Het is moeilijk om alles wat er nu in Europa gebeurt kort samen te vatten, maar je begint zo wel steeds beter te begrijpen waarom de band op de Titanic gewoon doorspeelde. Europa loopt op een hele serie ijsbergen vast, maar Vladimir Poetins hypergeweldadige, hypermassale, hyper-crazy invasie van Oekraïne is een onvermijdelijke.
Velen in Europa worden erdoor vermorzeld, vele anderen houden de neus nog droog. Hun ogen zijn – terwijl de band vrolijk doorspeelt – scherp gericht op de reddingsboten, waarvan er te weinig zijn. Tot je kopje onder gaat, is er ruimte voor wensdenken. En dat zullen we weten. Met een ijsberg valt niet te onderhandelen, maar misschien valt het lek toch wel mee en helt de boot over omdat er te veel arme sloebers in het onderruim zitten?
De groten der aarden in opinieland beten deze week hun tanden stuk op de vraag wat de Europese verkiezingsuitslag betekent. De echte gelovigen stelden vast dat de opkomst een paar procentpunten hoger was en dat er ook meer media-aandacht voor was. Nou, laat de band maar doorspelen dan. Is de bar nog open?
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
‘Dit is de eerste eeuw in tijden die niet door Europa gevormd wordt’, schreef columnist Janan Ganesh in de Financial TImes. Europa is een continent dat kampt met een structureel verlies aan macht, economische kracht en concurrentievermogen. Een continent dat deze eeuw, door een specifieke combinatie van sociaal-economische en demografische omstandigheden, eerder met (veel) meer, dan met minder immigratie te maken zal krijgen. Krijg daar maar eens ‘greep’ op – niet makkelijk.
Mensen zijn niet gek. Ze voelen de onzekerheid – sociaal-economisch, inzake migratie en qua veiligheid – en ze willen oplossingen. Rechts van het midden worden die volop beloofd, en de grap is dat ze daarbij ‘Europa’ hebben ontdekt. Zo zit de EU straks vol ultranationalistische partijen die de EU nodig hebben om hun doelen te halen. Geruststellend, eigenlijk. Totdat ze weer concluderen dat ‘Europa in de weg staat’. Is de band er nog? Doorspelen!
Structurele neergang is als een langzaam werkend gif. De samenleving verruwt, verhardt en boet in aan zekerheden. De zucht naar oplossingen wordt extremer en dat drijft kiezers ertoe zich als balletjes door een flipperkast te laten jagen. Begrijpelijk. Maar wat als ze van buiten de stekker uit de flipperkast trekken?
‘Uitgehold en gebroken door het electorale slagveld, was het een parade van de levende doden’, schreef The Guardian deze week over de G7-leiders. Joe Biden, Rishi Sunak, Emmanuel Macron, Olaf Scholz – allemaal verkeren ze in een bepaalde graad van politieke ontbinding. Ridders zonder paard, zoals in Monty Python. En die moeten Poetin bedwingen?
De zoektocht naar lichtpuntjes heeft soms wanhopige trekjes. ‘Het politieke midden heeft standgehouden.’ Echt? De implosie van het Franse politieke midden was lange tijd een ramp in slow motion, maar nu kan het snel gaan. Le Pen wordt de grootste, zonder dat Europese kranten er mee openen. Het nieuwe normaal.
En hoe staat ons land – voorheen bruggenbouwer, baken van politieke en economische stabiliteit, land van goede internationale wil en pragmatisme – erbij ? Om te spreken van een politieke kermis lijkt me beledigend voor kermisuitbaters. Nederland beleeft nu kabinetscrises voordat ze zijn aangetreden. We gaan een wilde rit tegemoet met een mix van ‘alles-moet-anders’-revolutionairen van de PVV en BBB, en ervaren ‘ik-zal-u-uitleggen-waarom-dat-niet-kan’-technocraten. Wie gaat wie opeten? We zullen het zien.
Maar wat gaat minister Marjolein Faber van Migratie ondertussen bij de koffieautomaat in Brussel zeggen tegen haar collega’s? ‘Luister, als minister uit ik mij natuurlijk binnen de lijnen van het hoofdlijnenakkoord en de rechtsstaat. Maar voordat we straks weer officieel doorzwammen: u weet zelf toch ook wel dat we vechten tegen de omvolking van Europa? Dat die wordt bevorderd door een vijfde colonne, verraders als u?’ Als die collega’s dan beduusd weglopen, zal bitter weerklinken: ‘Het is goed als mensen je haten! Haten! Haten!’
Dat hier en elders de ‘politiek’ is verworden tot een permanente persiflage van zichzelf, toont hoezeer onze relatieve neergang wordt versneld door eigen handelen. Voor Oekraïne is dit geen goed nieuws. Je ziet nu al hoe de tot dusver solide steun voor Oekraïne speelbal wordt van een Haagse politieke veldslag. Leve de tactische zege, jammer als die leidt tot een strategische nederlaag – dit is het hedendaagse Europa ten voeten uit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant