‘Namens de studiegroep wens ik alle betrokkenen moed en wijsheid toe bij het maken van de juiste keuzes!’ Aldus Bas van Dungen, voorzitter van de Studiegroep Begrotingsruimte, bij het uitbrengen van zijn rapport op 11 december vorig jaar. In dat rapport wordt een verslechtering voorspeld van de overheidsfinanciën; het Centraal Planbureau (CPB) raamt een oplopend begrotingstekort naar 3,6 procent van het bbp in 2028, een overschrijding van de Europese begrotingsnorm. De Studiegroep Begrotingsruimte adviseert daarom een bezuiniging van 17 miljard euro vanaf 2028.
Met het oog op de begrotingsdiscipline heeft het nieuwe kabinet verschillende bezuinigingen aangekondigd, wat gezien het advies van de Studiegroep Begrotingsruimte verstandig is. Eén van de aangekondigde bezuinigingen treft onderwijs, onderzoek en innovatie, zo wordt 215 miljoen per jaar aan onderzoeksgeld geschrapt.
Over de auteur
Ibtihal Jadib is rechter-plaatsvervanger, schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Peter Hagoort heeft geen goed woord over voor dit plan. Hij is voorzitter van het Genootschap van Spinoza- en Stevin-laureaten en publiceerde deze week een open brief waarin hij de bezuiniging van ‘enorm schadelijk’ noemt. Het vorige kabinet had juist die 215 miljoen structureel toegekend om de werkdruk op universiteiten te verlichten en Nederland een toppositie te laten behouden op het gebied van innovatie en onderzoek. Met dat budget hebben 1.200 jonge onderzoekers een vast contract gekregen, die straks weer dreigen te worden ontslagen. Hagoort spreekt van een ‘enorme vertrouwensbreuk’ tussen wetenschap en politiek, omdat die 1.200 banen tot stand waren gekomen in samenspraak met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
Het nieuwe kabinet wil daarnaast bijna 1 miljard euro bezuinigen op het hoger onderwijs via allerlei andere maatregelen. Een reeks belangenorganisaties, variërend van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) tot de Landelijke Studentenvakbond (LSVb), heeft bezwaren geuit en vraagt het nieuwe kabinet de bezuinigingen niet door te zetten. De LSVb gaat zaterdag demonstreren, andere organisaties zeggen acties voor te bereiden. Het moge duidelijk zijn: er zal flink worden gedebatteerd over dit onderwerp.
Dat is op zichzelf weinig opzienbarend; de overheid heeft nou eenmaal geen oneindig diepe beurs en moet daarom een belangenafweging maken bij de besteding van publieke middelen. Tegelijkertijd mogen door die belangafweging getroffen groepen van zich laten horen. Wat in deze kwestie echter de aandacht trekt, is de vraag in hoeverre de uitkomst van het debat te maken zal hebben met inhoudelijke argumenten.
Vorige week lichtte Reinder Blaauw, de PVV-woordvoerder hoger onderwijs, de bezuinigingsplannen toe in een commissievergadering. Volgens Blaauw verkeert het onderwijs in staat van verval omdat de focus is komen te liggen op kansengelijkheid in plaats van kwaliteit. Hij hekelt de activistische woke-cultuur op universiteiten: ‘Hoe maken curricula over kritische rassentheorieën, dekolonisatie, feminisme en global justice onze studenten tot betere analytische denkers?’ Het korten van 970 miljoen euro op het hoger onderwijs is volgens Blaauw dan ook bedoeld als een mogelijkheid voor onderwijsinstellingen om hun prioriteiten te heroverwegen: ‘Willen onze onderwijsinstellingen politiek activisme op het menu of degelijk onderwijs en degelijk onderzoek?’
Moed en wijsheid zijn niet het enige wat het nieuwe kabinet nodig heeft; die twee eigenschappen moeten ook nog met elkaar in evenwicht worden gebracht. Anders heb je slechts te maken met dwazen die alles overhoop halen, of met nutteloze slimmeriken die liever wijs spreken dan wijs doen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant