Een jaar nadat de Haagse oud-wethouder Richard de Mos werd vrijgesproken van corruptie, volgt nu de uitspraak in het hoger beroep. Het OM eist een voorwaardelijke celstraf van 6 maanden en 4 jaar ontzetting uit de ambtelijke macht. De zaak doet denken aan die van Jos van Rey.
Vandaag hoort Richard de Mos (Hart voor Den Haag) de uitspraak in zijn hoger beroep: hij zal hopen dat hem een ander lot is beschoren dan zijn politieke zielsverwant Jos van Rey (Liberale Volkspartij Roermond). Beide lokale politici werden vervolgd voor corruptie. Alle twee de zaken werden in eerste aanleg voorgezeten door de flamboyante rechter Jacco Janssen. Twee keer oordeelde Janssen mild. De Mos werd in april vorig jaar volledig vrijgesproken, Van Rey werd in 2016 ‘slechts’ veroordeeld tot een taakstraf van 240 uur.
In beide zaken ging het Openbaar Ministerie (OM) vervolgens in hoger beroep. Tegen Van Rey was het gerechtshof onverbiddelijk. Van de ‘grijstinten’ waar rechter Janssen over had gesproken, was volgens het hof geen sprake geweest: Van Rey kreeg een voorwaardelijke celstraf van 1 jaar opgelegd en een verbod op het uitoefenen van een bestuurlijke functie voor 2 jaar. Met die uitspraak in het achterhoofd zal De Mos er vandaag niet helemaal gerust op zijn.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Het OM verwijt De Mos dat hij als Haagse wethouder een nachtvergunning in de horeca regelde voor een bevriende ondernemer. Ook nam De Mos in zijn verkiezingsprogramma het voornemen op om een erfpachtkorting door te voeren, een plan dat bevriende vastgoedbonzen maar al te goed uitkwam (al werd dit plan nooit in beleid omgezet). De bevriende ondernemers maakten een totaalbedrag van 100 duizend euro over aan de partijkas van Groep De Mos/Hart voor Den Haag.
Volgens de advocaat-generaal van het OM laat het dossier zien ‘hoe ondernemers weloverwogen, vanuit eigenbelang, een politicus met een onconventionele aanpak en vlotte babbel omhoog stuwen richting de macht’. Het OM eist dat De Mos 6 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf krijgt opgelegd en voor 4 jaar uit de ambtelijke macht wordt ontzet.
De Mos, die in 2019 samen met collega-wethouder Rachid Guernaoui moest opstappen vanwege de strafzaak, heeft altijd ontkend schuldig te zijn aan corruptie. Hij geeft toe dat hij voordelen behaalde voor de ondernemers, maar hij handelde naar eigen zeggen altijd ‘in het belang van Den Haag’.
Dat vond de rechtbank in Rotterdam vorig jaar een overtuigend argument. Er zat geen verkeerde bedoeling achter de donaties van de ondernemers, oordeelde rechter Janssen. Bovendien zijn er nu eenmaal weinig regels rondom de financiering van lokale partijen. Na afloop concludeerde een emotionele De Mos dat hij en zijn partij nu ‘van alle smetten vrij’ waren.
Toch werd de volledige vrijspraak door velen als een verrassing gezien. Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht (Universiteit Leiden), sprak over ‘ernstige feiten’ die ‘heel dicht in de buurt van omkoping’ kwamen. Zelfs de lokale fractievoorzitter van de VVD, Lotte van Basten Batenburg, een politieke bondgenoot van De Mos, had de ‘verpletterende vrijspraak’ niet verwacht.
Veel onderlinge berichten tussen De Mos en de ondernemers in het dossier ogen verdacht. Zo spraken de ondernemers over De Mos als ‘doorgeefluik’, als ‘onze man’, die ze ‘niet voor niets zo groot gemaakt’ hadden. Vastgoedondernemer Edwin Jansen schreef over sponsoring aan De Mos dat het ‘nooit’ mocht uitkomen, want ‘dan ben vooral jij de sjaak’.
De zaak doet in veel opzichten denken aan die tegen Jos van Rey, ook razend populair bij zijn achterban. ‘Alles wat ik heb gedaan, was goed voor Roermond’, zei hij. Ook Van Rey werd vervolgd voor (passieve) omkoping en schending van het ambtsgeheim.
Van Rey en De Mos drukten geen dikke enveloppen met geld achterover. In de kwestie De Mos gaat het om partijdonaties (plus twee boottochten en een geleende bouwkraan). Van Rey kreeg, als wethouder economische ontwikkeling, van een projectontwikkelaar met wie hij al jaren bevriend was reisjes naar Cannes, luxe diners en tickets voor wedstrijden van Oranje.
Beide politici presenteren zich als outsiders, die domweg ‘luisteren’ naar de ondernemers en burgers en vervolgens met simpele oplossingen komen. Van Rey noemt zichzelf een ‘eenvoudige jongeman uit Limburg’; De Mos presenteerde zich in de rechtszaal als ‘een jongen van de gestampte pot’, als een ‘man van drie pakken halen, twee betalen’.
De Mos en Van Rey hebben een andere (en lossere) moraal dan die van het systeem dat zij zeggen te bevechten. Zo snapten ze niet dat vriendschappelijke relaties met invloedrijke ondernemers, die ook nog tastbare voordelen halen uit hun inspanningen, de schijn van belangenverstrengeling oproept.
Toen Van Rey informatie lekte uit de vertrouwenscommissie bij een burgemeestersbenoeming, zei hij dat ‘iedereen’ in de gemeentepolitiek aan ‘klankborden’ met experts doet. Ook De Mos vond het niet meer dan logisch dat hij als wethouder namens een onervaren partij, in een ingewikkelde kwestie, informatie deelde met zijn ‘klankbordgroep’ om een oordeel over een bouwproject te kunnen vellen.
Rechter Janssen gaf Van Rey destijds op veel vlakken het voordeel van de twijfel. Hij vond dat er ‘vele tinten grijs’ waren: het was niet altijd duidelijk of er sprake was van privé- of zakelijke reizen. Maar het hof toonde zich in het hoger beroep onverbiddelijk: alle reisjes met de projectontwikkelaar moesten worden gezien als omkoping, bedoeld om de wethouder ‘gunstig te stemmen’.
Mocht De Mos vandaag door het hof opnieuw worden vrijgesproken, dan komt er een eind aan een vijf jaar durende corruptieaffaire die een zware tol heeft geëist van hem, Guernaoui, de ondernemers en de stad Den Haag. Bij een veroordeling zal De Mos hopen dat hij niet langer dan twee jaar geen ambt mag vervullen: de Haagse politicus rekent op een ‘megaoverwinning’ bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 en wil opnieuw wethouder worden.
Jos van Rey is na de twee jaar dat hij geen bestuurlijke functie mocht uitoefenen overigens gewoon weer wethouder geworden. Hij zal De Mos bij een veroordeling uitleggen dat er vele wegen zijn naar eerherstel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant