump. Newsom ontkent dat. Wie is hij en waarom is hij zo actief?
Het stadhuis van San Francisco staat vol met standbeelden van mannen die er ooit aan het roer stonden. De bronzen bustes zien er allemaal hetzelfde uit. Neem George Christopher, in de jaren vijftig en zestig was hij de 34ste burgemeester van de stad, of John Shelley, nummer 35, of George Moscone, die hem in 1976 opvolgde: ernstige kop, bovenste knoopje dicht, stropdas om.
Over de auteur
Maral Noshad Sharifi is correspondent Verenigde Staten voor de Volkskrant. Ze woont in New York.
Maar dan verschijnt de buste van Gavin Newsom, burgervader tussen 2004 en 2011, en de huidige gouverneur van Californië. Geen jasje, geen das, maar een overhemd met het bovenste knoopje open, zijn haren strak achterover gekamd.
Ook in het echt is Gavin Newsom (56) een markante verschijning. De populaire gouverneur lijkt deze dagen overal. Newsom investeerde miljoenen dollars om zichzelf landelijk meer op de kaart te zetten. Hij geeft talloze grote tv-interviews, aan zenders van CNN tot het rechtse Fox News. Hij ontmoette president Xi Jinping in China en hield zelfs een tv-debat met toenmalig presidentskandidaat Ron DeSantis.
Maar waarom?
‘Gavin Newsom voert campagne als president’, schreef Fox News eerder dit jaar. ‘Gavin Newsom kan zichzelf niet inhouden’, kopte The Atlantic in april. Al maanden gaat het gerucht dat de populaire gouverneur – die door velen wordt onthaald als kroonprins van de Democratische Partij – stiekem een schaduwcampagne voert als alternatief voor Joe Biden. Dit leidt tot zenuwen bij het team van de president.
Zelf ontkent Newsom. Sinds Biden vorig jaar bekendmaakte voor een tweede termijn te gaan, maakt de Democraat uit Californië telkens opnieuw duidelijk dat hij de president niet in de weg wil zitten. ‘Deze man verdient het’, zei Newsom onlangs.
Toch blijven de geruchten gonzen: onder hoopvolle Democratische kiezers, ontevreden over de kandidatuur van de bejaarde Biden, en onder angstige Republikeinen die vrezen dat de – in de woorden van Fox News – ‘jonge, viriele’ Newsom kansrijker zou zijn tegen Trump.
Wie is deze man met zijn onuitwisbare grijns en bovenste knoopje open? En hoe kijken de inwoners van San Francisco, zijn stad, naar zijn mediaoffensief?
‘Eindelijk een journalist voor de deur’, zegt Sandra McBride (63). ‘Ik vroeg me al af waar jullie bleven.’ De blonde vrouw trekt de poort open van haar huis boven aan een van de steilste straten van het heuvelachtige San Francisco. Al bijna vier jaar woont McBride hier, in het huis waar Newsom opgroeide. ‘Ik denk vaak aan Gavin’, zegt ze, ‘aan hoe hij zich moet hebben gevoeld toen hij hier kwam wonen, in deze moeilijke fase van zijn leven.’
Newsom was 3 jaar toen zijn ouders scheidden en hij hier neerstreek met zijn moeder en zus. ‘Toen het huis nog maar één slaapkamer had’, zegt McBride.
De jonge Gavin heeft het zwaar op school, hij wordt gepest vanwege zijn zware dyslexie en bloempotkapsel. Dankzij zijn honkbaltalent sleept hij alsnog een beurs binnen voor de Santa Clara-universiteit in Californië. Daar studeert hij politicologie. Rond zijn 25ste gaat hij de lokale politiek van San Francisco in, waar hij opvalt als ambitieuze jongeman met een pittig karakter. Op zijn 36ste al schopt hij het tot burgemeester van de stad.
‘Wat ik goed aan hem vind, is dat hij op sociaal vlak progressief is’, zegt McBride, ‘maar tegelijkertijd ook pro-ondernemers.’
In 2004 wordt Newsom als burgemeester landelijk bekend wanneer hij geheel tegendraads besluit om homohuwelijken toe te staan in zijn stad, terwijl de wetgeving van Californië nog lang niet zover is. Binnen drie dagen vaardigt de stad meer dan negenhonderd huwelijkscertificaten uit. ‘De nieuwe Kennedy’s’, schrijft Harpers Bazaar, in een uitgebreid artikel over hem en zijn toenmalige vrouw, openbaar aanklager Kimberly Guilfoyle. ‘Denkt u dat hij president van Amerika kan zijn?’, wordt zijn vrouw twintig jaar geleden al gevraagd. ‘Absoluut’, antwoordt ze, ‘ik zal met liefde op hem stemmen.’
Hoewel rechtse zenders hem een ‘socialist’ noemen – ‘radicaler dan Bernie Sanders’ – ontpopt Newsom zich als een gematigde Democraat: sociaal progressief en fiscaal conservatief. ‘Je kan niet pro-banen zijn en anti-ondernemers’, zegt hij.
In 2018 wordt hij verkozen tot gouverneur van de staat met de meeste inwoners in de VS – en de op vier na grootste economie ter wereld. Mede vanwege zijn goede banden met tech-hub Silicon Valley verandert Newsoms Californië in een milieubewuste staat, met het efficiëntste energiebeleid van het land. Nergens zie je meer elektrische en zelfrijdende auto’s. Tegelijkertijd pleit hij voor meer toegang tot abortus en strengere wapenwetten, en wil hij het homohuwelijk vastleggen in de grondwet.
‘Zelf heeft hij ook goede energie’, zegt Sandra McBride, staand in de bescheiden woonkamer waar Newsom opgroeide, met veel hout. ‘De energie die je van een president mag verwachten.’ Dus zij kent de geruchten ook? ‘Gavin zou een veel betere presidentskandidaat zijn. Ik hoop dat Biden zich terugtrekt.’
Democraten zeggen het niet graag hardop, maar binnen de partij bestaan veel zorgen over de kandidatuur van de 81-jarige president. De meeste kiezers vinden Biden te oud voor een tweede termijn. In de peilingen loopt hij nagenoeg altijd achter op Donald Trump. Ook zijn vicepresident Kamala Harris stelt veel kiezers teleur.
Het televisiedebat deze donderdag moet daar verandering in brengen. Er zijn ook risico’s. De president komt vaak zo slecht uit zijn woorden dat veel kiezers en partijgenoten bang zijn dat Trump gehakt van hem maakt.
In progressieve kringen wordt de hoop aangewakkerd dat Biden zich in zo’n geval, indien de situatie niet verbetert, alsnog terugtrekt. De invloedrijke opiniemaker Ezra Klein stippelde in zijn New York Times-podcast al een exitstrategie uit. Als Joe Biden zich vóór de Democratische conventie half augustus terugtrekt, dan kunnen de gedelegeerden ter plekke een andere kandidaat naar voren schuiven. Een van de betere kandidaten die Klein oppert: de Californische gouverneur.
Maar in Newsoms thuisstad is niet iedereen even enthousiast.
Rond het stadhuis van San Francisco waait een harde wind. Iedere dertig minuten loopt een nieuw huwelijkspaar het statige gebouw in, hun sluiers wapperen alle kanten op. Het contrast met de omgeving spreekt boekdelen. Voor de ingang passeren de bruidsparen steeds een man die met zijn broek naar beneden over de stoep strompelt. Verderop ligt iemand onder invloed van drugs op een bankje, zijn hoofd naar voren hangend. Hele straten ruiken naar ongewassen mens.
De VS kampen al jaren met een gigantisch verslavingsprobleem. Daarnaast is er in Californië een groot gebrek aan betaalbare woningen. De staat telt meer dan 170 duizend daklozen. Tijdens de pandemie vertrok een deel van de techwereld uit de binnenstad van San Francisco. Veel verslaafden en daklozen namen de binnenstad over. Sommige inwoners leggen de schuld deels bij Newsom.
‘Hij had het verslavingsprobleem harder moeten aanpakken’, zegt Amber Calderon-Bugarin. Op een grasveld tegenover het stadhuis organiseert ze sportwedstrijden voor kinderen uit armere delen van de stad. Volgens de 27-jarige vrouw heeft hij te weinig rekening gehouden met de arme inwoners van de stad, die in wijken wonen waar veel verslaafden rondhangen. ‘Die niet kunnen wonen waar ze willen’, zegt ze. ‘Ik moet verslaafden hier high van het veld wegsturen, weg van de kinderen.’
Progressieve wetgeving lokt verslaafden naar San Francisco, waar ze in het openbaar drugs gebruiken. Hoewel de Democraat de afgelopen jaren tientallen wetsvoorstellen heeft ingediend die zowel het daklozenprobleem als het drugsgebruik op straat moeten aanpakken, zijn de gevolgen hiervan nog amper zichtbaar. ‘Zijn staat faalt’, riep de Republikein Ron DeSantis tijdens het tv-debat naar Newsom.
Er hangen ook controverses rondom de gouverneur. Nu is hij getrouwd met documentairemaker en actrice Jennifer Siebel. Samen met hun vier blonde kinderen laat het stel zich graag fotograferen. Maar als burgemeester komt hij vlak na de scheiding van zijn eerste vrouw, openbaar aanklager Kimberly Guilfoyle, onder vuur te liggen wegens een affaire met de vrouw van zijn campagnemanager.
Zijn ex groeit uit tot een conservatieve influencer, die adviseur wordt van Donald Trump en inmiddels zelfs verloofd is met zijn zoon Donald Trump Jr.
‘Die pretty boy als president?’, zegt L.C. Lionetti, die bij de hotdogkraam tegenover het stadhuis een broodje naar binnen schuift. ‘Ik heb vrienden die cocaïne hebben gesnoven met hem!’ (Newsom ontkent ooit cocaïne te hebben gebruikt.)
‘Dat hij drugs gebruikt, geeft mij juist reden om op hem te stemmen’, grapt de hotdogverkoper.
Lionetti schudt haar hoofd. ‘Je kan toch geen vertrouwen hebben in iemand die het met de vrouw van zijn beste vriend doet?’
Komende donderdag zal Gavin Newsom opnieuw te zien zijn op de landelijke tv. Dit keer is hij door Biden zelf gevraagd. De president schakelt de gouverneur in als ‘wingman’ tijdens het eerste tv-debat met Trump. Newsom zal achter de schermen de pers te woord staan, en op tv kiezers proberen te herinneren aan alle verdiensten van de Biden-regering: de infrastructuurwet, de klimaatinvesteringen, de kwijtschelding van studieschuld.
Dat is de andere manier om ernaar te kijken: de populaire Newsom probeert Biden niet te verdringen met zijn optredens, maar juist te helpen. ‘Newsom is een van de beste surrogaten van Biden’, zei Kate Meader, een Democratische strateeg tegen The Hill, een website over de Amerikaanse politiek.
Uit alle tv-debatten en interviews die de Californische gouverneur de laatste tijd gaf, bleek hij beter in staat het beleid van Joe Biden te verkopen dan Joe Biden zelf. Hij pakt Republikeinen fel aan, heeft alle feiten paraat, vliegt zelden uit de bocht. En misschien nog wel belangrijker: niemand vreest dat hij van het podium struikelt. De gouverneur zou miljoenen aan campagnegeld hebben binnengehaald voor de president.
Intussen eet Newsom van twee walletjes. Met elk optreden namens Biden groeit zijn eigen profiel. Dat komt ook van pas als Biden gewoon blijft zitten. Zo helpen koning en kroonprins elkaar. ‘Newsom maakt zich klaar voor 2028’, schreef de krant USA Today deze maand.
Niet iedereen wil daarop wachten. ‘Hoe sneller ik op hem kan stemmen, hoe beter’, zegt Sandra McBride in de zonovergoten tuin waar de kleine Gavin Newsom ooit buiten speelde. Stiekem hoopt ze dat de gouverneur op een dag voor de deur staat, om herinneringen op te halen uit zijn vorig leven. ‘Ik wil hem een brief schrijven’, zegt ze, ‘en laten weten dat hij altijd welkom is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant