De 24-jarige zwemmer Qin Haiyang werd positief getest op verboden spierversterkers, maar doet wel mee met de Olympische Spelen. Terwijl de dopingaffaire de gemoederen doet oplopen, is de Chinese ‘koning van de borstslag’ van plan grote indruk te maken.
De Chinese zwemmer Qin Haiyang wil zich bij de Olympische Spelen laten gelden als de natuurkracht waarnaar zijn voornaam verwijst: haiyang betekent in zijn moedertaal ‘oceaan’. Een andere uitkomst is ook mogelijk: de wereldkampioen schoolslag kan in Parijs bezwijken onder een vloedgolf van kritiek.
De 24-jarige Qin, de belangrijkste concurrent van de Nederlandse titelkandidaat Arno Kamminga, is een van de hoofdrolspelers in een Chinese dopingaffaire waarbij 23 zwemmers zijn betrokken. De positief geteste sporters zijn niet bestraft, tot ontzetting van sommige dopingbestrijders, maar afgelopen week gewoon opgenomen in de olympische zwemequipe van China. Concurrenten als Kamminga, die in 2023 bij de WK zwemmen achter Qin zilver veroverde op de 100 meter schoolslag, weten ondertussen niet of ze bij de Zomerspelen kunnen uitgaan van een eerlijke strijd.
Over de auteur
Mark van Driel schrijft voor de Volkskrant over olympische sporten als tennis, schaatsen en atletiek.
Qin is tweemaal betrapt: in de periode 2016-2017 en in 2021. Beide keren betrof het een substantie die in China veel voorkomt in vlees: clenbuterol en trimetazidine (TMZ). De doses spierversterkers waren zo laag dat het mondiale dopingagentschap Wada besloot af te zien van sancties.
De experts namen genoegen met de uitleg dat alle besmettingen te herleiden waren tot dezelfde keuken. Het zou geen bewuste poging zijn om prestatiebevorderende middelen te gebruiken. Er werd verder geen ruchtbaarheid gegeven aan de zaak. Topsporters die China bezoeken worden al jaren gewaarschuwd dat vlees vervuild kan zijn met verboden middelen.
De geheimhouding viel slecht bij de Amerikaanse dopingbestrijders van het Usada, onder wie directeur Travis Tygart. Die beschuldigde het Wada en de Chinese dopingbestrijders van een doofpotaffaire. Er is naar zijn overtuiging gebrekkig onderzoek gedaan naar de Chinese testuitslagen. Uit politieke overwegingen zou gemakkelijk zijn ingestemd met de verklaring dat het door besmet vlees kwam. De Chinezen werden op hun woord vertrouwd; Wada deed geen eigen onderzoek.
‘Dit is een tragedie voor schone topsporters’, zei Tygart, die als dopingbestrijder faam verwierf met zijn geslaagde jacht op zevenvoudig Tourwinnaar Lance Armstrong. ‘Deze positieve testen zijn onder het tapijt geveegd.’
Hoewel de woordenstrijd tussen de dopingbestrijders hoog is opgelopen, zijn 11 positief bevonden zwemmers geselecteerd voor de Chinese ploeg met 31 zwemmers. Naast Qin betreft dat ook een tweetal dat drie jaar geleden in Tokio olympisch goud won: vlinderslagspecialist Zhang Yufei en wisselslagspecialist Wang Shun.
Kamminga heeft zich publiekelijk niet uitgelaten over zijn omstreden rivaal, maar zijn coach Mark Faber verwoordde zijn zorgen afgelopen week wel in De Telegraaf. Hij vertrouwt de zaak niet: ‘Dit riekt naar doping.’ Adam Peaty, de regerend olympisch kampioen schoolslag, heeft laten weten dat hij teleurgesteld is in de aanpak van het Wada. Hij eist ‘volledige transparantie’ van de dopingbestrijders.
Ook bij de mondiale sportersvakbond Global Athlete leven zorgen. ‘Topsporters die wij hebben gesproken zijn geschokt door het antidopingsysteem en Wada’, aldus directeur Rob Koehler in The New York Times, dat de affaire mede onthulde. ‘Topsporters moeten de antidopingsregels tot op de letter volgen, maar dat doet de organisatie die ze controleert zelf niet.’
Hoewel de schuld van Qin allerminst vaststaat, voeden zijn uitzonderlijke prestaties de twijfel. Die waren bij het WK van 2023 volgens een verslag in de Volkskrant ‘zo opvallend dat het verdacht werd’. Hij veroverde als eerste zwemmer goud op drie onderdelen (50, 100 en 200 meter), terwijl hij eerder in zijn loopbaan niet de indruk wekte exceptioneel getalenteerd te zijn. Op de 200 meter zwom hij zelfs een wereldrecord. Een jaar eerder was hij bij het WK maar liefst 8 seconden langzamer.
Het wantrouwen werd gevoed door een slepende dopingaffaire rondom de beroemdste zwemmer uit China, Sun Yang. Hij werd in 2012 als eerste Chinees olympisch zwemkampioen, op de 400 meter vrije slag. In 2021 werd hij veroordeeld tot een schorsing van vier jaar en drie maanden vanwege het manipuleren van een dopingcontrole.
Voor Qin, die in eigen land bekendstaat als ‘koning van de borstslag’, is er niets bijzonders aan zijn opmerkelijke progressie. Hij verklaarde tegenover China Daily dat hij in zijn kinderjaren ‘luie geit’ werd genoemd. Hij moest leren knokken om de wereldtop te bereiken. Vooral het mislopen van de Zomerspelen van 2016, in Rio de Janeiro, motiveerde hem om serieuzer te worden. ‘Toen realiseerde ik me dat ik groot moest dromen en een groot doel moest hebben. Toen voelde ik de dorst om te schitteren op het wereldtoneel.’
In Parijs wil Qin een vervolg geven aan zijn baanbrekende optreden bij het WK van 2023. Hij is van plan indruk te maken als ‘een donderslag’. De hoge verwachtingen uit China denkt hij aan te kunnen, over de dopingzaak heeft hij zich voor zover bekend niet uitgelaten. ‘Succes is niet definitief, falen is dat evenmin’, zei hij tegen China Daily.
‘Het leven draait om de moed om door te zetten. Mijn voornaam is Haiyang, wat ‘oceaan’ betekent in het Chinees. Als kind was ik een kleine stroom. Ik heb gevochten om een rivier te worden, en ik blijf vechten om de oceaan uit mijn naam te worden.’
Drie keer Qin Haiyang
Wereldkampioen Qin, olympisch kampioen en wereldrecordhouder Adam Peaty en Arno Kamminga zijn de enige zwemmers die de 100 meter schoolslag in minder dan 58 seconden hebben afgelegd. Peaty deed dat 21 keer, Qin zesmaal en Kamminga eenmaal.
Voor Qin was 2023 een onwaarschijnlijk succesvol jaar. Hij won 33 wedstrijden. ‘Ik heb vorig jaar meer medailles gewonnen dan in mijn hele carrière tot 2023’, zei hij tegen China Daily. ‘Het is fijn om te weten dat mijn trainingen en de samenwerking met mijn coach in de goede richting gaan. Dit was de natuurlijke uitkomst van onze plannen.’
Qin is de dans ontsprongen nadat hij positief werd getest op een minieme hoeveelheid clentuberol. Wielrenner Alberto Contador had minder geluk: hij raakte de Tourzege van 2010 kwijt vanwege ‘50 picogram’ van het spierversterkende middel. ‘Zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, zero, cinco gramos’, noemde hij dat op een persconferentie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant