In 2014 verscheen het geruchtmakende boek The Second Machine Age van Erik Brynjolfsson en Andrew McAfee van het Massachusetts Institute of Technology. Futurologen voorspelden op basis van dit boek dat in 2030 de laatste ongeschoolde werknemer met pensioen zou gaan en in 2040 de laatste hoogopgeleide werknemer een gouden handdruk zou krijgen. Gefilosofeerd werd over het basisinkomen, de 20-urige werkweek (vier dagen van vijf uur) en een pensioen op de leeftijd van 55 jaar.
Over AI had nog niemand het. Maar door robotisering en digitalisering in 2030 zou de helft van de banen zijn weggevaagd. Computers, 3D-printers en robots zouden niet alleen de fabrieksarbeid maar ook miljoenen witteboordenbanen overnemen. Filosoof Klaas Mulder riep in deze krant dat technologie een ‘pakkenproletariaat’ zou creëren: een soort horde van voormalige witte boorden die rovend en bedelend door de steden trokken omdat ze zonder baan en inkomen zaten en toch moesten eten.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar de banenmachine is heel flexibel. Elke technologische ontwikkeling is een efficiencyslag, die niet alleen banen vernietigt maar ook nieuwe banen creëert. Sinds de komst van de digitale economie is er een explosieve groei van banen in de horeca, de verzorging, de ict, duurzaamheid en het toezicht (‘compliance’).
Deze week kwam McKinsey met het tegenovergestelde onheilsscenario. In plaats van een enorm overschot dreigt een ‘extreem tekort aan werknemers’. In 2030 zijn er per honderd werklozen juist 390 vacatures, bijna een verviervoudiging vergeleken met de huidige 110. Het tekort op de arbeidsmarkt loopt op tot 1,4 miljoen werknemers in met name de zorg, de ict, de bouw en installatietechniek.
McKinsey wil daarom dat mensen vaker worden omgeschoold. De zogenoemde bullshitjobs waar mensen zich bezighouden met het schrijven van nota’s, moeten worden vervangen door banen die het productiefst of maatschappelijk het meest cruciaal zijn.
McKinsey becijferde dat een gemiddelde werknemer ten minste twee of drie beroepen zal moeten hebben om aan de veranderende vraag naar vaardigheden bij werknemers te voldoen. Daarnaast zou nog eens 15 procent van de vacatures door automatisering kunnen worden overgenomen. En verder moet de arbeidsparticipatie omhoog – met name van vrouwen en ouderen. De EU riep Nederland donderdag op zzp’ers weer in vaste dienst te laten nemen. Dan maken ze meer uren.
Het lijkt op dweilen met de kraan open. Deze week waarschuwden zorgorganisaties nog voor een gezondheidsramp. We leven steeds langer, maar ook langer in slechte gezondheid. Alleen immigratie zou uitkomst kunnen bieden voor het tekort aan zorgpersoneel. Maar daar is met een nieuwe regering geen maatschappelijk draagvlak voor.
Het voorspelbare gevolg zal zijn dat op grond van vraag en aanbod de lonen voor zorgpersoneel exploderen. Dat maakt zorgverzekeringen onbetaalbaar. Wie echt goede zorg wil, zal moeten emigreren naar landen waar zorg nog betaalbaar is, zoals India, Ivoorkust en El Salvador. Mogelijk zullen ook Nederlandse gevangenen naar die landen moeten worden verplaatst, omdat hier niemand meer voor een baantje als cipier is te porren. Het kan ertoe leiden dat Nederland leeg zal lopen.
En dan lost alles zich vanzelf weer op.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns