Demissionair premier Mark Rutte is op een haar na secretaris-generaal en het definitieve groene licht komt rap naderbij. Dat is de conclusie na een etmaal waarin twee van de drie landen die nog bezwaren hadden, de twijfels lieten varen.
Na een persoonlijk gesprek in Brussel maandagavond met zijn Hongaarse collega Viktor Orban toonde Rutte zich ‘voorzichtig optimistisch’ dat Hongarije de bezwaren tegen zijn kandidatuur voor de Navo-post laat vallen. Inmiddels heeft ook de Slowaakse president Peter Pellegrini laten weten te kunnen instemmen met de voordracht van Rutte. Dat laat de laatste twijfelaar, de Roemeense president en tegenkandidaat Klaus Johannis, weinig keus dan ook eieren voor zijn geld te kiezen en Rutte te steunen.
Het groene licht kan dus al snel komen, maar niet voordat een laatste stap is gezet, nadat dinsdagmiddag ook het formele Hongaarse ‘ja’ is aangekondigd. Dat gebeurde door middel van een instemmende tweet , vergezeld van de brief die Rutte dinsdagochtend had verstuurd aan de Hongaren met daarin de ‘afspraken’ die maandagavond tijdens het bilaterale gesprek zijn gemaakt.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
De belangrijkste ‘afspraken’ in de brief volgen het spoor van wat secretaris-generaal Jens Stoltenberg vorige week al met Orban besprak tijdens een bezoek aan Boedapest: de verzekering dat Hongarije niet verplicht is deel te nemen aan Navo-activiteiten ter ondersteuning van Oekraïne, materieel noch financieel. Hongarije zal op zijn beurt de uitbreiding van deze ondersteuning niet blokkeren. Dat is namelijk een cruciaal onderdeel van de ‘jubileumtop’ van Navo-leiders in Washington, waar van 9 tot 11 juli het 75-jarig bestaan van de alliantie wordt gevierd.
Hongarije was sowieso niet verplicht om aan die ondersteuning van Oekraïne mee te doen, maar Orban wilde dat graag publiekelijk bevestigd zien. Dat gebeurt in de brief van Rutte aan Orban nu dus voor de tweede keer, in de zin dat Rutte bevestigt dat hij als secretaris-generaal de afspraken tussen Stoltenberg en Orban ‘volledig zal steunen'.
In het gesprek maandag heeft Orban niet om excuses gevraagd van Rutte, benadrukt men van Nederlandse kant. Eerder deed hij dat in publieke uitspraken wel, omdat hij zich geschoffeerd voelde door Ruttes kritiek op Hongaarse wetten en Orbans opstelling in de EU.
Geen excuses dus, maar in de brief die vandaag is verstuurd schrijft Rutte dat hij ‘heeft opgemerkt’ dat sommige uitspraken die hij in 2021 heeft gedaan ‘ontevredenheid hebben veroorzaakt in Hongarije’. Rutte belooft als Navo-chef alle bondgenoten met respect en begrip te zullen behandelen.
Nu is het nog aan president Iohannis om een moment te kiezen om zijn kandidatuur op te geven en zich aan te sluiten bij de consensus. Niemand kan tevoren zeggen wanneer hij dat zal doen, maar diplomaten zien niet welke winst hij nog denkt te kunnen behalen door te volharden in een kansloze campagne die niemand meer steunt. Het kan dus snel gebeuren. Zodra Roemenië ‘om’ is, zullen de ambassadeurs van alle landen tijdens een ‘koffiemoment’ informeel tegen elkaar bevestigen dat er geen bezwaren meer zijn.
Daarna kan op elk gewenst moment de Noord-Atlantische Raad, die meestal op het niveau van ambassadeurs bijeenkomt en wordt voorgezeten door de secretaris-generaal, formeel het besluit nemen om Rutte als nieuwe secretaris-generaal te kiezen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant