De Deen Henrik Fisker ontwierp de mooiste elektrische auto’s en wist miljarden los te peuteren bij investeerders; even leek het alsof een nieuwe Elon Musk het strijdtoneel had betreden. Maar na talloze tegenslagen ging deze week – opnieuw – een bedrijf van hem failliet.
Henrik Fisker heeft misschien wel de mooiste elektrische auto aller tijden ontworpen: de Fisker Karma. De auto die in 2011 op de markt kwam, had alle kenmerken van klassieke sportwagens als de Jaguar E-Type en de Ferrari 250 GT, met een lange motorkap en sensueel gevormde heupen.
Dat de Deen een aardig potje kan tekenen, had hij al eerder bewezen. Zo ontwierp hij de roadster BMW Z8 en de Aston Martin DB9, die beide figureren in James Bond-films. Ook de al even bekoorlijke Aston Martin DB7 staat op Fiskers naam, al ruziet hij met een andere grote ontwerper, Ian Callum, over de vraag wie de echte geestelijk vader is van de Aston Martins. Callum zegt dat de DB9 al zo goed als af was toen Fisker in 2001 bij het Britse sportwagenmerk kwam werken, en dat de Deen hooguit de laatste lijntjes getrokken heeft – iets wat Fisker stellig ontkent.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de energietransitie en de impact daarvan op het dagelijks leven. .
Naast het ontwerpen van begeerlijke auto’s, is Fisker (60) ook goed in het schetsen van weidse horizonten voor beleggers. In 2021 wist hij meer dan een miljard dollar los te peuteren voor de ontwikkeling van de Fisker Ocean, een volledig elektrische auto die de strijd zou aanbinden met de populaire modellen van Tesla.
Dat het Fisker was gelukt zoveel geld te verzamelen bij investeerders, is bijzonder, omdat zijn eerdere bedrijf, dat de Karma bouwde, jaren daarvoor roemloos ten onder was gegaan. Want Fisker is niet zo bedreven in het runnen van een autofabriek. Afgelopen dinsdag volgde zijn jongste faillissement, dat van Fisker Inc., het bedrijf dat in 2021 dus nog een miljard dollar had opgehaald.
Het bouwen van elektrische auto’s is moeilijk. Weet James Dyson, de Britse maker van stofzuigers die honderden miljoenen stuksloeg op de ontwikkeling van een eigen elektrische auto. Weet Tim Cook, de baas van Apple, die naar verluidt hetzelfde deed voor de bouw van de Apple Car, die er nooit kwam. Weet ook de Nederlandse Lex Hoefsloot, die met de revolutionaire zonneauto Lightyear 1 de auto-industrie op zijn kop zou zetten, maar ook ten onder ging. Weet zelfs Elon Musk, wiens Tesla een paar keer aan de rand van de afgrond heeft gestaan.
Dat Fiskers eerste bedrijf failliet ging, kwam vooral doordat de Karma in kwalitatief opzicht een rotauto was. ‘Bad Karma’ was een kop die geregeld boven recensies opdook. De revolutionaire plug-inhybride werd geplaagd door terugroepacties, defecte accu’s en spontane branden. Tekenend was dat een gloednieuwe Karma kapotging tijdens een test van het invloedrijke Amerikaanse Consumer Reports, wat het imago geen goed deed. De ondergang van de batterijleverancier deed de rest: de productie werd al in 2012 gestaakt en de boedel van Fisker Automotive werd twee jaar later opgekocht door een Chinees bedrijf.
Volgens Fisker lag de ondergang van zijn onderneming aan het feit dat het in 2011 ‘te vroeg’ was voor de introductie van een stekkerauto, en was de mislukking vooral te wijten aan het falen van de accuproducent.
Henrik Fisker zat niet bij de pakken neer en richtte in 2016 Fisker Inc. op, om drie jaar later de Fisker Ocean te presenteren, een volledig elektrische SUV die opnieuw begeerlijk oogde.
Fiskers zelfvertrouwen had niet geleden onder de eerdere mislukkingen: in het najaar van 2022 zei hij tegen The Guardian dat zijn bedrijf in 2023 ‘met zekerheid’ 40 duizend Oceans zou bouwen. De productie had hij uitbesteed aan de ervaren automaker Magna. De kans op problemen met de acculeverancier leken nu klein, ook omdat Fisker had gekozen voor de Chinese gigant CATL. Fisker Inc. kreeg een beursnotering en de koers liep in het jubeljaar 2021 op tot 28,50 dollar, wat hem miljardair maakte.
Even leek het erop dat een nieuwe Elon Musk het strijdtoneel had betreden. Helaas duurde het feest opnieuw niet lang. Na juichverhalen bij de presentatie, veranderde de toon van de recensenten toen de auto daadwerkelijk gereden kon worden. Basiszaken als cruisecontrol ontbraken, de testauto’s vertoonden storingen en veel functies zouden ‘binnenkort’ pas komen.
Van de beloofde 40 duizend exemplaren werden er in het eerste jaar slechts 10.142 gebouwd. Het lukte het bedrijf niet eens ze te verkopen: slechts 4.700 stuks gingen er naar klanten. Daardoor bleef de gehoopte inkomstenstroom uit en leed het bedrijf volgens persbureau Bloomberg in 2023 een verlies van 762 miljoen dollar, bij een omzet van 273 miljoen.
De administratie bleek een zooitje. De website Techcrunch ontdekte dat het bedrijf voor miljoenen dollars aan transacties en vooruitbetalingen was kwijtgeraakt. Er zouden zelfs auto’s zijn afgeleverd zonder enige vorm van betaling.
Doordat de verliezen zich opstapelden en toeleveranciers en klanten begonnen te klagen, zag Fisker zich genoodzaakt de prijs van reeds afgebouwde Oceans te verlagen. Om toch nog wat te verdienen, ging er maar liefst 39 procent van de nieuwprijs af, oftewel 24 duizend dollar. Voor de meeste investeerders was dit een overduidelijk teken dat de firma reddeloos verloren was, waarop de koers kelderde.
Begin deze week kondigde Fisker het faillissement aan. Ook dit keer lijkt de Deen de schuld buiten zichzelf te zoeken, blijkt uit een verklaring die dinsdag uitging: ‘Net als andere bedrijven in de industrie voor elektrische voertuigen hebben we te maken gehad met markt- en macro-economische tegenwind die van invloed was op ons vermogen om efficiënt te opereren.’
• Tussen zijn autobedrijven door ontwierp Henrik Fisker een superjacht, de 50 meter lange Fisker 50, dat gebouwd zou worden door het Italiaanse Benetti. Na de onthulling van het ontwerp halverwege de jaren tien is er van het schip weinig meer vernomen.
• Recensenten mopperden over het feit dat de nieuwe Fisker Ocean niet af was. ‘Rijden in deze auto is alsof je in een hip nieuw Italiaans restaurant uren moet wachten op je pizza, omdat de tomaten voor de saus nog aan het groeien zijn.’
• In 2023 waren de schulden van Fisker Inc. opgelopen tot een miljard dollar. The Wall Street Journal berekende dat Fisker 150 duizend euro toelegde op elke verkochte Ocean.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant