Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Istanbul-correspondent Rob Vreeken ziet hoe de Koerden in Turkije nog steeds in het verdomhoekje zitten – of in de gevangenis.
Of het veel zal helpen is de vraag, maar de Raad van Europa deed woensdag maar weer eens waartoe het instituut op aarde is: ervoor (proberen te) zorgen dat de 46 lidstaten het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) naleven.
Doelwit was dit keer Turkije, een van de stoute jongetjes in de EVRM-klas. Na een bezoek aan het land drong een delegatie van de Parlementaire Assemblee van de raad er bij de Turkse regering op aan de twee belangrijkste politieke gevangenen van het land terstond vrij te laten. Dat zijn Selahattin Demirtas, voormalig leider van de Koerdisch gezinde partij HDP (tegenwoordig DEM geheten) en cultureel ondernemer en filantroop Osman Kavala.
Nieuw was de oproep bepaald niet. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft Ankara al diverse keren gemaand de mannen wegens gebrek aan bewijs op vrije voeten te stellen. De delegatie hoefde dus niet meer te doen dan de autoriteiten daaraan te herinneren. Dat was echter niet het enige resultaat van de reis. De Oostenrijkse delegatieleider Stefan Schennach bezocht Demirtas en Kavala in gevangenschap. Dat zal de twee goed hebben gedaan. Hoewel ze in detentie netjes worden behandeld, krijgen ze nauwelijks bezoek, afgezien van advocaten.
Kavala met name kreeg een geestelijke dreun te verwerken toen president Erdogan en zijn AK-partij vorig jaar opnieuw de verkiezingen wonnen. Er bestond enige gerechtvaardigde hoop dat de oppositie zou winnen. In dat geval zou de nieuwe regering vermoedelijk spoedig Kavala’s celdeuren hebben geopend. Volgens het Europees Hof zat hij immers vast op grond van, in gewonemensentaal, bespottelijk bewijs. Nu dat niet gebeurde, had Kavala opnieuw een deprimerend vooruitzicht: levenslange gevangenisstraf.
Ook voor Demirtas is de toekomst ongewis. Hij zit sinds 2016 vast omdat hij in 2014 protesten zou hebben georganiseerd waarbij 37 doden vielen (voor het grootste deel eigen aanhangers). Vorige maand werd hij veroordeeld tot 42 jaar cel, in een massaproces met 108 merendeels Koerdische verdachten.
President Erdogan lijkt sinds de door de oppositie gewonnen gemeenteraadsverkiezingen afgelopen mei een mildere koers te varen, maar de vraag is of dat zich uitstrekt tot de Koerdische kwestie. Zo werd in de Koerdische provincie Hakkari de zojuist gekozen burgemeester al snel uit zijn ambt gezet en vervangen door een ‘kayyum’, een door de staat aangewezen curator. Dat gebeurde na de verkiezingen van 2019 met bijna alle honderd HDP-burgemeesters. Maar je kunt ook kijken naar het volle deel van het glas: alle in mei gekozen Koerdische burgemeesters zijn – op één na – nog in functie.
In het publieke debat intussen speelt de Koerdische kwestie geen grote rol meer. De gewapende tak van het Koerdisch nationalisme, de PKK, is op Turks grondgebied zo goed als geëlimineerd, mede dankzij de inzet van drones. Net over de grens in Irak, waar de PKK zich schuilhoudt in de bergen, is de organisatie ‘bijna vernietigd’, zo liet minister van Defensie Yasal Güler deze week weten.
De (vreedzame) politieke tak van de beweging binnen Turkije is een beetje murw geslagen. Naast Demirtas zitten tientallen andere activisten en politici gevangen. Repressie lijkt te worden ondergaan als een bijna vanzelfsprekende way of life.
En dan besloot ook nog de Turks-Duitse voetballer Deniz Undav, een Koerd, op het EK niet uit te komen voor zijn geboorteland, maar voor Duitsland, aangezien hij bij VFB Stuttgart speelt. Gemiste kans voor de populariteit van de Koerden in Turkije.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant