Ze stemde in met de natuurherstelwet in Brussel. Dat legt de Oostenrijkse klimaatminister Leonore Gewessler in eigen land politiek geen windeieren. De bondskanselier klaagt haar aan, zij wint aan populariteit.
Met dank aan Oostenrijk heeft de Europese Unie nu een natuurherstelwet. Maar het ‘ja’ van de Oostenrijkse klimaatminister Leonore Gewessler stortte haar eigen regering in een diepe crisis. Bondskanselier Karl Nehammer van de christen-democratische ÖVP klaagt zijn collega van de Groenen aan voor het misbruiken van haar functie. Ook dreigde hij maandag kortstondig de stekker uit de coalitie te trekken.
Dat deed Nehammer uiteindelijk niet, maar de wond die Gewesslers ‘Europese coup’ heeft geslagen in de coalitie is volgens de krant Der Standard ‘zo diep dat hij niet meer te genezen is.’ Waarom is de natuuurherstelwet juist in Oostenrijk, een land dat wereldwijd bekend staat om zijn natuurschoon, zo’n politieke splijtzwam?
Over de auteur
Sterre Lindhout is buitenlandredacteur voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Dat heeft vooral te maken met politieke timing. Dit najaar zijn er in Oostenrijk parlementsverkiezingen, waarschijnlijk op 29 september. Daarmee komt er een einde aan een vijf jaar durend en steeds stroperiger verstandshuwelijk tussen christen-democraten en Groenen.
Bij haar instemming met de natuurherstelwet beriep Gewessler zich op haar geweten. Maar haar beslissing getuigt ook van een uitstekend ontwikkeld politiek instinct. Want de Oostenrijkse Groenen waren na een mislukte Europese campagne – veroorzaakt door ingewikkelde controverses rond hun spitzenkandidaat Lena Schilling – op zoek naar een manier om zichzelf te rehabiliteren bij hun electoraat.
De natuurherstelwet, waar 85 procent van de Oostenrijkse bevolking volgens peilingen voorstander van is, bood een ideale gelegenheid voor de Groenen zichzelf te profileren ten opzichte van de ÖVP en de andere politieke concurrenten. Want beide coalitiepartners staan er slecht voor in de peilingen. Die worden aangevoerd door de rechts-radicale FPÖ, die ook bij de Europese parlementsverkiezingen als winnaar uit de bus kwam.
Dat de christen-democraten van begin af aan tegen de natuurherstelwet zijn, komt omdat de partij traditioneel het politieke thuishonk is van de agrarische sector. Landbouw en veeteelt zijn in Oostenrijk samen weliswaar slechts goed voor 1,5 procent voor het bruto binnenlands product, maar in het nationale zelfbeeld van conservatieve Oostenrijkers speelt de Alpenboer een centrale rol.
Zoals andere christen-democratische partijen in Europa, worstelt de ÖVP al jaren met zijn plaats in het politieke landschap. Een eerdere regeringscoalitie met de FPÖ strandde een paar jaar geleden in een draaikolk van schandalen en corruptie.
Maar beide partijen vissen in dezelfde rechtse vijver en dus maakte de ÖVP, net als de FPÖ, flink stemming tegen de herstelwet. Tijdens de Europese campagne vertelden christen-democratische politici spookverhalen over onteigening en de verplichting om vlinders te tellen.
Deze strategie leek succesvol, omdat ook alle negen Oostenrijkse deelstaatregeringen zich formeel en unaniem tegen de natuurherstelwet hadden gekeerd. In geval van zo’n dubbele blokkade mag een Oostenrijkse minister niet instemmen met Europees beleid. Gewessler had zich al min of meer neergelegd bij een onthouding. Daarmee zou de wet stranden, bij gebrek aan de in Brussel vereiste meerderheid van 65 procent.
Maar de twee door sociaal-democraten geregeerde Oostenrijkse kantons, Wenen en Karinthië, trokken begin mei onverwachts hun bezwaren in. Ze vonden dat er in de loop van de Brusselse onderhandelingen genoeg scherpe kantjes van de natuurherstelwet waren geslepen.
Omdat die twee deelstaatregeringen hun gewijzigde positie nog niet hadden geformaliseerd, vond de ÖVP dat Gewessler nog steeds niet voor mocht stemmen. De Groenen vonden van wel, en juristen werden het niet over de kwestie eens.
Na de Europese verkiezingswinst van de FPÖ waagde Gewessler de vlucht naar voren. Met succes, zo lijkt het: EU-voorzitter België wimpelde het bezwaar van Nehammer af als een interne Oostenrijkse aangelegenheid.
Nehammer heeftt een klacht ingediend bij het Europese Gerechtshof tegen zijn collega. Ook klaagde hij Gewessler in eigen land aan voor misbruik van haar functie. Beide aanklachten begeven zich op juridisch onbekend terrein. Maar deskundigen in Oostenrijkse en Duitse media geven de bondskanselier weinig kans. En mocht Gewessler worden bestraft, dan pas lang na de Oostenrijkse verkiezingen.
Politiek lijkt de affaire voor de ÖVP ongunstig uit te pakken. De Groenen hijsen Gewessler nu op het schild als martelaar voor het klimaat. En FPÖ voorzitter Herbert Kickl verwijt Nehammer dat hij zich door de Groenen ‘als een paard met een ring door zijn neus door de manege laat voeren’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant