Een grondperceel in Duivendrect is via een schimmige deal aangekocht door Jorrit Faassen, de voormalige Nederlandse schoonzoon van Vladimir Poetin. De zaak hierover is geseponeerd, al blijkt hij wel veroordeeld voor het mishandelen van een Nederlandse agent.
Zes dagen nadat Jorrit Faassen, de voormalige schoonzoon van Vladimir Poetin, in september 2019 via een wonderlijke transactie een stuk grond in Duivendrecht heeft gekocht van een schimmige schijnbaar Cypriotische eigenaar, moet hij voorkomen bij de politierechter in Den Haag.
De dan 39-jarige Faassen moet verschijnen wegens mishandeling, twee jaar daarvoor, van een agent in zijn toenmalige woonplaats Voorschoten. De zitting gaat niet door, vermoedelijk omdat Faassen die dag in Rusland verblijft. Althans, hij heeft meteen na de transactie bij de Kamer van Koophandel een nieuw woonadres opgegeven: een appartement in een van de betere buurten van Moskou.
Het zijn twee verschillende zaken, maar de bijzondere details leiden ertoe dat het Openbaar Ministerie (OM) met extra aandacht naar de grondtransactie kijkt, een onderzoek naar Faassen begint en in mei 2023 zelfs tot inbeslagname overgaat. Dinsdag bleek het allemaal tot niets te hebben geleid: het OM maakte bekend de zaak tegen Faassen te seponeren.
Het stukje grond in kwestie: een kavel tussen een rijtje woonhuizen aan de Molenkade, parallel aan de Amsterdamse ringweg A10. Het is inmiddels met bramenstruiken overwoekerd. Aan het hek hangen Oekraïense vlaggen en een bordje met de tekst ‘Poetingrond=moordgrond’ en een gedicht gericht aan Maria Poetina, de oudste dochter van Poetin.
De zaak draaide om een mogelijke overtreding van de Europese sancties tegen Rusland. Met de aankoop van de grond zou hij geld hebben betaald aan Russen die op de sanctielijst stonden, was het vermoeden. Het OM zegt nu ‘onvoldoende bewijs’ te hebben dat zich in de schimmige constructies achter de transactie ook daadwerkelijk Russen ophouden die op de sanctielijst staan.
Voor Faassen komt daarmee een (voorlopig) einde aan een serie verdenkingen die voortvloeiden uit zijn langdurige relatie met Maria Poetina, de oudste dochter van Poetin.
De twee leren elkaar vermoedelijk begin van deze eeuw kennen. Faassen reist in 2006 naar Moskou en werkt in 2007 voor het gasbedrijf Gazprom, dat voor meer dan de helft in handen is van de Russische staat.
Details over de relatie zijn schaars. Het is al enige tijd een publiek geheim dat de dochter van Poetin in Nederland verblijft als het Leidsch Dagblad in 2013 onthult dat ze samenwoont met Faassen in een appartement in de Krimwijk in Voorschoten. De onthulling komt op de dag dat Poetin Nederland bezoekt. Hij opent met koningin Beatrix de Peter de Grote-tentoonstelling in de Hermitage in Amsterdam, het officiële begin van een heus Nederland-Ruslandjaar.
Onderzoeksplatform Follow The Money (FTM) en diverse Russische media ontdekken dat het tweetal in 2008 een grote bruiloft heeft gevierd op een kasteel in Wassenaar. Op officiële documenten staat nergens vermeld dat de twee getrouwd zijn, dus voor de Nederlandse wet is er geen huwelijk afgesloten. Een van de gasten vertelt in 2022 aan FTM dat er een receptie was en een groot diner. ‘Ik vroeg me af: wie betaalt dit? Het moet een fortuin hebben gekost. De ouders van de bruid waren niet aanwezig, haar jongere zusje wel.’
Sergej Roldoegin, een beroemde cellist en Maria Poetina’s peetoom, vertelt in een interview dat het stel in 2012 een zoon heeft gekregen. Poetin zelf zegt in 2017 in een interview met filmmaker Oliver Stone dat hij inmiddels opa is.
Deze kleinzoon vliegt op 9 november 2022 van Moskou naar Dubai, blijkt uit vluchtgegevens die de organisatie van de (inmiddels onder verdachte omstandigheden overleden) Russische oppositieleider Aleksej Navalny heeft geopenbaard. Hij is inderdaad geboren in 2012, en zijn achternaam is inderdaad Faassen, en hij draagt het patroniem van zijn vader: Jorritovitsj. Zijn moeder blijft in de Russische hoofdstad, zijn begeleider op de vlucht naar Dubai is een van de persoonlijke lijfwachten van president Poetin.
Faassen en Poetina pendelen tussen Voorschoten en Moskou. Daar vindt een incident plaats waarbij voor buitenstaanders duidelijk wordt dat de dan nog onbekende Nederlandse zakenman Faassen machtige steun geniet. Op een avond in 2010 raakt Faassen in het Moskouse verkeer slaags met een prominente Russische bankier. Waar bankiers met een hoge status in Rusland normaal gesproken vrijuit gaan, moet deze Matvei Oerin voor het gerecht verschijnen. Hij krijgt na drie processen 7,5 jaar cel en verliest al zijn banklicenties.
Als Faassen op 7 juni 2017 in Nederland opnieuw met iemand slaags raakt, geniet hij geen bescherming en wordt hij aangehouden wegens verdenking van zware mishandeling, zo staat in de rechtbankrol met gegevens over zittingen, in handen van de Volkskrant. Faassen heeft met een lamp op het hoofd van een agent geslagen, terwijl agenten iemand anders trachtten te arresteren.
De aanleiding voor de mishandeling is onbekend, maar ze vindt plaats vlak nadat de relatie met Poetins dochter is geëindigd. In april van dat jaar meldt zakenblad Quote dat het appartement in Voorschoten voor 2,9 miljoen euro te koop staat.
Twee jaar later moet Faassen voor de rechter verschijnen voor de mishandeling, maar hij komt dus niet opdagen.
Vlak daarvoor koopt hij het stuk grond in Duivendrecht. De grond is bestemd voor woningbouw en is sinds 2013 in handen van Molenkade Ontwikkeling BV, een vennootschap die twee Cypriotische eigenaren kent. Faassen is dan wel al de enige bestuurder.
Het vermoeden bestaat dat de dochter van Poetin zo via een omweg eigendom in Nederland weet te verkrijgen, maar sluitend bewijs daarvoor ontbreekt. Wat onderzoeksgroep OCCRP in samenwerking met onder meer FTM wel ontdekt, is dat de betrokken Cypriotische bedrijven vaak samenwerken met de Russische zakenman Arkadi Rotenberg.
Rotenberg is een jeugdvriend van Poetin uit Leningrad: als 12-jarigen zitten ze samen op dezelfde vechtsportclub. Hij wordt miljardair met een bedrijf in gas- en stroomleidingen, en wordt in 2014, na Poetins verovering van de Krim, op de sanctielijst van de EU gezet.
Faassens vertrek naar Moskou, de rechtszaak, de Cypriotische verkopers van de Duivendrechtse grond en de mogelijke connectie met Rotenberg zijn allemaal redenen waarom het Openbaar Ministerie met extra aandacht kijkt naar de grondtransactie, en in 2023 zelfs beslag laat leggen op het perceel. Het OM kan, zo bleek afgelopen week, echter niet aantonen dat bij deze transactie de sanctiewet is overtreden.
De mogelijke uiteindelijke eigenaar, de dochter van Poetin zelf, wordt overigens pas na de invasie van Oekraïne in 2022 onder de naam Maria Vorontsova op de sanctielijst gezet. Dat is dus drie jaar na de transactie.
De hele verkoop van het stukje grond in Duivendrecht aan Faassen zou een geste voor bewezen diensten kunnen zijn. Faassen hoeft geen geld over te maken naar de Cypriotische verkopers. In de akte staat dat hij wegens inspanning nog geld tegoed had van deze bv en dat met de overdracht van de grond de rekening (de prijs van de grond is 450 duizend euro) is vereffend. Opmerkelijk detail: die dag in september 2019 verkoopt bv-bestuurder Jorrit Faassen de grond aan de particulier Jorrit Faassen.
Faassen weet een veroordeling uiteindelijk niet te ontlopen. In januari 2020 legt de rechter hem voor de mishandeling van de agent een taakstraf van 100 uur op, blijkt uit het vonnis. Of hij als inwoner van Moskou bij de uitspraak aanwezig was en de straf ook daadwerkelijk heeft uitgevoerd, is onbekend. Het OM mag daar niets over zeggen; Faassens advocaat Sabina Pijl is niet voor commentaar bereikbaar.
Op het stuk grond wilde Faassen zes opslagplaatsen bouwen die hij ‘pakhuizen’ noemt, schreef FTM vorige maand. Maar een buurman had tegen de omgevingsvergunning bezwaar aangetekend, dat door de rechter werd toegekend: de gemeente Ouder-Amstel zou het besluit daartoe ‘onvoldoende zorgvuldig’ hebben voorbereid, en moest de plannen opnieuw tegen het licht houden.
Dat heeft de gemeente inmiddels gedaan. Afgelopen week heeft het college van B en W besloten dat Faassen met terugwerkende kracht geen vergunning krijgt voor zijn bedrijfsgebouwen. De gemeente had Faassen om aanvullende informatie gevraagd over het type bedrijven dat in de gebouwen zou komen en over de parkeerbehoefte. Er kwam een antwoord, maar dat was ‘onvoldoende specifiek’, aldus een woordvoerder.
Dit door het Kremlin gekleurde stukje Nederland blijft dus voorlopig braak liggen.
Met medewerking van Pieter Sabel
Geselecteerd door de redactie
Live Oekraïne: Russen vallen energievoorziening aan met raketten en drones
Zelensky had zeker meer fans gehad als hij het had opgenomen tegen Amerikaans imperialisme
Hoe verloopt de strijd in Oekraïne? Een actueel overzicht met kaarten en grafieken
Source: Volkskrant