De natuurherstelwet die de bodem- en waterkwaliteit in Europa moet verbeteren, wordt naar verwachting maandag toch goedgekeurd door de Europese ministers van Milieu. Een verrassende ontwikkeling, want de wet leek dood na de boerenprotesten van afgelopen maanden.
Zondag schaarde Oostenrijk zich echter onverwachts bij de voorstanders van de wet, waardoor de vereiste meerderheid onder EU-landen binnen handbereik is. Brusselse diplomaten wijzen erop dat voor de Oostenrijkse minister Leonore Gewessler de natuurherstelwet ‘een erezaak’ was, als lid van de Groenen in haar land.
Wat volgens diplomaten ook meetelt, is dat de stemming over de Europese verkiezingen heen is getild, waardoor Gewessler minder vreesde voor het effect van een ja-stem op de Oostenrijkse kiezer. Ook in haar land is er veel weerstand tegen de wet, die voor tegenstanders hét symbool is van de doorgeslagen Brusselse groene ambities.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Diplomaten verwachten dat maandag alleen Nederland, Italië, Hongarije, Finland en Zweden tegen zullen stemmen. Het kabinet was aanvankelijk voorstander, maar werd door de nieuwe Tweede Kamer teruggefloten. Omdat onder druk van de boerenprotesten ook Hongarije zich tegen de wet keerde, verdween – net aan – de benodigde meerderheid in Brussel. Dit werd door de BBB als een groot succes gevierd.
Oostenrijk zat met België en Polen in de groep landen die zich zouden onthouden van stemming. Nu Oostenrijk toch voor gaat stemmen, is er ~ opnieuw nipt – wel een meerderheid. Diplomaten verwachten niet dat de andere landen hun positie zullen veranderen, waardoor de wet alsnog wordt aangenomen.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel dat toenmalig Europees Commissaris Frans Timmermans (Green Deal) en zijn collega Virginijus Sinkevicius (Milieu) in juni 2022 presenteerden, is wel behoorlijk afgezwakt. Volgens de Commissie verkeert 80 procent van de bodem, het (zoete) water en de zeeën in slechte staat. Dat bedreigt de voedselproductie in de toekomst. ‘De natuur is ziek, de natuurherstelwet is het medicijn’, zei Sinkevicius destijds.
De lidstaten én het Europees Parlement zetten er evenwel de bijl in. Regeringen en parlementariërs vreesden de toenemende kritiek op de Green Deal, waarvan de natuurherstelwet deel uitmaakt. Eind vorig jaar bereikten de onderhandelaars van EU-landen en het parlement een principeakkoord over een verwaterde versie van de wet. Het oorspronkelijke doel – in 2030 moeten er herstelplannen liggen voor 20 procent van de bodem en het water – bleef overeind, maar er kwamen talloze uitzonderingen voor de lidstaten. Ook werden harde doelen veranderd in streefcijfers.
Het voltallige parlement gaf in februari groen licht voor het akkoord, met 324 stemmen voor, 312 tegen en 12 onthoudingen. Is goedkeuring door de lidstaten vervolgens normaliter een formaliteit, dit voorjaar liep het anders. De boerenprotesten en de gewijzigde opstelling van Nederland en Hongarije zorgden voor een impasse. Nederland zei niet aan de doelstellingen te kunnen voldoen, omdat het op een relatief kleine oppervlakte veel vervuilende activiteiten (onder meer landbouw) heeft. Dat gold ook voor Italië. Finland en Zweden hadden grote moeite met wat zij als Brusselse bemoeienis met hun bosbouw zagen.
In maart dit jaar waagde EU-voorzitter België zich niet aan een stemming door de ministers van Milieu, omdat de wet dan zou zijn afgeschoten. België hoopte op een ander politiek klimaat na de Europese verkiezingen en kreeg gelijk.
Als de wet maandag daadwerkelijk wordt aangenomen, zet de juridische dienst in Brussel nog de laatste puntjes op de i, waarna de wet gepubliceerd wordt in het Europese Staatsblad. Kort daarna, vermoedelijk op 1 augustus, treedt de natuurherstelwet dan in werking.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant