Voor het eerst in 59 jaar gaat Oranje weer per trein reizen, ditmaal voor de EK-wedstrijd in Berlijn tegen Oostenrijk. NU.nl dook de archieven in en sprak met ervaringsdeskundigen. "Het is net lang genoeg om een beetje te kaarten."
Zonder trein, geen voetbal. Althans, zo was het lange tijd in Nederland. "Van de 261 voetbalclubs die in de negentiende eeuw in Nederland zijn opgericht, komen er 259 uit een plaats met een treinstation", vertelt sporthistoricus Jurryt van de Vooren. "Er waren geen auto's, je had de trein nodig voor een uitwedstrijd. Het spoor was de levenslijn van het voetbal."
Zo was het voor de Tweede Wereldoorlog ook bij het Nederlands elftal. Voor de eerste interland ooit van Oranje, op 30 april 1905, reisde het Nederlands elftal per trein naar Antwerpen. Na de 4-1-overwinning op België kocht bondscoach Cees van Hasselt op stadion Roosendaal voor 7,50 gulden een fles champagne. Er werd geproost in de trein en de Oranjespelers dansten de Polka.
Ook voor veel langere reizen pakte Oranje de trein, zoals voor het WK 1934 in Italië. "Pas na de Tweede Wereldoorlog ging het Nederlands elftal voor het eerst vliegen", weet Van de Vooren. "De eerste keer was op 25 november 1946, voor een interland in Huddersfield tegen Engeland. Daarna werd het voor Oranje steeds gebruikelijker om te vliegen. En werd steeds minder vaak de trein gepakt."
Wanneer het Nederlands elftal voor het laatst de trein pakte? Van de Vooren heeft het nooit uitgezocht. En de KNVB evenmin. Navraag leert alleen dat het heel lang geleden moet zijn.
"In mijn tijd als perschef (2004 tot 2014, red.) is het Nederlands elftal nooit met de trein gegaan", zegt Kees Jansma, "En in de jaren daarvoor, waarin ik als journalist Oranje volgde, ook niet. Tijdens het EK 1988 in West-Duitsland ging het soms wel over land, maar dat was per bus."
Een zoektocht in de archieven levert een beeld op van Dennis Bergkamp die tijdens het WK 1998 in Frankrijk in de trein stapt in Parijs. Hij had vliegangst. Terwijl hij de Oranjeselectie na de 0-0 tegen België per vliegtuig naar Marseille reist, pakt Bergkamp de trein. Hij gaat daarmee de boeken in als de laatste international die per trein reist voor Oranje.
Voor een complete Oranjeselectie in de trein moeten we veel verder terug in de archieven. Het Nationaal Archief heeft foto's van Oranjespelers die op 11 november 1965 poseren voor een trein op Amsterdam Centraal. Ze zijn klaar voor vertrek naar Bern, voor de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Zwitserland.
"Het klopt, we zijn toen met de trein gegaan", herinnert Rinus Israël zich 59 jaar later. "Het is lang geleden dus ik kan niet een enorm verhaal vertellen over hoe de reis verliep. Volgens mij ben ik verder nooit met Oranje per trein gereisd. We gingen met het vliegtuig naar uitwedstrijden. En tijdens het WK van 1974 reden we met de bus door West-Duitsland."
De 82-jarige Israël, die van 1964 tot 1974 voor Oranje speelde, is een van de drie Nederlandse basisspelers van de interland in Bern die nog in leven is. Miel Pijs en Sjaak Swart zijn de andere twee. "We verloren daar met 2-1 van die Zwitsers, toch? Ja, dat weet ik nog wel", vertelt de 85-jarige Swart, die van 1960 tot 1972 uitkwam voor Oranje.
Swart vertelt levendig over zijn treinreizen als voetballer. Hij deed het liever dan vliegen. "Ik heb ooit met het Nederlands elftal een noodlanding gemaakt op weg naar een interland in Mexico. We zaten in noodweer. Nou, sindsdien was ik blij als we met de trein gingen."
Net als Israël denkt Swart dat de rit naar Bern zijn enige treinreis met Oranje was. "Met Ajax ben ik wel vaker met de trein gegaan. In 1957 reisden we per trein naar SC Wismut in Oost-Duitsland. We hadden zeven supporters mee. Dat was hartstikke gezellig."
Woensdagmiddag bij Oranje zal het anders zijn. De selectie van bondscoach Ronald Koeman heeft een apart deel voor zichzelf in de trein, die om 15.20 uur vertrekt uit Wolfsburg. Het wordt geen lange reis, zoals in 1963 naar Bern. Na 62 minuten komt de trein van Oranje aan op Station Berlin Spandau.
Swart: "Het is net lang genoeg om een beetje te kaarten met elkaar, net als wij 59 jaar jaar geleden. En een beetje babbelen. Ja, ook bij dit Oranje kan het gezellig worden in de trein."