In hun wanhopige pogingen nog iets te rechtvaardigen van deze horrorformatie, met als voorlopig dieptepunt de toetreding van enkele overtuigde racisten tot de kabinetsploeg, kwamen VVD’ers en NSC’ers de afgelopen dagen uit bij het argument dat zij de ‘cruciale’ posten in het kabinet hadden bemachtigd. Financiën, Defensie, Binnenlandse Zaken. Ja, het is wat ‘ongemakkelijk’ allemaal, maar de schatkist, de veiligheid en de rechtsstaat waren toch maar mooi in betrouwbare handen. En de premier is neutraal, daarmee zijn onze belangen in Europa ook geborgd. Kaken op elkaar, we staan bijna op het bordes.
Los van het fundamentele feit dat je de ondermijning van het landsbestuur door nazitheorieverspreidende ministers niet kunt neutraliseren met je eigen bewindspersonen – je blust een brand niet door er een brandblusser naast te zetten – is het maar de vraag of VVD en NSC echt de belangrijkste posten in dit kabinet hebben. En welk gewicht een partijloos premier in het buitenland in de schaal legt.
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Om met dat laatste te beginnen, het gezag van een regeringsleider in internationale gremia is mede een kwestie van persoonlijkheid. De komende tijd zal het leren. Maar in het machtigste gremium van alle, de Europese Raad, is een ongebonden premier duidelijk in het nadeel tussen zijn collega’s, die zonder uitzondering wél de politiek leider van de grootste regeringspartij zijn.
De Poolse ex-bankier Morawiecki werd in 2017 als premier naar voren geschoven door de leider van de grootste regeringspartij PiS, Kaczynski, die zelf te omstreden was. Morawiecki bleek al snel een gewiekst politicus, maar over zijn gehele premierschap hing de machtige schaduw van Kaczynski, de man die aan de touwtjes trok. Met als gevolg dat Europese leiders tijdens de cruciale discussies over de schouder van Morawiecki naar de echte machthebber keken. Of – erger voor Polen – handig gebruikmaakten van het gebrekkige mandaat van de Poolse premier en het land min of meer terzijde schoven bij de besluitvorming. Zou het Nederland heel anders vergaan?
Een tijdelijk verblijf op de Europese achterbank is een acceptabel offer, zolang we binnenlands de boel op orde houden met onze eigen mensen op hoeksteenposities. Je hoort het de verdedigers van kabinetsdeelname bijna denken. Een logische gedachte. Decennialang werden kabinetten feitelijk bestierd vanuit het Torentje, Financiën, Sociale Zaken en Economische Zaken. Daar manifesteerden zich de grote politieke dilemma’s. Daar werden de knopen geteld en doorgehakt.
Maar anno 2024 zit Nederland vooral ruimtelijk in de knoop. Natuur, landbouw, windmolens, visserij, hoogspanningskabels, vluchtelingenopvang, wegen, woningen en water. Nederland is er totaal in vastgelopen. Een kabinet dat de problemen van mensen wil oplossen, moet zich in de Trêveszaal niet over de begrotingsstukken maar vooral over de kaart van Nederland buigen. Saillant, want het zijn straks uitsluitend ministers en staatssecretarissen van PVV en BBB die de besluitvorming in handen hebben over wat we waar gaan doen de komende decennia. Zittend op schatkist en rechtsstaat kijken de andere twee partijen toe hoe Keijzer, Madlener, Wiersma, Rummenie en Jansen het land verdelen.
Dat gaat over cruciale besluiten. Er is een nieuwe Nota Ruimte in aantocht. Een laatste kans om met moedige keuzen de overvloed aan ruimteclaims met elkaar in overeenstemming te brengen. Dat dit mogelijk is, bewijst het project ‘NL2120’ van de Universiteit Wageningen. Op hun adembenemende kaart biedt Nederland in 2120 ruimte aan 20 miljoen inwoners, in een symfonie van groene steden, natuur, duurzame landbouw en schone energieproductie.
Hoeveel kans geeft u die visie in het gezelschap van klimaat- en stikstof-ontkenners dat straks aan de ruimtelijke knoppen zit? Hun illusiepolitiek stuurt rechtstreeks aan op een ruimtelijke kladderadatsch, daarbij flink aangemoedigd door het hoofdlijnenakkoord. De rechter zal er veelvuldig aan te pas moeten komen. Die zal onverkwikkelijk oordelen. En vervolgens de schuld krijgen. De rechterlijke macht wordt straks vooral ondermijnd vanuit de ministeries van I&W en Landbouw. Daar doet geen constitutioneel hof iets aan.
Dit overziend zijn VVD en NSC met dit kabinet niet alleen moreel en inhoudelijk, maar ook organisatorisch de verkeerde weg ingeslagen. Met wellicht grote gevolgen voor deze partijen. En zeker voor het land.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant