In de tuin van de buren vroeg het zoontje: ‘Pap, wat gebeurt er als wij worden aangevallen?’ Vader: ‘Wij zijn niet alleen. We zijn samen met andere landen en die komen ons dan helpen. Dat heet de Navo.’
In de eenvoudige taal waarin de buurman zijn kinderen normaal het nut van de regenworm uitlegt, beschreef hij nu in drie zinnen de essentie van de bijstandsverplichting uit het roemruchte artikel 5 van het Navo-verdrag: een aanval op één is een aanval op allen.
Over de auteur
Arie Elshout is journalist en columnist voor de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in de VS en Brussel. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het jochie (7) stelde de vraag niet zomaar. Zijn moeder is Oekraïens en zijn oma en opa zaten kort na de Russische inval tijdelijk bij hen in huis, voordat zij snel weer terugkeerden naar hun woning bij Kyiv. Voor het zoontje is de vrees voor oorlog niet iets ver weg en is de Navo niet slechts een naam. Na de uitleg van zijn vader staat zij voor een groep landen die je komen helpen als dat nodig is.
De Navo is meer dan een bondgenootschap, behangen met politiek-militair jargon, zij voelt aan als familie. Dat geldt voor oudere generaties met herinneringen aan Amerika als bevrijder en beschermer. En het geldt voor de Oost-Europeanen die, nadat ze zich hadden losgemaakt van Sovjet-Rusland, snel toetraden tot de Atlantische alliantie.
Zij telt inmiddels 32 leden en viert van 9 tot 11 juli op een top in Washington D.C. haar 75ste verjaardag. De steun onder de Nederlanders is met 90 procent hoger dan ooit, blijkt uit een peiling van de Atlantische Commissie. De Navo is dus een succes, maar in een familie is het nooit rustig. Niks zo ingewikkeld als familierelaties, zeg ik nog maar eens.
Amerika is de pater familias, die de Europeanen beschermde tegen externe vijanden én tegen henzelf, gezien Europa’s bloedige verleden van rivaliteit en oorlog. De stamvader is voor velen een lichtend voorbeeld als verspreider en verdediger van vrijheid en democratie, maar hij heeft ook een donkerder kant. Hij kan in een mix van goede bedoelingen, bovenmatig vijanddenken, eigengereidheid, hoogmoed en dadendrang ook destructief zijn. Het is de good guy van het Marshallplan versus de bad guy van Vietnam. Die gespletenheid leidde geregeld tot familieruzies, over nieuwe kernraketten, over Irak, over handel.
Een van de grootste zorgen betreft momenteel de kans dat het Amerika van Donald Trump terugkeert: rauw, wispelturig, rancuneus. De bondgenoten weten nog hoe de bullebak op een top in Brussel (2018) de Duitse kanselier Angela Merkel schoffeerde. Terwijl ze aan het woord was, verliet hij de zaal en in het voorbijgaan zei hij: ‘Ik hou van deze vrouw. Is ze niet geweldig?’ Hier sprak een New Yorkse mobster-proleet die net zijn vrouw heeft afgerost omdat ze de pasta te lang heeft laten doorkoken en daarna tegen omstanders zegt hoe dol hij op haar is.
De angst is dat deze man terugkeert aan het hoofd van de tafel en dat elke Navo-top weer een aflevering wordt van het Deense familiedrama Festen. Qua botheid blijft hij zijn buitensporige zelf. Maar het is meer dan een stijlkwestie, het gaat om het voortbestaan van de Navo en Oekraïne. Trump kan het bondgenootschap opblazen. Of hij kan de militaire en financiële steun aan Oekraïne staken.
Van het laatste kregen we een voorproefje toen door verzet van een groepje trumpiaanse Congresleden de Amerikaanse bijstand tijdelijk werd afgebroken. Rusland boekte prompt terreinwinst. Stel je voor wat er gebeurt met Oekraïne als Trump definitief een streep haalt door de Amerikaanse hulp.
Het hoeft allemaal niet zo te gaan. Omdat Trump niet wordt gekozen, of als hij dat wel wordt, hij misschien niet doet wat we vrezen. Pas op voor determinisme. Zo van: Trump + presidentschap = einde Navo. Straks hebben we Mark Rutte als nieuwe Navo-baas. Hij is een erkende Trump-fluisteraar, de rapgebekte, goedlachse neef die al eerder op een top bewees het grommende tafelhoofd te kunnen temmen.
Uiteindelijk is het in de Navo vaak: we kunnen soms moeilijk mét elkaar, maar ook niet zónder elkaar. Zoals in echte families. Door dit familieframe maken we de alliantie klein, bevattelijk, menselijk, maar tegelijk heel groot wat onze plicht betreft haar in goede staat na te laten voor dat jongetje in de tuin.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant