Bij tientallen wetenschappers moesten vorig jaar beveiligingsmaatregelen getroffen worden. De maatregelen variëren van het weghalen van contactgegevens op websites tot het elders onderbrengen van medewerkers.
Tussen november 2022 en december 2023 kregen 59 wetenschappers te maken met beveiligingsmaatregelen, , blijkt uit cijfers van Nederlandse wetenschapsorganisaties UNL, NWO en KNAW. Voor 14 van hen ging het om structurele maatregelen. De wetenschapsorganisaties constateren een ‘groei in activisme en normvervaging in de samenleving’, die leidt tot sterke reacties op wetenschappelijk onderzoek. Dat is met name het geval bij thema’s als klimaatverandering, migratie en de oorlog tussen Israël en Hamas, waar grote polarisatie in de samenleving over bestaat.
Een vergelijking met voorgaande jaren is lastig te maken, omdat de wetenschapsorganisaties pas sinds november 2022 een meldpunt hebben voor wetenschappers die zich bedreigd voelen.
Vrouwen en jonge onderzoekers krijgen vaker te maken met intimidatie, haat en bedreiging, blijkt uit de cijfers. De meldingen die zijn binnengekomen bij het meldpunt betreffen waarschijnlijk slechts het topje van de ijsberg. In veel gevallen kloppen bedreigde medewerkers aan bij hun eigen universiteit.
Over de auteur
Thom Canters is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Het is onacceptabel en verschrikkelijk als wetenschappers zich zorgen moeten maken over hun veiligheid wanneer ze hun onderzoeksresultaten hebben gedeeld’, zegt Caspar van den Berg, voorzitter van Universiteiten van Nederland (UNL). ‘De monitor laat zien hoe belangrijk het is dat we met zijn allen pal voor onze wetenschappers blijven staan.’
De manier waarop politieke leiders zich opstellen in het debat over gepolariseerde thema’s en tegenover de wetenschap kan volgens de wetenschapsorganisaties leiden tot ‘risico’s voor wetenschappers’.
Het soort bedreigingen varieert van haatberichten op sociale media tot intimidatie in de thuissituatie. Zo werd in 2021 op de deur van de Leidse universitair docent Nadia Bouras een sticker geplakt waarop stond dat zij in de gaten werd gehouden. De sticker was afkomstig van het anoniem opererende platform Vizier Op Links, dat soortgelijke stickers ook plakte bij andere opiniemakers.
Online gaat het vaak over bedreigingen afkomstig van anonieme accounts. Dat maakt het volgens het onderzoek lastiger ‘om in te schatten hoe serieus een bericht moet worden opgevat’. De angst voor negatieve reacties weerhoudt sommige wetenschappers ervan om publiekelijk over hun werk te communiceren, zo blijkt uit het onderzoek.
Dat wetenschappers thuis opgezocht worden, bleek ook al tijdens de coronacrisis. Diverse leden van het Outbreak Management Team (OMT), een adviesorgaan van de regering bestaande uit wetenschappers, kregen toen te maken met ‘ernstige bedreigingen’. In een enkel geval moest een OMT-lid ook beveiligd worden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant