In Maastricht heeft papierfabriek Sappi mogelijk een oplossing voor het overvolle elektriciteitsnet: een reuzenboiler die aangaat buiten de stroomspits en daardoor ruimte creëert op het net.
Buiten kruipt de thermometer richting de 30 graden Celsius; binnen in de fabriekshal bij de reusachtige elektrische stoomketel en de talloze meanderende stoomleidingen, is de temperatuur nog een paar graden hoger opgelopen tot niveau Turks stoombad. In het hart van de Maastrichtse papierfabriek Sappi wordt op duurzame wijze stoom gemaakt die nodig is om het papier tijdens de productie te drogen.
Al sinds 1850 staat de fabriek hier langs de Maas. Al die tijd produceerde Sappi de stoom met fossiele bronnen. Maar sinds kort niet meer, of niet meer helemaal. Want Sappi heeft een elektrische boiler, die draait op groene elektriciteit. Dit maakt de energievretende papierproductie duurzamer. En vaak ook goedkoper.
Deze maandag is een goede dag voor de e-boiler. De zon schijnt uitbundig en dus is er volop zonnestroom. In de controlekamer van de fabriek tonen grote beeldschermgrafieken hoe de boiler (net zo krachtig als tienduizend waterkokers thuis) met reuzenslokken elektriciteit uit het net zuigt.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de energietransitie en de impact daarvan op het dagelijks leven. .
Sappi, dat vooral luxepapier maakt voor glossi tijdschriften en catalogi, en (omdat de vraag naar leespapier daalt door de digitalisering) steeds meer luxeverpakkingen voor bijvoorbeeld cognac, parfum of medicijnen, wilde graag een tweede reuzenboiler.
Dat kon niet. Want het lokale elektriciteitsnet zit vol, net als bijna overal in het land.
Er bleek een geitenpaadje te zijn. Want het stroomnet is alleen vol op momenten dat iedereen elektriciteit verbruikt; vooral in de vroege ochtend en aan het begin van de avond. Op veel andere momenten is er best nog plek. Als Sappi belooft alleen elektriciteit te gebruiken buiten de stroomspits, kon het bedrijf van netbeheerder Enexis zijn tweede boiler krijgen.
En nu komt het wonder: met die tweede boiler ontstaat juist méér ruimte op het stroomnet. Waardoor Sappi niet alleen zijn eigen wachtlijstprobleem oplost, maar ook dat van enkele andere bedrijven in de buurt, die mogelijk anders nog jaren hadden moeten wachten op een aansluiting.
Hoe kan een enorme elektrische boiler van 20 megawatt het stroomnet helpen? Door beide apparaten alleen maar te gebruiken als er ruimte op het net is. Daartoe sloot Sappi maandag een zogenoemd flexibel stroomcontract met Enexis, waarbij het belooft dat de netbeheerder kan bepalen wanneer de boiler mag draaien en wanneer niet. Door straks het teveel aan geproduceerde stoom te bewaren in een zogenoemde stoomaccu, kan het bedrijf bijna altijd over genoeg stoom beschikken en komt de productie niet in gevaar.
De papierfabriek heeft nog een truc: ze heeft ook nog een ouderwetse stoominstallatie op aardgas. Die maakt naast stoom óók elektriciteit. De stoom gebruiken ze zelf en de stroom verkopen ze voor goed geld op momenten dat er elektriciteitstekorten dreigen. Deze stoelendans met elektronen is hiermee onderdeel geworden van Sappi's verdienmodel.
En het stroomnet profiteert dus ook. Door de extra e-boiler komt er maar liefst 9 megawatt zogenoemd flexibel vermogen vrij. Daarmee zou netbeheerder Enexis bijvoorbeeld tweeduizend volledig elektrische woonhuizen in de buurt kunnen aansluiten.
Wie van deze extra ruimte profiteert, wordt later dit jaar duidelijk, maar duidelijk is dat deze aanpak echt kan helpen, zegt ceo Rutger van der Leeuw van Enexis, die vandaag speciaal naar Maastricht is afgereisd om de boiler te bekijken.
Nederland telt minstens driehonderd bedrijven, vooral in de voedings- en medicijnindustrie, die vergelijkbaar zijn met Sappi. Geen reuzen als Tata Steel of Shell Moerdijk, maar kleinere industrieën met processen die geen extreem hoge temperaturen vereisen. ‘Dit type bedrijven kan in principe ook gebruik maken van deze oplossing’, zegt directeur Ferdinand Koster van Sappi.
Op zich zijn de vermogens van deze bedrijven niet eens zo groot. ‘Maar doordat het er zoveel zijn, is hun totale impact in potentie enorm. En ze zitten in de haarvaten van ons netwerk’, aldus Van der Leeuw.
Dus als zo’n bedrijf flexibiliseert, kunnen andere ondernemingen en gebouwen in de omgeving profiteren. Door samen te werken, zegt Koster, kunnen we elkaar helpen, tot het moment dat netbeheerders genoeg kabels hebben getrokken en transformators gebouwd.
Maar bedrijven doen dit nog te weinig. Vooral omdat ze er niet mee bezig zijn, zegt Enexis. Ze willen vooral een mooi product maken en bekommeren zich niet om hun energievoorziening – tot blijkt dat ze jaren op een wachtlijst komen.
Sappi Maastricht was al jaren bezig met verduurzaming, juist omdat het zoveel energie verbruikt. De coronacrisis, de energiecrisis en een mislukte overname maakten duidelijk dat het bedrijf moest vergroenen, wil het overleven in de nieuwe tijd.
‘Het is nog steeds spannend’, zegt Koster, maar het lijkt erop dat het financieel uit kan. Ook al blies bijvoorbeeld Vattenfall onlangs de bouw van een eigen e-boiler af, vooral vanwege de enorm gestegen kosten voor het transport van elektriciteit.
Koster zegt hiervan ook last te hebben, maar hoe meer groene stroom er komt, hoe gunstiger de toekomst wordt. ‘Dit levert ons een bedrijfsmatig voordeel op ten opzichte van de concurrentie’, verwacht Koster. Ook betaalt de netbeheerder Sappi voor zijn flexibiliteit. Financiële details willen beide partijen niet geven, uit concurrentieoverwegingen, aldus Enexis, dat stelt dat de vergoeding binnen het redelijke valt.
Ceo Van der Leeuw van Enexis hoopt dat het Maastrichtse voorbeeld andere ondernemers zal inspireren. ‘Dat Sappi het doet, laat zien dat er geld te verdienen is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant