‘Dit is dus wat ze willen dat we gaan eten: meelwormen, sprinkhanen, krekeltjes,’ zegt Thierry Baudet vol walging in een TikTokfilmpje. Hij gooit bakjes met de dode insecten leeg over de tafel voor hem. De beesten ‘vliegen’ in het rond. ‘Dit is allemaal al te koop, hè? Ik vind het afschuwelijk. Het is allemaal onderdeel van het bizarre antiboerenbeleid, klimaatbeleid.’ Mission accomplished: ook ik keek met afgrijzen naar de beestjes die inmiddels door mijn hoofd krioelden.
De video was onderdeel was de niet zo succesvolle Europese verkiezingscampagne van Baudets Forum voor Democratie. Maar zoals dat gaat met nepnieuws en bangmakerij, nestelt de onzin zich voor je het weet toch ergens in het brein. Ook doordat er online nog veel meer fakenieuws van angstzaaiers wordt rondgepompt over ‘smerige’ insecten, die ons ongemerkt door de strot zouden worden geduwd door de EU, de overheid, ‘het grootkapitaal’.
Over de auteur
Yasmina Aboutaleb is tv-recensent voor de Volkskrant.
Deze en andere desinformatie onderzoekt de redactie van tv-programma Pointer (KRO-NCRV), onder de noemer Pointer checkt, in korte, snappy YouTubevideo’s, die niet alleen in het mediadieet van jongeren verplichte kost zouden moeten zijn. Actuele en soms ingewikkelde onderwerpen die door presentator Jos de Groot en zijn redactie, met behulp van deskundigen, in tien minuten schijnbaar moeiteloos worden ontleed en gefactcheckt. Vragen als: is zonnebrandcrème slecht voor je? Is kraanwater drinken gevaarlijk? En: krijg je van een abortus sowieso spijt?
Ook PVV-leider Geert Wilders wordt door Pointer checkt aangepakt. Hij is een fervent verspreider van haatzaaiende, beledigende en vaak ronduit racistische video’s van @RadioGenoa (770 duizend volgers) op X, die gemiddeld een miljoen keer worden bekeken. En waarin, zonder context, ‘criminele’ of ‘gewelddadige’ mensen van kleur te zien zijn, met daarboven teksten als ‘National Geographic’ of: ‘Er zijn massadeportaties nodig.’ Video’s die dus viral gaan dankzij retweets van rechts-radicale types als Wilders, Eva Vlaardingerbroek en voormalig Ongehoord Nederland-presentator Raisa Blommestijn.
Om witheet van te worden. Intussen wijzen de makers kalm en respectvol op de gevolgen van dit soort gevaarlijke haatberichten en fakenieuws: ‘Ja, er zijn problemen en de zorgen van mensen zijn serieus, maar er is ook zoiets als stemmingmakerij.’
Tegelijkertijd schuwt presentator Jos de Groot de confrontatie met nepnieuwsverspreiders niet – al was het maar om wederhoor te halen. Dat betekent overigens niet dat hij het soms niet lastig heeft tegenover de overtuigde angstprofeten. Het toont juist hoe lastig het is om nepnieuwsgelovers en -verspreiders te bekeren. Bovendien zijn de kritische interviews ook niet bedoeld als een ‘vermakelijk’ wedstrijdje armpjedrukken, zoals we die op televisie wel steeds vaker zien.
De makers van Pointer willen daadwerkelijk begrijpen waar de waanideeën vandaan komen en uitleggen waarom die niet kloppen. Bij één verspreider van antizonnebrandnonsens (nee, niet Doutzen Kroes) heeft dat in ieder geval (voorlopig) succes gehad. Hij beloofde Pointer checkt beterschap én haalde zijn gevaarlijke onzin van het internet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant