Navo-bondgenoten overleggen of ze meer kernwapens uit de opslag moeten halen en ‘stand-by’ zetten. Dat heeft Navo-chef Jens Stoltenberg gezegd tegen de Britse krant The Telegraph. De uitspraak van Stoltenberg lijkt vooral een signaal aan Moskou.
Stoltenberg zei tegen The Telegraph: ‘Ik ga niet in op operationele details over hoeveel nucleaire kernkoppen operationeel zouden moeten zijn en hoeveel er in opslag zouden moeten zitten, maar we moeten overleggen over deze zaken. En dat is precies wat we doen. Transparantie helpt om de directe boodschap te communiceren dat wij, natuurlijk, een nucleaire alliantie zijn.’
Vorige week onderstreepte Stoltenberg ook al dat de bondgenoten de ‘aanpassing van nucleaire capaciteiten aan de huidige veiligheidsomgeving’ bespreken en dat hierbij vooruitgang wordt geboekt. De Amerikanen zijn bezig met de modernisering van hun in Europa aanwezige kernwapens, zei Stoltenberg, ‘en in juni werden de eerste F-35 gevechtsvliegtuigen door Nederland gereed verklaard voor de nucleaire taak van de Navo.’ Tot nu toe werd die taak uitgevoerd door F-16’s.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Nadat Stoltenbergs woorden veel media-aandacht trokken, beklemtoonde een Navo-woordvoerder maandag dat er ‘geen belangrijke wijzigingen zijn in de nucleaire opstelling van de Navo’ en dat Stoltenberg louter doelde op twee allang bekende aspecten van de nucleaire taak van de Navo – de modernisering van oude kernbommen en van de luchtvloot.
De Navo heeft sinds jaar en dag een mechanisme voor wat genoemd wordt ‘nucleair delen’. Circa honderd Amerikaanse kernwapens zijn opgeslagen op het grondgebied van vijf Europese bondgenoten (België, Duitsland, Nederland, Italië en Turkije). Deze Europese bondgenoten zorgen onder meer voor de vliegtuigen die ze kunnen afschieten en de opslagplaatsen.
Het gaat om zogeheten ‘tactische kernwapens’, waarmee bedoeld wordt dat hun bereik klein is, tot zo’n 500 kilometer, en de kracht ervan minder groot (zij het nog steeds enorm) dan die van zogeheten strategische, intercontinentale kernwapens. Over de inzet van deze Amerikaanse wapens beslist uiteindelijk de Amerikaanse president, na consultatie met de bondgenoten. Dit staat los van de kernwapenarsenalen waarover Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk beschikken – Frankrijk staat als enige bondgenoot helemaal buiten het nucleaire beleid binnen de Navo.
De VS beschikken behalve over de honderd tactische kernwapens in Europa, volgens schattingen van experts over nog circa honderd van zulke wapens in opslag in de VS. Rusland heeft volgens schattingen nog meer dan 1900 tactische kernwapens in opslag.
Een hoge functionaris van de regering-Biden zei onlangs dat ‘als er geen verandering komt in de nucleaire strategie van China en Rusland’ het misschien nodig wordt om het arsenaal kernwapens weer uit te breiden (na decennia van wapenbeheersing). Ook Stoltenberg maakt zich zorgen over China, dat zijn kernwapenprogramma ‘sterk aan het moderniseren is’ en binnen ‘enkele jaren veel meer kernwapens zal hebben’ dan nu. De Navo kan volgens Stoltenberg in een situatie terechtkomen die ‘ongehoord is in zijn geschiedenis, namelijk twee potentiële tegenstanders met nucleaire arsenalen’ die het verdragsgebied kunnen bereiken.
Het lijkt geen toeval dat Stoltenberg juist nu wil onderstrepen dat ‘de nucleaire afschrikking van de Navo onze ultieme veiligheidsgarantie’ is. Het is een antwoord op het frequente nucleaire wapengekletter uit Moskou en de (niet verifieerbare) openlijke aankondigingen van de plaatsing van Russische kernwapens in Belarus – en nucleaire oefeningen aldaar.
Eerder deze maand sloot Poetin niet uit dat de bestaande nucleaire doctrines van Rusland aangepast zouden worden. Hij waarschuwde Europese Navo-landen dat hun continent ‘min of meer onverdedigbaar’ is omdat ze niet over een vroeg waarschuwingssysteem beschikken voor kernaanvallen, en omdat Rusland over ‘veel meer’ tactische kernwapens beschikt dan de Europese bondgenoten, ‘ook als de VS de hunne overbrengen.’ Maandag noemde Poetins woordvoerder de uitspraken van Stoltenberg ‘een escalatie van spanningen’.
Hoewel het totale aantal kernwapens nog steeds terugloopt, vanwege de vernietiging van oude arsenalen in de VS en Rusland, zijn er wel jaarlijks meer operationeel inzetbare kernwapens, meldde Sipri maandag. Die trend noemt de Zweedse denktank ‘zeer zorgelijk’.
Tot enkele jaren geleden gingen er regelmatig geluiden op in Duitsland en Nederland om de kernwapentaak af te stoten of de aantallen tactische kernwapens in het Europese deel van de Navo verder te reduceren, maar sinds Ruslands grote invasie van Oekraïne is daar weinig meer van vernomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant