Wat de Oostenrijkse klimaatminister Leonore Gewessler maandag deed, was in de EU nog nooit vertoond: ze stemde faliekant tegen de wens van haar eigen regering in vóór de Europese natuurherstelwet. Wie is deze voormalige milieuactivist, die in eigen land zowel lof als weerstand oproept?
Eén keer eerder trok Leonore Gewessler, de Oostenrijkse minister van Klimaat namens de Groenen, de aandacht buiten de landsgrenzen. Dat gebeurde vorig jaar, toen festivalgangers zomaar een tatoeagekraam van haar ministerie konden tegenkomen.
De eerste drie die een tatoeage met een logo van het ‘KlimaTicket’ lieten zetten, mochten een jaar lang gratis reizen met het openbaar vervoer. Zo probeerde Gewessler het in 2021 ingevoerde ‘klimaatticket’ op de kaart te zetten, een van haar belangrijkste wapenfeiten als minister. Oostenrijkers kunnen er voor ongeveer 1.000 euro per jaar onbeperkt mee met het Oostenrijkse openbaar vervoer reizen.
Het zou een zeer controversiële actie blijken. Dat het ministerie festivalgangers indirect betaalde om als levende reclamezuil te dienen, noemde de Oostenrijkse kwaliteitskrant Der Standard in een commentaar ‘dom’ en ‘niet grappig’. De actie werd niet herhaald.
Over de auteur
Niels Waarlo is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over duurzaamheid en de circulaire economie.
Maandag baarde Gewessler (46) nog veel meer opzien, door voor de Europese natuurherstelwet te stemmen, zodat die nipt werd aangenomen. Hiermee ging ze rechtstreeks in tegen haar eigen kabinet, een samenwerking van de Groenen met de conservatieve ÖVP. Gewessler zette door, zich beroepend op haar geweten.
Maar wie op basis van bovenstaande vermoedt dat Leonore Gewessler een risicozoekende brokkenpiloot is, zit ernaast. Sinds 2020 bestiert ze het ministerie dat onder meer verantwoordelijk is voor de energievoorziening, milieubescherming en innovatie. Vanuit die positie voerde ze een forse reeks maatregelen door.
Zo legde ze het stunten met de prijzen van vliegtuigtickets aan banden en investeerde ze honderden miljoenen in nachttreinen. Er kwam een CO2-taks op gebruik van fossiele brandstoffen door bedrijven. Van de opbrengsten krijgen Oostenrijkers elk jaar een paar honderd euro ‘klimaatbonus’. Vanaf volgend jaar komt er statiegeld op flesjes. Overigens ligt Oostenrijk ondanks dergelijke inspanningen niet op schema om zijn klimaatdoelen te halen.
Het Oostenrijkse weekblad Profil schetste haar in 2022 als een kalme en gedisciplineerde dossiervreter. Iemand die in haar beginjaren als minister, tijdens de coronacrisis, buiten het licht van de schijnwerpers bleef. Die tijd gebruikte ze om het ministerie van Klimaat naar haar hand te zetten en haar maatregelen vorm te geven. Inmiddels is ze uitgegroeid tot boegbeeld van de Groenen en wekt ze afgrijzen ter rechterzijde.
Gewessler werd geboren in de stad Graz, in Centraal-Oostenrijk. Ze studeerde politicologie in Wenen en maakte voor haar ministerschap naam als milieuactivist. Als leider van de Oostenrijkse milieuorganisatie Global 2000 verzette ze zich onder andere tegen kernenergie, de pesticide glyfosaat en handelsverdragen van de EU met Canada en de Verenigde Staten (Ceta en TTIP).
De natuurherstelwet beschreef ze in mei nog als ‘de belangrijkste milieuwet waar we in Europa over onderhandelen’. Nu ze voor heeft gestemd, wil de ÖVP de geldigheid van haar stem aanvechten via het Europees Hof. Ook wil de partij haar voor de rechter slepen wegens machtsmisbruik. Zelf zegt Gewessler gewoon volgens de wet te hebben gehandeld. Ze wil door als minister.
Het Oostenrijkse kabinet is in een crisis gestort, maar of het valt is niet zeker. Eind september zijn er verkiezingen. Zonder nauwe samenwerking met de Groenen riskeert de ÖVP dat andere partijen spontane meerderheden kunnen vormen. Of de ÖVP moet zich tot de rechts-populistische FPÖ wenden. Daar heeft de partij een kater aan overgehouden. Door een corruptieschandaal met FPÖ-politici dat in 2019 naar buiten kwam, viel het kabinet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant