In elke stad waar de nationale ploeg speelt, toont de Oekraïnse bond een deel van de tribune van het stadion van Charkiv, als waarschuwing voor de oorlog.
In het centrum van Düsseldorf springen drie rijen gele en blauwe stoelen in het oog. De stoelen zien er verwoest uit: de kleuren zijn vervaagd, rugleuningen afgebroken en er zijn gaten te ontwaren in het zitgedeelte. Achter de stoelen staat een groot doek met daarop de tekst: Een stadion in Charkiv, gebouwd voor het EK 2012, vernietigd door Russische granaten in 2022.
De kapotte stoelen zijn een deel van de tribune van het voetbalstadion in Charkiv, een stad in het oosten van Oekraïne, waar Nederland tijdens het EK in 2012 zijn trainingen afwerkte. Tijdens het EK in Duitsland gebruikt de Oekraïense voetbalbond een deel van het door Rusland gebombardeerde stadion als verplaatsbare tentoonstelling.
In elke stad waar Oekraïne voetbalt, exposeert de bond de vernielde rij stoelen. De boodschap: de wereld laten weten dat er nog altijd een meedogenloze oorlog woedt. Eentje waarbij niet alleen tienduizenden Oekraïense militairen de dood vonden, maar ook meer dan 500 sportaccommodaties werden verwoest, inclusief 77 voetbalstadions.
Over de auteur
Guus Peters schrijft voor de Volkskrant over voetbal en tennis.
Voor Oekraïne is het EK in Duitsland veel meer dan een voetbaltoernooi. Het land wil het podium gebruiken om aandacht te vragen voor de oorlog. En om te benadrukken hoe sterk het Oekraïense volk is. ‘Ik draag deze vlag met meer trots dan ooit’, zegt de 10-jarige Makar Gyrenko, terwijl hij wijst op de geelblauwe banier om zijn schouders. ‘We willen de wereld laten zien dat we ons als land kunnen verenigen, dapper zijn.’
Makar is deze vrijdagochtend samen met zijn vader Oleksandr (41) een van de eerste Oekraïne-supporters in het centrum van Düsseldorf en voert het woord, omdat zijn vader nauwelijks Engels spreekt. Ze dragen allebei een korte broek en een gele en blauwe sok, al steken er bij Oleksandr twee getatoeëerde kuiten bovenuit. Af en toe mompelt hij iets in het Oekraïens, waarna Makar het in het Engels vertaalt. ‘Mijn vader zegt dat hij hier wil zijn om zijn land te steunen.’
Makar woonde met zijn vader en moeder in Kiev, maar vluchtte met zijn ouders naar Barcelona nadat Russische troepen Oekraïne in februari 2022 waren binnengevallen. Op ruim 3 duizend kilometer afstand bellen ze – als het netwerk het toelaat – elke ochtend met familieleden om te vragen hoe het gaat. Makar: ‘We leven met voortdurende stress, hebben altijd de angst om slecht nieuws te krijgen.’
Tijdens het EK proberen ze voor even te ontsnappen aan de lugubere realiteit, al is dat niet makkelijk, merken ze. De emoties borrelen aan het oppervlak. Toen Oekraïne maandag zijn eerste wedstrijd tegen Roemenië speelde en het volkslied werd gespeeld, barstte Oleksandr op de tribune in tranen uit. Hij legt zijn rechterhand op zijn hart. ‘Van binnen doet het heel veel pijn’, zegt hij in gebrekkig Engels.
Dat de emoties een grote rol spelen, zowel in positieve als negatieve zin, is ook de 52-jarige Sergii – ‘liever geen achternaam in de krant’ – opgevallen. De Oekraïner dient sinds de Russische invasie in het leger, maar heeft een paar dagen vrij en is met een vriend naar Duitsland afgereisd.
Met zijn telefoon hield hij deze week contact met zijn collega’s aan het front, die de wedstrijden van het nationale elftal via Starlink-satellietinternet kijken, als ze kunnen.
Toen Oekraïne maandag verrassend met 3-0 van Roemenië verloor, ervoer Sergii hoe beladen het toernooi in eigen land is. De strekking van de berichten die hij kreeg: wij geven in de frontlinie ons leven voor Oekraïne, waarom doen de voetballers dat niet? Het is welhaast ongezonde druk die er op de schouders van de spelers rust. Sergii: ‘Het is goed voor het moraal als we in moeilijke tijden iets kleins kunnen vieren.’
De spelers benadrukten voor het EK stuk voor stuk dat ze niet alleen voor een goed resultaat zouden spelen, maar vooral het ware karakter van Oekraïne wilden laten zien. ‘We hebben onze excuses aangeboden’, zei bondscoach Sergiy Rebrov na de nederlaag tegen Roemenië. ‘Ik weet zeker dat de spelers het gevoel hadden dat ze niet alles hebben gegeven, terwijl ze een land vertegenwoordigen dat al meer dan twee jaar voor zijn vrijheid vecht.’
Iets verderop bij de Arena Düsseldorf, een paar kilometer buiten het centrum, staat Olha Kalchenko. De 26-jarige Oekraïense vluchtte twee jaar geleden met haar man en hond naar Nederland en is vrijdagochtend vanuit Hilversum naar Düsseldorf gereisd om met haar vader het nationale team aan te moedigen.
‘Mijn vader en moeder wonen nog in Oekraïne. Ze komen uit een andere generatie, willen hun leven en bedrijf niet achterlaten. Maar ik kies voor veiligheid. Ik vind Nederland geweldig, maar hoop snel terug naar Oekraïne te kunnen, al is dat nog niet mogelijk. Ons dorp, een klein plaatsje vlakbij Marioepol, is in handen van de Russen.’
Ze is dan ook niet per se voor het voetbal naar Duitsland afgereisd, maar meer om haar vader en andere landgenoten te ontmoeten. Om een gevoel van eenheid te ervaren in tijden waarin een oorlog haar land heeft verscheurd. Lange tijd gaf ze niet veel om het nationale team, maar nu staat de ploeg volgens haar voor iets groters.
Kalchenko, die een geelblauwe vlag om haar middel heeft, wil dan ook niet te hard oordelen over de grote nederlaag tegen de Roemenen, hoewel in eigen land wordt gezegd dat Oekraïne met spelers als Oleksandr Zinchenko (Arsenal), Mykhailo Mudryk (Chelsea) en Artem Dovbyk (Girona) de sterkste selectie in jaren heeft. ‘De spelers hebben familie in Oekraïne. Zij zijn ook benieuwd hoe het met ze gaat of bezorgd als ze horen dat het luchtalarm is afgegaan.’
Zo denken Makar en zijn vader Oleksandr er ook over, zeggen ze een paar uur voor de wedstrijd tegen Slowakije, al verwachten ze wel passie en strijd. ‘De spelers moeten vechten, net zoals onze landgenoten aan het front vechten.’
Oekraïne heeft een belangrijke overwinning geboekt in groep E. De ploeg van bondscoach bondscoach Serhiy Rebrov draaide tegen Slowakije een achterstand halverwege de wedstrijd om en won (2-1).
Het winnende doelpunt viel tien minuten voor tijd en was van grote schoonheid. Mykola Shaparenko stuurde de ingevallen Roman Yaremchuk diep. De spits nam de hoge bal met de punt van zijn schoen aan en tikte die met een slimme voetbeweging voorbij de uitkomende Slowaakse doelman, Martin Dúbravka.
Slowakije, dat in de eerste wedstrijd van België had gewonnen, was voor rust nog wel op voorsprong gekomen. Ivan Schranz kopte de bal achter Anatoliy Trubin, die in tegenstelling tot de eerste wedstrijd de voorkeur kreeg boven Andriy Lunin. De doelman van Real Madrid ging tegen Roemenië twee keer opzichtig in de fout.
Oekraïne stelde teleur voor rust, maar kwam in de tweede helft een stuk beter voor de dag. Shaparenko bracht Oekraïne al snel op gelijke hoogte met Slowakije, waar Feyenoord-verdediger David Hancko geblesseerd uitviel. Vanaf de kant zag Hancko hoe Yaremchuk Oekraïne de broodnodige punten op het EK bezorgde.
Oekraïne en Slowakije hebben beide drie punten na twee wedstrijden. Vanavond komen België en Roemenië, de andere twee landen in groep E, in actie. De Rode Duivels staan na één duel nog op nul punten, terwijl Roemenië de eerste wedstrijd won van Oekraïne en drie punten heeft.
Geselecteerd door de redactie
Live Oekraïne: Russen vallen energievoorziening aan met raketten en drones
De schimmige gronddeal rond Poetins Nederlandse ex-schoonzoon in Duivendrecht
Zelensky had zeker meer fans gehad als hij het had opgenomen tegen Amerikaans imperialisme
Source: Volkskrant