Dat Israëlische premier Benjamin Netanyahu maandag een einde maakte aan het oorlogskabinet, was een symbolische daad. Hij wilde niet dat extreem-rechtse ministers als Itamar Ben-Gvir er deel van uit gingen maken.
Met het ontbinden maandag van zijn oorlogskabinet heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu een einde gemaakt aan iets dat sinds 9 juni eigenlijk al niet meer bestond. Op die dag maakten Benny Gantz en diens politieke bondgenoot Gadi Eisenkot bekend uit het clubje bewindslieden te stappen dat sinds begin oktober de grote lijnen bepaalde in de oorlog van Israël met Hamas.
In de mededeling die Netanyahu maandag liet uitgaan over zijn besluit, gaf de premier nog een subtiel trapje na. Terloops merkte hij op dat de Israëlische regering na de terreuraanval van Hamas ‘op diens verzoek’ een samenwerking was aangegaan met Gantz, op dat moment in het parlement de belangrijkste rivaal van Netanyahu. Met andere woorden: van mij had het niet per se gehoeven.
Stank voor dank, zou je kunnen zeggen. De waarheid is dat de deelname van Gantz en Eisenkot aan het oorlogskabinet van groot belang was, voor zowel Netanyahu zelf als voor het land. Gantz zei als minister zonder portefeuille te willen aanschuiven terwille van de ‘nationale eenheid’, en dat was precies de betekenis van het gebaar. Niet alleen versterkte het de positie van de uiterst impopulaire premier, het gaf hem de brede politieke verankering die het land op dat moment zo nodig had.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Gantz, voorman van de Partij van Nationale Eenheid en oud-minister van Defensie, was tot dan leider van de oppositie (voor zover van die functie in het versnipperde politieke landschap gesproken kan worden). Zijn overstap betekende echter niet dat zich een vredesduif te midden van Netanyahu’s haviken had genesteld. De centrum-rechtse ex-generaal onderschreef in grote lijnen het door Netanyahu geformuleerde oorlogsdoel: vechten tot Hamas is vernietigd en de ‘totale overwinning’ is bereikt.
Toch vormden Gantz en Eisenkot een matigende factor. Met de vorming van een klein oorlogskabinet (waarin uiteraard ook minister van Defensie Yoav Gallant zitting nam) werd immers de extreem-rechtse vleugel van Netanyahu’s coalitieregering buiten de besluitvorming over de oorlog gehouden: de stokebranden Itamar Ben-Gvir, minister van Nationale Veiligheid, en Bezalel Smotrich, minister van Financiën.
De ironie wil dat het buitensluiten van extreem-rechts waarschijnlijk nu juist een belangrijke reden was het oorlogskabinet op te heffen. Nadat Gantz en Eisenkot waren opgestapt, meldden Ben-Gvir en Smotrich zich aan om de vrijgevallen plaatsen op te vullen. Alle partijen van de regeringscoalitie moeten vertegenwoordigd zijn in het oorlogskabinet, vonden zij. ‘Ik eis dat onze macht tot uiting komt’, zei Ben-Gvir vorige week tegen journalisten, ‘net zoals vóórdat Gantz binnenkwam.’ Dit opdat ‘wij nog meer invloed kunnen hebben’.
Daar had Netanyahu duidelijk geen zin in. Liever ontbond hij het oorlogskabinet. ‘Nu Gantz vertrokken is, is er geen oorlogskabinet meer nodig’, aldus zijn verklaring maandag. De Israëlische krant Haaretz spreekt van een ‘symbolisch gebaar, voornamelijk bedoeld om de deelname te voorkomen van ministers als Ben-Gvir’.
Besluiten over de oorlogsvoering worden voortaan, zo melden Israëlische media, genomen in kleine ploegjes ministers van wisselende samenstelling. Ook zou er sprake zijn van een nieuw ministerieel ‘oorlogsmanagementforum’. Vaker dan voorheen echter zullen beslissingen ook worden besproken in het Nationaal Veiligheidskabinet, een gremium waarin Ben-Gvir en Smotrich wel betrokken zijn. Het is dus zeker denkbaar dat hun invloed op het oorlogsbeleid zal toenemen, te meer daar het tegenwicht van Gantz en Eisenkot is weggevallen.
De laatsten hadden de laatste tijd steeds meer kritiek op de aanpak van de oorlog. Gantz leek meer dan Netanyahu geneigd het vredesplan van de Amerikaanse president Joe Biden te aanvaarden, en hij eiste dat de Israëlische regering met een plan zou komen voor het bestuur van Gaza voor na het staken van de strijd. Toen hij daarin nul op het rekest kreeg, stapte hij uit het oorlogskabinet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant