House of the Dragon Het tweede seizoen van ‘House of the Dragon’ toont de wereld van ‘Game of Thrones’ hedendaagser en urgenter dan ooit.
Het duistere eerste seizoen van House of the Dragon modificeerde Game of Thrones-traditie voor de moderne tijd. Een succes: de serie vloerde de 450 miljoen dollar duurdere, grandioos ogende maar holle fantasy-rivaal The Rings op Power van Prime Video. Het tweede seizoen daarvan gaat nu wijselijk pas eind augustus in première.
House of the Dragon seizoen 2. Van: Ryan Condal. Met: Emma D’Arcy, Olivia Cooke, Matt Smith, Rhys Ifans, Eve Best. HBO Max, serie van 8 afleveringen, waarvan 4 afleveringen gezien.
The Rings of Power put uit J.R.R. Tolkiens sprookjeswereld, waar goed eeuwig strijdt met kwaad: een apocalyptische strijd die in de post-9/11-jaren waarin de Lord of the Rings-trilogie uitkwam een stuk urgenter leek dan nu.
House of the Dragon is juist zeer urgent. De serie put uit de ruim 4.000 pagina’s tellende fantasy-cyclus A Song of Ice and Fire van George R. R. Martin. Zijn epos speelt zich ook af in een quasi-feodale, van magie doordrenkte wereld met zombies en heksen. Maar magie zet Martin spaarzaam en rationeel in; draken zijn gewoon de luchtmacht, een afschrikkingswapen dat zwaar op het staatsbudget drukt vanwege de dagelijkse consumptie van schaapskuddes.
Ook bij Martin woedt een eindeloze machtsstrijd – om de IJzeren Troon van de Zeven Koninkrijken van continent Westeros. Maar hier zijn het complexe, shakespeareaanse, dynastieke intriges waarin het politieke altijd persoonlijk is en vice versa, helden gruweldaden begaan en schurken zich plots bekeren. Goed en kwaad zijn slechts de veranderlijke som van karakter en omstandigheden.
Het seksisme en terloopse racisme dat Game of Thrones werd verweten, vermijdt House of the Dragon. Het is patriarchaat versus matriarchaat, fallus versus yoni – ook een kernelement in de hedendaagse opkomst van populistisch rechts.
De fundering van GoT is overeind gebleven. De eerste vier episodes van seizoen twee die HBO aan journalisten beschikbaar stelt, nemen hun tijd om uit de startblokken te geraken. Het is aanvankelijk vooral konkelen bij kaarslicht en lange messen in corridors. Maar aan de horizon rommelt de burgeroorlog, in oude vetes die opvlammen. En kijk ook niet op van een wervelend drakenduel waarbij in de beste GoT-traditie onmisbaar lijkende personages zomaar van het bord worden geveegd. Niemand is ooit veilig op Westeros.
We beginnen met de nukkige, puberale Aegon II die op de IJzeren Troon verveeld raakt door de wijze raad van zijn opa Otto Hightower. Terwijl Aegon zijn roes uitsliep in een – wellicht pedofiel – bordeel, beraamde Hightower een coup tegen de rechtmatige troonopvolger Rhaenyra Targaryen, Aegons halfzus. Rhaenyra liet zich desondanks tot koningin kronen. Zij werft in fort Dragonstone bondgenoten maar hoopt bloedvergieten nog te voorkomen; waar draken strijden, resteert slechts as. Het is lastig haar eigen mannelijke adviseurs in het gareel te houden, laat staan oom én echtgenoot Daemon – qua incest zijn de Habsburgers amateurs vergeleken met het huis Targaryen. In GoT-stijl worden haar sluwe plannen doorkruist door incidenten; de onthoofding van een kleuter ondergraaft Rhaenyra’s gekoesterde legitimiteit.
Wel is er dus iets grondig veranderd vergeleken met Game of Thrones. Niet zozeer qua gratuit onthoofden, martelen en bloedvergieten; ook nu glijdt de camera na een majestueus panoramashot wellustig naar een close-up van een kraai die het oog van een gehangene uitpikt. Maar het naakt is minder pornografisch, minder eenzijdig vrouwelijk, meer frontaal mannelijk.
In de eerste aflevering van GoT werd prinses Daenerys Targaryen in 2011 likkebaardend ontkleed door haar eigen broer, waarna ze op haar bruiloft eerst getuige was van topless ballet van woeste Dothraki-vrouwen om daarna op zijn hondjes te worden genomen door de bruut Khal Drogo. Plotpunten werden in GoT vaak naakt in bed of bad uiteengezet: sexposition, zoals dat heet. Dat ging zeker na de val van Harvey Weinstein en #MeToo al wringen, net als de geringe diversiteit van GoT. Op eiland Westeros was iedereen wit, terwijl continent Essos aan gene zijde van de Smalle Zee een speeltuin was van oriëntaalse clichés: slavernij, genderfluïde decadentie, eunuchlegers, joodse bankiers, woeste Mongolen. Men boog daar opgelucht voor de civiliserende invloed van hoogblonde drakenmoeder Daenerys.
Het is een huzarenstuk dat House of the Dragon dit allemaal oplost zonder veel mannelijk misbaar op sociale media. Diversiteit is uiteraard simpel: gewoon het zeevarende huis Velaryon van donkere huidskleur en witte rastavlechten voorzien. Het seksisme lukt ook, al onderstrepen een terloopse pijpscène in een bordeelorgie dat House of the Dragon zeker niet braaf is. Maar werd seksisme in GoT al gecompenseerd door ijzersterke vrouwenrollen – Daenerys, de sluwe koningin Cersei, butch ridder Brienne of Tarth – de opvolger is een matriarchen-oorlog waarin konkelende opa’s, prinsen in midlife-crisis en impulsieve jongens als stoorzenders fungeren.
In House of the Dragon verzamelt het matriarchaat zich in kamp Zwart, bij de trotse ‘koningin van één dag’ Rhaenys, die ooit moest afzien van de IJzeren Troon omdat de baronnen daar een man wensten. Dat lijkt bijna te staan voor de tweede feministische golf van de jaren zeventig, die veel veranderde en veel gelijk liet. Rhaenys raakt evenwel geïnspireerd door haar fiere nicht Rhaenyra, die als moderne vrouw wél haar recht op de troon opeist, ook al leidt dat tot een burgeroorlog.
Zij nemen het op tegen het patriarchale team Groen van hoogblonde prinsjes, gesteund door de handenwringende koningin-moeder Alicent Hightower, Rhaenyra’s oude vriendin. Als een soort Eva Vlaardingerbroek draagt zij een timide tradwife-filosofie uit. „Wij kunnen niet heersen, alleen mannen een richting suggereren”, meent zij. De oude Rhaenys bijt Alicent dan toe: „Je waant je vrij, maar je zwoegt in dienst van je vader, je man en je zoon. Je wilt geen vrijheid maar een raampje in je cel.”
Het eerste seizoen van House of the Dragon draaide minder om seks dan om bevallingen, zeg maar gerust geboortehorror. We zien hoe ze koningin Aemma bij een stuitligging open snijden: het gaat immers om een troonopvolger. Rhaenyra wankelde door de gangen van het kasteel met haar pasgeboren baby terwijl het vruchtwater langs haar dijen druipt. Dezelfde Rhaenyra perste er in de seizoenfinale razend over het verlies van haar zoon een misgeboorte uit.
De moeders laveren scherp door een zee van testosteron; zie ze als Walküren hun harnas omgorden en hun draak bestijgen om hun kinderen te beschermen. Ongetwijfeld bereiken ze het tegendeel in dit aanvankelijk bedaarde, daarna grandioos op stoom komende tweede seizoen van House of the Dragon. Op Westeros eindigt elke geschiedenis immers in tragische ironie.
HBO, ruim een halve eeuw oud, scoort deze week met seizoen twee van fantasyhit House of the Dragon, de opvolger van zijn oude vlaggenschip Game of Thrones. Het is niet HBO’s enige recente succes: zie Barry, True Detective, Mare of Easttown, Succession, Euphoria, The Last of US en The White Lotus.
Toch lijkt moederbedrijf Warner Bros. Discovery niet erg te hechten aan zijn lucratieve paradepaardje. Bij een presentatie van de vernieuwde streamingsdienst HBO Max in Amsterdam ging het over sport en (Nederlandse) reality als De Frogers: Happy Campers, niet over HBO, dat samengaat met onder andere Discovery, Cartoon Network en Eurosport.
Vorig jaar werd de naam van streamer HBO Max wereldwijd al veranderd in Max; de Benelux blijft een uitzondering omdat omroep MAX die naam claimt. Volgens Warner Bros. Discovery’s bestuursvoorzitter David Zaslav wekt HBO te veel associaties met ‘volwassen entertainment’ en mikt Max op een ‘breder publiek’. Zaslav maakte eerder Discovery groot op een krachtdieet van reality trash en verdiende daarna als bestuursvoorzitter door harde bezuinigingen en horkerige bejegening van bioscopen de eretitel van ‘meest gehate man van Hollywood’. Warner Bros’ kroonjuweel Christoper Nolan vertrok; Zaslav en kwaliteit lijken een moeizame combinatie.
In zijn recente boek Pandora’s Box waarschuwt mediacriticus Peter Biskind dat HBO op termijn oplost in een Netflix-achtige oersoep van Shark Week, Milf Manor en Pimple Popper. Disney houdt zijn dochters – Marvel, Pixar, Lucasfilm, Fox – op zijn streamer Disney+ zorgvuldig gescheiden volgens een ‘silomodel’ om hun identiteit niet te laten verwateren. Warner Bros. Discovery lijkt zijn content juist – als Neflix – op een grote hoop te willen gooien die algoritmes dan afgrazen voor een op maat gesneden kijkerspakket. In de vernieuwde app van streamer Max is HBO verstopt in een lage balk ‘uitgelichte brands’.
HBO, Home Box Office, ontstond in 1973 op Manhattan, waar de slechte televisie-ontvangst tussen wolkenkrabbers noopte tot de aanleg van kabelnetwerken. Dat maakte abonnee-tv mogelijk: films en live sportevenementen tegen betaling, en anders dan bij reguliere tv was bloot, geweld en vloeken daarbij toegestaan. Toen HBO in de jaren negentig zelf tv-series ging produceren, bleek de vrijheid van de kabel een magneet voor talent: Oz, The Sopranos, The Wire en Deadwood luidden een gouden tv-tijdperk in. Hoewel HBO in de 21ste eeuw dreigde te worden overvleugeld door kabelaars als FX en AMC, herpakte het zich na 2011 met zijn megahit Game of Thrones. Maar toen was ook al helder dat de toekomst streaming was, niet de kabel die HBO groot had gemaakt.
Kan HBO op streaming zijn identiteit bewaren? Bestuursvoorzitter Casey Bloys stelt dat HBO nu het niet langer het Max-platform trekt in alle rust kan doen waarin het zo goed is: kwaliteitsdrama, documentaires en komedies maken. Toch lijkt HBO al te veranderen in een gewone contentleverancier. Zo is Game of Thrones door de ‘prequel’ House of the Dragon een ‘franchise’ geworden. Het oude HBO weigerde zijn hits uit te melken via spin-offs, prequels en reboots, maar anno 2024 is ook de Batman-spin-off The Penguin in de maak, alsmede prequel-serie Dune: Prophecy.
Mocht HBO’s DNA verwateren, dan heeft dat politieke dimensies. Waar Zaslavs Discovery zich richt op het trumpiaanse hartland, bediende HBO van oudsher de havermelk-elite van de Oost- en Westkust. In Zaslavs ogen is dat vermoedelijk een niche, toch lijkt het zonde om zo’n lang gerijpte Wagyu-steak in een eenheidsworst te vermalen.
Thijs Schrik en Coen van Zwol
Een nieuwsbrief voor echte filmliefhebbers. Lees iedere week mee over de laatste ontwikkelingen, de beste recensies en interviews.
Source: NRC