Opnieuw trekken gemeenten en andere organisaties bij het kabinet aan de bel om maatregelen te nemen tegen de fatbike. Ze maken zich zorgen over de onveiligheid van deze dikbandige elektrische fiets in het verkeer. Waarom bleven maatregelen tot nu toe uit?
Waarom zijn fatbikes een probleem?
Met de groeiende populariteit van elektrische fietsen stijgt ook het aantal ongelukken daarmee. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek reed vorig jaar, in zeker 40 procent van de fietsongevallen met dodelijke afloop, de bestuurder op een elektrische fiets.
Hoe vaak het ging om fatbikes, de zware variant met dikke banden, is niet bekend. Wel is duidelijk dat jaarlijks steeds meer bestuurders van een fatbike op de spoedeisende hulp belanden, blijkt uit onderzoek van VeiligheidNL, het kenniscentrum voor letselpreventie. Ging het in 2022 om zeven ongelukken, vorig jaar waren dat er 59. De teller voor dit jaar staat op 33. Vaak is de oorzaak een combinatie van roekeloos en te hard rijden.
Gemeenten, artsen en organisaties zoals de Fietsersbond maken zich vooral zorgen om de jonge bestuurders. Dit jaar is in meer dan de helft van de gevallen met een fatbike het slachtoffer tussen de 10 en 14 jaar oud, zegt VeiligheidNL. Afgelopen weekend raakten twee meisjes van 8 en 13 jaar op een fatbike zwaargewond na een aanrijding met een auto in Breda.
Hoe hard mag een fatbike rijden?
De wettelijke maximumsnelheid voor fatbikes (en andere e-bikes) is 25 kilometer per uur. Tot die snelheid is een helm niet verplicht. Maar veel jongeren rijden zonder helm op opgevoerde varianten, die snelheden van 45 kilometer per uur kunnen bereiken. Zo is de fatbike als het ware een brommer, maar voor een brommer moet je minimaal 16 jaar oud zijn, een bromfietsrijbewijs halen en een helm dragen.
Zelfs wanneer een fatbike-rijder een verzekering heeft afgesloten – wat niet verplicht is omdat een fatbike niet wordt gezien als snor- of bromfiets – dekken verzekeraars de schade van ongelukken met opgevoerde fatbikes niet. De financiële gevolgen van een ongeluk kunnen dus groot zijn.
Er is al eerder opgeroepen tot een strenger fatbike-beleid. Waarom trekken gemeenten nu weer aan de bel?
In november vorig jaar riepen de verkeerswethouders van tientallen gemeenten demissionair minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat) op maatregelen te nemen tegen opgevoerde fatbikes. De minister reageerde toen met een ‘aanvalsplan’: een verbod op opvoersetjes, strengere controles met rollerbanken en voorlichting op scholen moeten de fatbike-problematiek zien te beteugelen.
Die maatregelen gaan volgens gemeenten en andere organisaties niet ver genoeg. Zo zegt de Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (Vervoer) dat het aantal opgevoerde fatbikes toeneemt, ondanks de extra controles die haar gemeente doet. ‘Het voelt nu als dweilen met de kraan open.’ Het terugbrengen van de maximumsnelheid op fietspaden naar 20 kilometer per uur, zoals Van der Horst zou willen, stuit op nationale wetgeving.
Gemeenten kijken daarom opnieuw naar Den Haag voor nieuwe landelijke maatregelen. Specifiek vragen zij om een verbod op de verkoop van opgevoerde fatbikes, een onderzoek naar de invoering van een minimumleeftijd en het snel optuigen van een landelijke campagne om ouders en kinderen op de gevaren te wijzen.
Hoe wordt er op het voorstel voor het instellen van een minimumleeftijd gereageerd?
In zijn ‘aanvalsplan’ van maart wees minister Harbers het verzoek af van Kamerleden Olger van Dijk (NSC) en Pieter Grinwis (ChristenUnie) om een leeftijdsregels in te stellen voor elektrische fietsen. Uit bevindingen van onderzoeksbureau Sweco bleek dat een fatbike juridisch gezien niet te onderscheiden is van andere e-bikes. Als er bijvoorbeeld wordt geselecteerd op banddikte, kunnen fabrikanten de wielen een paar centimeter dunner maken. Het invoeren van een minimumleeftijd zou volgens Harbers afleiden van het daadwerkelijke probleem: het opvoeren van de fatbikes.
Daarnaast zou een leeftijdsgrens voor alle elektrische fietsen zo’n 30 duizend jongeren belemmeren die ver moeten fietsen naar school. NSC-Kamerlid Van Dijk bepleit daarom een minimumleeftijd van 12 jaar voor e-bikes. Een meerderheid van de Tweede Kamer staat open voor deze maatregel. Kamerleden Habtamu de Hoop (GroenLinks-PvdA) is enthousiast en Hester Veltman (VVD) wil de maatregel graag onderzoeken. ‘Ik vind het een interessant idee.’
Kan het instellen van een minimumleeftijd daadwerkelijk leiden tot minder ongelukken?
Wat de precieze effecten van een minimumleeftijd zouden zijn, is nog niet duidelijk. De ondertekenaars pleiten voor een onderzoek daarnaar. Ze menen dat ‘jonge kinderen de gevaren van met 40 tot 50 kilometer per uur over straat rijden nog niet kunnen inschatten.’
Hans Drolenga die namens Sweco onderzoek deed naar het invoeren van een minimumleeftijd vraagt zich af of die van 12 jaar gaat helpen. ‘Veel gebruikers zijn ouder, pas bij een minimumleeftijd van 16 jaar verwachten we echt effect te zien.’ Hij denkt dat een strengere handhaving op opvoersetjes nog steeds nodig is. ‘Als opvoeren niet mogelijk is, is de fatbike een prima fiets voor jongeren. Vergelijkbaar met een gewone elektrische fiets. Het gaat voornamelijk om het gedrag van de jongeren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant