Ooit sprak ik een groep migranten die al voor de vijftiende keer probeerde de Europese Unie binnen te glippen. De veertien keer daarvoor waren ze telkens gesnapt door grenswachten en weer teruggestuurd, vertelde een jongen. Eén keer probeerden ze het via de besneeuwde bergen. ‘Toen ik werd gepakt, zeiden ze: ‘hands up.’ Daarna dwongen ze ons onze kleren uit te trekken en in de sneeuw te gaan liggen. Over onze schoenen goten ze water en over de rest smeerden ze ketchup en mayonaise. Ook staken ze mijn slaapzak in brand.’
De meeste jongens die ik daar op de grens tussen Bosnië en Kroatië sprak, hadden krassen en blauwe plekken op hun lichaam en al hun telefoonschermen waren op identieke wijze vermorzeld. Dat was standaard protocol bij de Kroatische grenswacht, vertelden ze. Iedere migrant gebruikt Google Maps om via kleine wandelpaden de EU te bereiken en met een kapot telefoonscherm is dat nu eenmaal een stuk ingewikkelder.
Het was op dat moment, in 2019, al volslagen duidelijk dat grenswachten die asielzoekers zomaar terugsturen naar waar ze vandaan komen, de wet overtreden. Zeker als ze daarbij geweld gebruiken. Toch zijn dat soort pushbacks sindsdien steeds normaler geworden binnen de EU. En de methodes om het voor elkaar te krijgen steeds ranziger bovendien.
Over de auteur
Jarl van der Ploeg is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zo kwam de BBC deze week met de documentaire Dead Calm: Killing in the Med? Daarin worden vijftien incidenten geanalyseerd waarbij zeker 43 mensen stierven. Een Syriër vertelt bijvoorbeeld hoe hij samen met tientallen anderen buiten de Griekse territoriale wateren wordt gedumpt op een leeglopend rubberen vlot, waarna de migranten om hulp schreeuwen en de gemaskerde agenten terugvaren naar Griekenland. ‘Tegen de ochtend waren er zeven of acht kinderen dood’, vertelt de Syriër.
Ook komt een Somaliër aan het woord die door diezelfde kustwacht met gebonden handen in zee werd gegooid. Al drijvend op zijn rug wist hij een van zijn armen te bevrijden, maar volgens de BBC zouden zeker negen anderen zijn gestorven nadat hun handen door de Griekse kustwacht werden vastgebonden en ze in zee waren gegooid.
Nog een keer voor de mensen die bovenstaande alinea niet helemaal tot zich hebben laten doordringen: er stierven negen mensen, omdat Europese grenswachten hen geboeid in zee gooiden.
De afgelopen vijf jaar schreven journalisten tig verhalen over illegale pushbacks, ngo’s spraken er schande van en het anti-martelingscomité van de Raad van Europa stelde dergelijk geweld tegen migranten zelfs gelijk aan foltering. Maar het enige dat echt veranderde, was dat politici die beloven nog harder op te treden, steeds populairder werden.
In Nederland wordt over twee weken een minister van Asiel en Migratie geïnstalleerd die diezelfde Raad voor Europa ‘een verschrikkelijk instituut’ noemde, ‘met al dat mensenrechtengeneuzel’. In Griekenland werd pushbackpremier Kyriakos Mitsotakis gewoon weer de grootste bij de Europese verkiezingen. De Poolse premier Donald Tusk gaf vorige week het leger toestemming om langs de grens met Belarus op migranten te schieten. En ook in Spanje, Italië, Bulgarije, Malta, Hongarije, Kroatië en Litouwen leiden verhalen over gewelddadige pushbacks van eigen agenten al lang niet meer tot commotie.
Waarom niet? Omdat dit precies is waar we voor kiezen in Europa. We stemmen op mensen die bereid zijn Syriërs, Afghanen, Somaliërs en Algerijnen met vastgebonden handen in zee flikkeren zodat wij het zelf niet hoeven te doen.
Als de muren van onze stemhokjes ooit leren praten, dan hoop ik dat ze beginnen met een minuut stilte.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant