Het Slowaakse parlement stemde donderdagavond in met een wet die de publieke omroep RTVS ontbindt. Er komt een nieuwe omroep waar de regering meer invloed op krijgt, ondanks protesten van medewerkers en bezwaren uit de Slowaakse samenleving.
Het omstreden wetsvoorstel vervangt RTVS per 1 juli door een nieuwe omroep: STVR. 78 van de 150 parlementariërs stemden voor. Oppositiepartijen verlieten uit protest de plenaire zaal, omdat ze niet wilden deelnemen aan de ‘liquidatie’ van RTVS. De nieuwe president Peter Pellegrini moet de wet wel nog ondertekenen, maar hij staat bekend als bondgenoot van de illiberale premier Robert Fico.
In maart kondigde cultuurminister Martina Simkovicová een plan aan om RTVS op te heffen. Volgens de minister is de omroep niet meer objectief en ontbreekt een evenwicht van politieke standpunten. Volgens journalisten van de omroep is het werkelijke bezwaar dat ze kritisch verslag doen van het regeringsbeleid en van de ondermijning van de Slowaakse rechtsstaat. Premier Fico stelde zelfs dat de journalisten ‘in gevecht met de regering zijn’. Sinds hij in oktober aan de macht kwam, heeft hij de Slowaakse media op de korrel. De meeste zijn volgens hem ‘vijandig’.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
De nieuwe omroep wordt een spreekbuis van Fico’s regering, vrezen journalisten. ‘Ze willen dat het nieuws wordt zoals hun sociale media’, zei een presentator van RTVS eerder tegen de Volkskrant. Oppositieleider Michal Simecka noemt de nieuwe omroep ‘dociel’ en ‘tam’. De huidige directeur van RTVS noemt het ‘een zwarte dag voor onafhankelijke media in Slowakije’.
Afgelopen maanden gingen omroepmedewerkers, oppositiepartijen en Slowaakse burgers de straat op om te protesteren tegen de nieuwe mediawet. In deze gespannen maatschappelijke context werd premier Fico op 14 mei van dichtbij neergeschoten. Fico overleefde de aanslag. De schutter was het oneens met het regeringsbeleid, blijkt uit documenten die de rechtbank tot nu toe vrijgaf. Begin juni liet Fico voor het weer van zich horen. In zijn korte toespraak vergaf hij de schutter, maar gaf de Slowaakse oppositie en media de schuld van de aanslag.
Zijn regering zet de mediawet nu door. Veranderingen bij de nieuwe omroep behelzen onder meer de manier waarop het management wordt aangesteld. Een commissie, bestaande uit leden van het ministerie van Cultuur en het parlement (waar de regering een meerderheid heeft) zal een nieuwe directeur aanstellen. Oppositiepartijen en journalisten noemen dit een vorm van politieke controle. De huidige directeur heeft technisch gezien een mandaat tot 2027, maar dit omzeilt de regering door de omroep op te heffen.
Daarnaast komt er een zogenoemde ‘ethische commissie’ die de programmering beoordeelt. Critici zien dit als een manier om de journalistieke onafhankelijkheid in te perken. Verder bevat de wet tal van kleine veranderingen, zoals de verplichting om het Slowaakse volkslied te spelen bij televisie- en radio-uitzendingen tussen 23:30 en 00:30 uur.
Ook elders in het Slowaakse medialandschap staat de persvrijheid onder druk. Recent waarschuwde de presentator van een populaire politieke talkshow van private zender Markíza zijn kijkers voor de ‘orbanisering’ van de media. Hij verwees hiermee naar buurland Hongarije, waar bondgenoten van premier Viktor Orbán ook de private mediamarkt grotendeels onder indirecte controle van de regering brachten.
Volgens de presentator oefent het management van de omroep druk uit op journalisten om kritiek op de regering te vermijden. De talkshow is tijdelijk geschrapt, de presentator zit thuis. Vorige week verliet een journalist dagblad Pravda vanwege ‘censuur’: hij moest naar eigen zeggen een paragraaf uit een artikel schrappen waarin hij critici van de regering aan het woord liet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant