Op theaterfestival de Parade, dat vrijdagavond begint, speelt Patsy Kroonenberg De grootste hondenshow ter wereld in Nederland. Die gaat over honden, ja, maar vooral over mensen. En over bewonderd worden – of afgekeurd.
‘Ik was bang dat ze me een indringer zouden vinden, maar ik voelde me meteen enorm welkom.’ Theatermaker en actrice Patsy Kroonenberg (25) zit volledig op haar gemak in de kantine van de Utrechtse Rashonden Vereniging, aan de rand van een bedrijventerrein in de Utrechtse wijk Overvecht. Schapendoezen en stabijs lopen kwispelend onder de tafel door, een Hollandse herder ligt rustig op een kleedje. Af en toe drukt er een enthousiaste snuit tegen een bovenbeen. Op tafel ligt plastic zeil met daarop vrolijke hondenplaatjes. ‘Iedereen hier is héél trots.’
Op het aangrenzende sportveldje hebben zich ondertussen 117 Nederlandse rashonden met hun eigenaren verzameld voor een hondenshow. In het midden lopen keurmeesters rond: zij bepalen gedurende de dag welke honden door mogen naar de volgende ronde.
Aan de rand van het veld hebben de deelnemers kleurrijke koepeltentjes opgezet, met daarin benches (voor de hond) en klapstoeltjes (voor hun baasjes). In een kraampje worden gedroogde konijnenoren, zakjes runderkophuid en andere delicatessen verkocht. Binnen zijn koffie, soep en broodjes frikandel verkrijgbaar.
Over de auteur
Sander Janssens is theaterjournalist voor de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en achtergrondartikelen.
Kroonenberg is deze zomer te zien in de theatervoorstelling De grootste hondenshow ter wereld in Nederland. De voorstelling gaat volgende week in première tijdens de Parade, het jaarlijkse tentjestheaterfestival dat vrijdagavond begint en tot het eind van de zomer verschillende steden in het land aandoet.
Kroonenberg speelt een hondenliefhebber die met een goede vriendin (Ruta van Hoof) al jaren fanatiek aan hondenshows deelneemt. Maar gaandeweg blijkt er achter hun tomeloze toewijding en ambitie ook veel verdriet, pijn en desillusie schuil te gaan. Het concept bedacht Kroonenberg samen met haar partner Hendrik de Pecker, die ook de toneeltekst schreef.
Om een beeld te krijgen van de verhalen achter de mensen die met hun trouwe viervoeter het hele land doorkruisen op prijzenjacht, bezocht ze de afgelopen maanden hondenshows. ‘Dan loop ik rond en probeer zoveel mogelijk contact te maken.’ Dat bleek eenvoudiger te gaan dan ze van tevoren had gedacht. ‘De truc is om eerst tegen de hond te praten en dan pas met het baasje. Dan is het ijs gebroken. Werkt altijd.’
Ze omschrijft het als een wonderlijke wereld die ver van haar afstaat. Kroonenberg groeide op in een kunstminnend gezin in Den Haag, als oudste dochter van muzikant Philip Kroonenberg en de vorig jaar overleden presentator Jellie Brouwer. Ze doorliep de toneelschool in Utrecht, waar ze tijdens haar stage bij het Nieuw Utrechts Toneel al opviel met haar kwetsbare, ingeleefde toneelspel. Sinds september ontwikkelt ze zich als nieuwe maker onder de vleugels van muziektheatergezelschap Veenfabriek.
De afgelopen jaren heeft ze een aantal mooie festivalvoorstellingen gemaakt, waaronder de Parade-solo Totale treurnis uit 2023, over een opstandige puber die opgroeit in een kansarm milieu en door haar omgeving steevast als ordinair wordt weggezet.
Kroonenberg vertolkt graag outcasts en antihelden. Ze heeft een voorliefde voor ploeterende mensen die zich ondanks allerlei weerstand staande houden. Haar grote kracht ligt in de compassie waarmee ze die stuntelende personages en hun tekortkomingen vertolkt. ‘Ik hou ervan om me te verdiepen in mensen die ver van me afstaan. En vervolgens ga ik op zoek naar raakvlakken met mezelf.’
Net als honden heb je eigenaren in alle soorten en maten. Ze sprak onder anderen een vrouw die met haar negen honden in hetzelfde bed slaapt. ‘Ze heeft zelfs een trappetje naast haar bed gezet zodat ook de teckel er makkelijk bij kan komen liggen.’ Vervolgens probeert ze te bedenken waar zo’n enorme liefde vandaan komt en ontstaan er vanzelf personages. ‘Ik stel me dan iemand voor die zo graag voor anderen zorgt dat ze zichzelf compleet verwaarloost. Dat maakt het mooi, maar ook treurig.’
Door tijdens de hondenshows gesprekjes met de deelnemers aan te knopen, ontdekte ze vooral hoe liefdevol de meeste mensen naar hun hond kijken. Natuurlijk, sommigen doen vooral mee uit zakelijke overwegingen – met behaalde certificaten wordt het nageslacht van de hond meer waard – maar de meesten zijn hier omdat ze samen met hun hond een dag met gelijkgestemden willen doorbrengen. ‘Aanvankelijk dachten we dat de voorstelling vooral over eenzaamheid en het opvullen van verdriet zou gaan, maar naarmate we meer shows bezochten, werd duidelijk dat het óók over verbondenheid en saamhorigheid moest gaan.’
Buiten op het veld is de wedstrijd inmiddels in volle gang. Een man in een bruin colbert kijkt op zijn clipboard en roept: ‘De veteranen!’ Prompt melden twee dames zich met hun ‘veteranen’, honden vanaf 8 jaar, bij de keurmeester en lopen geroutineerd een rondje door de ring. Een van hen mag door naar de volgende ronde, de ander kan weer inpakken. Aan de rand van de ring slaat Kroonenberg het tafereel nog steeds met verbazing gade: ‘Bizar toch? Het duurt misschien een halve minuut.’
Ze is zich bewust van de aanzwellende kritiek die de laatste jaren klinkt op het organiseren van dit soort wedstrijden, die volgens tegenstanders bijdragen aan wantoestanden in hondenfokkerij en voor honden enorm stressvol kunnen zijn.
Kroonenberg: ‘Ik merkte dat mensen zich hier heel snel gaan verdedigen. De protocollen zouden zijn aangescherpt, het bijsnijden van de staart is tegenwoordig bijvoorbeeld verboden. Maar ik hoorde ook over iemand die een pingpongbal in de balzak van zijn hond liet inbrengen. Een reu met één bal, terwijl ze twee ballen moeten hebben om te mogen deelnemen.’
De ethische bezwaren worden in de voorstelling weliswaar aangestipt, maar Kroonenberg wilde geen kritische voorstelling over mensen met showhonden maken. ‘We gebruiken hun wereld als arena om een universeel verhaal over vriendschap, liefde en verdriet te vertellen. Niet om ons uit te spreken over hondenshows.’
Zelf heeft Kroonenberg een tante in Groningen die met haar witte herdershonden geregeld shows liep en daarmee meerdere prijzen in de wacht sleepte. Ze omschrijft haar als een lieve, maar aparte vrouw. ‘Ze schrijft op Instagram consequent vanuit het perspectief van haar honden.’
Zo schreef ze bij een foto van haar hond die ze onlangs postte: ‘Topwandeling, niet veel vriendjes tegengekomen. Wel een hoop vogels en ik, Ivar, kan jullie vertellen dat ik meer zie en hoor dan het vrouwtje.’ Kroonenberg: ‘Ook wel ontroerend, toch?’
Onlangs ging ze bij haar tante op bezoek om haar te vragen naar de regels en gebruiken tijdens hondenshows en waar haar liefde voor honden is ontstaan. ‘Ze stond in de keuken te koken, en ineens vertelde ze dat ze jaren geleden een doodgeboren kindje had gekregen. Niet veel later nam ze twee honden en stortte ze zich helemaal in die wereld. Ze besloot alle liefde die ze had aan haar honden te geven.’
Het is gemakkelijk om een beetje de draak met iemand te steken, maar het is waardevoller om je in de ander te verdiepen, wil ze maar zeggen. ‘Ik zag haar lange tijd bijna als een karikatuur, met haar kortpittige kapsel, fluorescerende oranje jas en haar onafscheidelijke honden. Maar nu begrijp ik haar veel beter.’
Met toestemming van haar tante werd het verhaal in het stuk verwerkt. Kroonenberg wil het in de voorstelling ook graag hebben over omgaan met verdriet en de verschillende uitingsvormen die rouw kan hebben.
Het overlijden van haar moeder, iets meer dan een jaar geleden, speelt daar ook een rol in, vertelt ze. ‘Ik denk dat rouw in de kern vaak hetzelfde is. Ik weet niet hoe het is om ongewenst kinderloos te zijn, maar ik weet nu wel wat het betekent om met een groot gemis te moeten leven. Het leven neemt abrupt een afslag, en vanaf dan ben je je constant bewust van het feit dat het leven ook een andere route had kunnen nemen.’
Op het gras loopt een Drentsche patrijshond ondertussen parmantig een rondje voor de keurmeester. Verderop beent een teleurgestelde vrouw weer richting uitgang: haar hond is vandaag niet door naar de volgende ronde. Even fronst Kroonenberg. Deze zomer staat zijzelf in het middelpunt op het podium, omringd door kritische ogen die háár bewonderen of afkeuren. Ook wel spannend. ‘Straks komt het voor mij aan op presteren, dan is het erop of eronder. Als acteur ben je eigenlijk ook een soort showhond die in de ring een kunstje doet.’
De grootste hondenshow ter wereld in Nederland gaat op 26/6 in première op de Parade in Eindhoven en speelt ook op diverse andere festivals, waaronder Tweetakt (22/6 en 23/6). Volgend theaterseizoen volgt een zaaltournee.
1. Wie veelbelovend theatertalent wil spotten zit tegenwoordig goed op de Parade, en kan dit jaar bijvoorbeeld terecht bij Femi van Elshuis. In haar persoonlijke solo Ik wil wit zijn geeft ze een ongetemde en ongeremde draai aan het identiteitsdebat. Iets om over na te praten bij de Fonteinbar.
2. Gabbers waren we van regisseur Olivier Diepenhorst is een stampende, anarchistische ode aan de jaren negentig, die later ook onder meer op het Amsterdam Dance Event te zien is. Ga naderhand rechtstreeks door naar de Silent Disco voor meer nostalgische hitjes.
3. De Dansers staan garant voor opzwepend muzikaal danstheater met een deinende ondertoon en een melancholische twist. Hush is een duizelingwekkende lofzang op het collectief, die zich daardoor uitstekend laat combineren met een aansluitend ritje in de zweefmolen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant