In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.
Goedgemutst was hij naar de bioscoop gegaan. Academicus Richard Taylor had zich verheugd op The Lost King (2022), een film over de ontdekking van de resten van Richard III onder een parkeerplaats in Leicester. Voor hem was de vondst, volgens de Britse tabloid The Daily Mail, ‘het belangrijkste moment van zijn leven, op de geboorte van zijn twee kinderen na’.
Hij verliet de zaal – dixit The Daily Mail – ‘shellshocked’. In de film wordt hoofdpersoon Philippa Langley bij haar zoektocht naar de botten van de koning voortdurend tegengewerkt door de universiteit van Leicester. Met name Taylor was de slechterik. ‘In tegenstelling tot de zachtaardige, zacht sprekende academicus die hij is, zet de film hem neer als een gemene en machiavellistische seksist die vrouwen kleineert, liegt en mensen met een handicap belachelijk maakt.’
Het zal je maar gebeuren. De universiteit kwam destijds met een officieel persbericht: Taylor liet het er niet bij zitten en stapte naar de rechter. Die gaf hem deze week gelijk. De ‘wezelachtige portrettering’ in de film wás lasterlijk. De weg is nu vrij voor een rechtszaak waarin hij een schadevergoeding kan eisen.
Die uitspraak zal een aantal mensen nerveus hebben gemaakt. Donald Trump onderneemt juridische stappen om de biopic The Apprentice buiten de Amerikaanse bioscopen te houden; Fiona Harvey, die zichzelf herkent in stalker Martha in de Netflix-serie Baby Reindeer, eist 170 miljoen dollar van de makers. De serie verspreidt ‘flagrante leugens’, aldus Harvey, ‘omdat het een beter verhaal oplevert dan de werkelijkheid.’
Dat is in een notendop natuurlijk het hele punt met ‘waargebeurde’ verhalen. De complete, genuanceerde werkelijkheid is zelfs bij de spectaculairste gebeurtenissen niet altijd even geschikt voor film. Daarom is er de welbekende disclaimer ‘gebaseerd op een waargebeurd verhaal’: tegelijkertijd een validatie van het script én een slag om de arm. ‘Gebaseerd op’ betekent immers dat de makers hier en daar wel degelijk een loopje hebben genomen met de waarheid.
Maar als een rechter persoon en personage gelijktrekt, hoeveel artistieke vrijheid heb je dan nog als maker? Zijn er sowieso mensen die zich er dan nog bij neerleggen als hun negatieve karaktereigenschappen worden verbeeld in een film? Hoeveel kun je van iemands gelaagde persoonlijkheid versimpelen? En wiens ‘waarheid’ moet je eigenlijk tonen? ‘Gebaseerd op een waargebeurd verhaal’ stellen de makers aan het begin van The Lost King. ‘Háár verhaal.’ Dat was ook hun antwoord op Taylors klachten, twee jaar geleden: ‘Philippa’s herinnering aan de gebeurtenissen, ondersteund door de research van de filmmakers, is heel anders.’
Lastige paradox. Je kunt echte mensen dus maar beter zo onherkenbaar mogelijk maken. Met het risico dat, als ze tóch herkend worden, precies dat hun klacht is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant