De gemeente Amsterdam eist dat luchthaven Schiphol krimpt naar 400 duizend vluchten. Ook wil het stadsbestuur dat er tussen 23.00 uur en 07.00 uur geen enkel vliegtuig meer landt of opstijgt.
Dat heeft het stadsbestuur dinsdagmiddag bekendgemaakt. Amsterdam is niet alleen buurgemeente van de luchthaven, maar ook eigenaar. Zo bezit de stad 20 procent van de aandelen Schiphol Group. De rest is in handen van de Nederlandse staat (70 coprocent), Rotterdam (2 procent) en Schiphol zelf (8 procent).
De gemeente Amsterdam was, net als de rijksoverheid, decennialang voorstander van uitbreiding van de luchthaven. Daardoor kon de luchthaven uitgroeien tot 500 duizend vluchten per jaar. Schiphol werd een van de grootste luchthavens van Europa, een ‘hub’ waar passagiers uit alle windstreken naartoe vliegen om over te stappen.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen.
Die liefde is in rap tempo bekoeld. In 2022 maakte het Amsterdamse stadsbestuur – bestaande uit GroenLinks, PvdA en D66 – al bekend dat Schiphol niet meer verder mocht groeien. Eind 2023 maakte dat standpunt plaats voor een pleidooi om Schiphol juist te doen krimpen naar 440 duizend vluchten.
Nu gaat het college van burgemeester en wethouders een flink stuk verder. Het eist dat Schiphol terug gaat naar 400 duizend vluchten. Dat is rigoureuzer dan de krimp die het demissionaire kabinet voorstaat, dat ijvert voor een maximum tussen de 460 en 470 duizend vluchten.
Deze 20 procent krimp is een ‘essentieel onderdeel’ van het terugbrengen van de balans tussen Schiphol en de omgeving, zegt wethouder Hester van Buren (Financiën, PvdA) in een toelichting. ‘Heel lang hebben economische belangen de boventoon gevoerd. Nu zetten we omwonenden en het klimaat op één.’ Ze wijst op de nadelige effecten van het vliegverkeer op de geluidsoverlast, natuurontwikkeling en woningbouw.
Amsterdam doet nog een reeks andere voorstellen. Zo wil het een volledige nachtsluiting, zodat er tussen 23.00 uur ’s avonds en 7.00 uur ’s ochtends helemaal geen vluchten plaatsvinden. In Den Haag bestaat veel draagvlak voor een vorm van nachtsluiting, maar twee consultancybureaus bestuderen de effecten nog.
Daar hoeft niet op te worden gewacht, vind Amsterdam. Van Buren: ‘Wij willen een nachtsluiting, ongeacht de uitkomsten van de studie.’ Ook is de stad voor de invoering van een afstandsafhankelijke vliegbelasting en tegen opening van Lelystad Airport.
Vrees dat de voorstellen desastreus uitpakken voor Schiphol en de Nederlandse luchtvaartmaatschappijen heeft het stadsbestuur niet. ‘Vliegmaatschappijen zullen hun bedrijfsmodel moeten aanpassen.’
De Amsterdamse voorstellen zullen niet direct effect hebben, verwacht de wethouder. ‘Met onze 20 procent hebben wij geen doorslaggevende stem. Maar wel een luide stem. Die zullen we laten horen. We beschouwen onszelf voortaan als activistisch aandeelhouder.’
De Amsterdamse koerswijziging is een nieuw teken dat de opvattingen over de luchtvaart in korte tijd zijn veranderd. Die trendbreuk werd ingezet door het demissionaire kabinet, dat in 2022 uit vrees voor rechtszaken van omwonenden besloot dat Schiphol moest krimpen. Ook toenmalig topman Ruud Sondag deed een duit in het zakje door voor krimp van zijn eigen luchthaven te pleiten.
Zulke uitspraken bleken overigens makkelijker gezegd dan gedaan: anno 2024 is er van krimp nog altijd geen sprake. Onder meer Brussel moet groen licht geven voor de krimpplannen. De luchtvaartsector heeft zich altijd fel verzet tegen enige vorm van krimp.
Hoe het nieuwe kabinet zich tegenover Schiphol zal opstellen, is nog niet helemaal duidelijk. In het hoofdlijnenakkoord staat dat het kabinet moet zorgen voor ‘rechtsbescherming van omwonenden’, ‘met behoud van de netwerkkwaliteit van Schiphol’. Dat duidt op het voortzetten van de huidige krimpplannen.
De beoogd minister van Infrastructuur en Waterstaat, Barry Madlener (PVV), benadrukte tijdens zijn hoorzitting dat hij ‘dus helemaal niet’ blij is met krimp. ‘Overlast van Schiphol is er nu eenmaal. Ik kan dat niet met een toverstafje wegtoveren. Ik kan het niet iedereen naar de zin maken’. De geluidshinder bij omwonenden is belangrijk, ‘maar economie is ook heel belangrijk’.
Hoe Schiphol zich zal opstellen onder Sondags opvolger Pieter van Oord laat zich nog meer raden. De nieuwe Schipholbaas heeft tot op heden nog nergens publiekelijk van zich laten horen. Vast staat dat luchtvaartmaatschappijen grote verwachtingen hebben van hem. ‘Hij ziet het belang van het netwerk van KLM’, zei de vertrekkend financieel directeur van KLM onlangs tegen het FD. ‘Ik heb hem onlangs gesproken en onze algemeen directeur Marjan Rintel kent hem. Ik verwacht dat de rijen zich weer snel sluiten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant