Dus Mona Keijzer, beoogd minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, procedeerde tot de hoogste rechter om een kleinschalig woon-zorgcomplex voor demente bejaarden tegen te houden, dat vlak bij haar huis in Edam gebouwd gaat worden. Daarbij deden zij en haar man – ook haar advocaat in dit geval – een hardnekkig beroep op de stikstofwetgeving die haar eigen partij BBB juist probeert te versoepelen.
Dat zou je een rein geval van hypocrisie kunnen noemen.
Hypocrisie, ook wel huichelarij genoemd, wordt gedefinieerd als: van anderen een bepaalde moraal of een bepaald gedrag verlangen waar je je vervolgens zelf niet aanhoudt. Onder politici van alle richtingen en alle gezindten is het verwijt van hypocrisie wijdverbreid. Het bekendste is misschien wel: links lullen, rechts zakken vullen. Als je er oog voor hebt, zie je hypocrisie overal. Je hoeft de krant maar open te vouwen of de hypocrisie slaat je tegemoet. Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma, die altijd onpasselijk wordt van alle slavernijpoespas, wil toch graag de slavernijherdenking bijwonen die wordt georganiseerd door het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (Ninsee). Je zou denken dat hij met beide handen de gelegenheid aangrijpt om er niet bij te hoeven zijn, maar daar wil Bosma om weer andere redenen helemaal niets van weten.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In de Volkskrant werd ook stilgestaan bij de hypocriete levenswandel van die andere beoogd minister: Eppo Bruins van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Hij komt uit een ongelovig nest, maar werd zo gegrepen door gospelmuziek dat hij zich bekeerde. Vervolgens trad hij toe tot het CDA, waar hij zich heftig verzette tegen samenwerking met Geert Wilders. Dat bleef hij ook doen toen hij overliep naar de ChristenUnie.
Binnenkort komt hij voor NSC van Omtzigt in een kabinet met, ja, de PVV.
Straks moet Hypo Eppo zich verdedigen tegenover oppositieleider Frans Timmermans, die overigens nog niet zo lang geleden bij de EU een riante afvloeiingsregeling incasseerde, terwijl hij zelf toch juist opkomt voor de kleine man. Femke Halsema schijnt trouwens – net als Joop den Uyl destijds, maar dat was niet waar – ergens een fraai tweede huis te bezitten. Haar eigen kinderen stuurde zij bovendien naar een witte school, terwijl ze andere ouders ertoe aanzette dat juist niet te doen.
Enzovoort.
Hypocrisie is zo wijdverbreid dat je bijna zou denken dat zij tot de normale levensbehoeften behoort. Mensen hebben het nodig om vooruit te kunnen. Het omgekeerde lijkt wel aantrekkelijk, maar dat wordt snel minder als je het in de praktijk toepast: ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg. Pim Fortuyn zou het motto hebben bedacht, maar volgens de taalkundige Ewoud Sanders is het ‘in zijn geheel en zonder schaamte gestolen’ uit de film Heat (1995), waar politieman Al Pacino tegen zijn prooi Robert De Niro zegt: ‘I say what I mean and I do what I say.’
Niets is erger dan iemand die je altijd de waarheid zegt, het liefst midden in je gezicht. Hé, wat heb jij een lelijke jurk aan. Man, wat ben jij oud geworden, ben je ziek? Als het je niet bevalt, rot je maar op. You’re fired! Weet je wat jij gaat betalen? De kopvoddentaks! Mij lijkt het een kruis om in aanmerking te komen voor de Pim Fortuynprijs, hoewel ik die natuurlijk niet zou weigeren als er geld aan vastzat. Pas trouwens op met grappen maken, die worden vaak verkeerd begrepen. Mensen die altijd zeggen wat ze denken en doen wat ze zeggen, hebben doorgaans last van asperger, wat betekent dat ze de neiging hebben alles letterlijk te nemen.
In diepste wezen is het verwijt van hypocrisie niets anders dan een jij-bak. Wat je zegt dat ben je zelf. Wat je een ander verwijt, doe je zelf ook. Ook gij, Brutus? In een polemiek is de jij-bak een handig middel om een tegenstander van zijn stuk te brengen – kijk naar jezelf, eikel! – maar als rationeel argument niet altijd to the point. Misschien heeft Mona Keijzer, ondanks haar eigen partijprogramma, in haar ene specifieke geval wel gelijk. Minder stikstofregels kan voor Nederland best een zegen zijn, maar alleen net niet op die ene plek in Edam. Dat moet toch mogelijk zijn. Want zeg nou zelf: zou u graag een verzorgingstehuis voor demente bejaarden voor uw voordeur neergezet willen hebben? Of is dat ook al weer een jij-bak?
Hypocrisie is altijd een masker met twee gezichten. Het ene altruïstische ik probeert zich te verzoenen en te verenigen met het andere egoïstische ik, dat altijd het beste voor zichzelf wil. Aan de schrijver Harry Mulisch (1927-2010) werd eens gevraagd of het niet de hypocrisie was van de linkse salonsocialist dat hij in een sportauto rondreed. ‘Helemaal niet’, antwoordde Harry, ‘ik ben er juist voor dat iedereen in een sportauto kan rijden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant