Na jarenlang juridisch getrouwtrek komt WikiLeaks-oprichter Julian Assange hoogstwaarschijnlijk op vrije voeten. Dinsdag werd bekend dat de 52-jarige Australiër een deal heeft gesloten met het Amerikaanse Openbaar Ministerie: in ruil voor een bescheiden schuldbekentenis kan hij terugkeren naar zijn thuisland.
1 | Wat werd Julian Assange ook alweer ten laste gelegd?
De zaak rond de inmiddels 52-jarige Julian Assange loopt al jaren. In 2006 richt de Australiër het platform WikiLeaks op. Dat publiceert in 2010 een half miljoen documenten over de Amerikaanse oorlogen in Afghanistan en Irak, onder meer afkomstig van voormalig inlichtingenanalist en klokkenluider Chelsea Manning.
De documenten bevatten onder meer belastend beeldmateriaal van een Amerikaanse helikopteraanval in de Iraakse hoofdstad Bagdad. Daarbij werden elf mensen, onder wie twee journalisten van persbureau Reuters, gedood.
De Amerikaanse autoriteiten beginnen een onderzoek naar het lek, waarbij het spoor uiteindelijk leidt naar Assange, die in Australië al naam heeft gemaakt als hacker. In 2019 leidt dat tot achttien beschuldigen aan zijn adres, waarvan er zeventien te maken hebben met spionage.
In de zomer van 2010, twee maanden na de publicatie van de omstreden video over de helikopteraanval, wordt Assange beschuldigd van seksueel misbruik door twee Zweedse vrouwen. Het land vaardigt een internationaal arrestatiebevel tegen hem uit, waarop de Australiër uiteindelijk zijn toevlucht zoekt in de Ecuadoraanse ambassade in Londen. Het land verleent hem politiek asiel.
Assange weigert in Zweden te verklaren, omdat hij vreest dat de zaak daar zal leiden tot uitlevering aan de Verenigde Staten. De Zweedse zaak wordt uiteindelijk door de autoriteiten gestaakt.
Tijdlijn van de zaak-Assange
Veertien jaar nadat Assange de VS in verlegenheid bracht met de publicatie van geheime Amerikaanse documenten, lijkt hij vrij te komen: een tijdlijn van zijn zaak door de jaren heen.
In 2016 lekt WikiLeaks talloze e-mails van presidentskandidaat Hillary Clinton en de top van de Democratische Partij. De e-mails, zo stellen Amerikaanse inlichtingendiensten, verkrijgt Assange via Russische contacten, al ontkent hij dit zelf stellig. De correspondentie blijkt desondanks dankbare munitie voor tegenkandidaat Donald Trump, die de gelekte berichten geregeld aanhaalt om Clinton zwart te maken.
Assange brengt uiteindelijk zeven jaar in de ambassade door, tot hij in 2019 wordt gearresteerd door de Britten na het intrekken van zijn politiek asiel door Ecuador. De hacker wordt vastgezet in een kleine cel in een zwaarbewaakte Londense gevangenis. Vrijwel onafgebroken vecht hij zijn hechtenis aan, onder meer met hulp van zijn echtgenoot Stella.
In maart dit jaar lijkt uitlevering aan de VS aanstaande. Bij de hoogste Britse rechter lukt het Assange echter op het laatste moment zijn uitlevering af te houden: voor die over zijn uitlevering beslist, wil de rechter van de Verenigde Staten de garantie dat Assange in de VS niet de doodstraf zal krijgen en dat zijn recht op vrijheid van meningsuiting wordt gewaarborgd. Australië heeft dan al een oproep aan de Britten gedaan Assange terug te laten keren naar zijn thuisland.
2 | Waarom komt Assange nu ineens vrij?
Officieel is niets naar buiten gebracht over zijn plotselinge vrijlating. Aannemelijk is dat het besluit te maken heeft met een verzoek van Australië. Dat land oefende al eerder druk uit op de Amerikanen om de vervolging te staken, maar afgelopen februari nam het Australische parlement een motie aan waarin het de VS en het Verenigd Koninkrijk opriep hem terug te laten keren naar Australië. De oproep werd gesteund door premier Anthony Albanese.
Het land hamerde in het verleden meermaals op wat het beschouwde als grote discrepantie tussen de straf van Manning en het lot van de Australiër. In 2017 kwam Manning vrij nadat voormalig president Obama haar na zeven jaar gevangenisstraf gratie had verleend. Manning was eerder veroordeeld tot een gevangenisstraf van 35 jaar.
Afgelopen april leek er aan de Amerikaanse zijde iets te bewegen. Desgevraagd stelde president Biden, die ten tijde van de vrijlating van Manning nog vice-president was , dat hij het verzoek van de Australiërs in overweging had genomen. Daarop bleef het maandenlang stil, tot deze week. Hoewel het Witte Huis geen reden heeft gegeven voor de schikking, is zijn vrijlating volgens Assanges moeder het gevolg van ‘stille diplomatie’.
3 | Hoe wordt gereageerd op zijn vrijlating?
Ondanks onder meer aantijgingen van seksueel misbruik aan zijn adres, heeft Assange tijdens zijn ballingschap en opsluiting altijd veel steun genoten van collega-journalisten, activisten en wetgevers. Jarenlang lobbyen allerlei partijen voor zijn vrijlating bij het Amerikaanse Openbaar Ministerie. Assange, die zelf altijd heeft volgehouden slachtoffer te zijn geworden van een politiek proces, wordt door velen gezien als held die misstanden bij het Amerikaanse defensie aan het licht bracht.
In een videobericht laat echtgenote Stella Assange dinsdag weten overtuigd te zijn dat haar echtgenoot deze week vrijkomt. ‘Tijdens zijn gevangenschap is een grote beweging ontstaan die niet alleen Assange steunt, maar ook het streven naar waarheid en rechtvaardigheid.’
Hoofdredacteur van WikiLeaks Kristinn Hrafnsson noemt de vrijlating van Assange ‘een belangrijke dag van vreugde’. Volgens Hrafnsson heeft Assange zijn streven naar persvrijheid jarenlang moeten betalen met het inleveren van zijn persoonlijke vrijheid. Journalist Antony Loewenstein, die de zaak van Assange jarenlang heeft gevolgd, durft zelfs te stellen dat ‘er geen enkel bewijs is om te stellen dat zijn daden als journalist strafbaar waren’.
Niet iedereen neemt het voor de Australiër op. Zo noemt oud-vicepremier van Australië Barnaby Joyce de daden van Assange ‘moreel verwerpelijk’. ‘Maar Assange is een Australische burger, geen burger van de Verenigde Staten. Zijn strafbare feiten heeft hij ook niet in de VS gepleegd.’ Joyce stelt dat het meer dan tijd is dat Assange ‘naar huis komt’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant