Zo’n vierhonderd omwonenden en milieuactivisten liepen zaterdag in Dordrecht mee met een protestmars tegen de pfas-vervuiling door de nabijgelegen teflonfabriek van Chemours.
Vanwege de vervuiling door de Dordtse teflonfabriek van Chemours eten Jacqueline Pasman (59) en haar man Sybrand (63) geen groente meer uit hun moestuin bij hun woning in het nabijgelegen Papendrecht. Meer nog dan over hun eigen gezondheid, maken ze zich zorgen over wat de giftige stof pfas doet met hun dochter en kleinkinderen, die nog geen kilometer verderop wonen.
‘Daarom zijn we hier, om onze stem te laten horen’, zegt Jacqueline, die voor de zekerheid haar regenjas aan heeft. ‘Omdat we het belachelijk vinden dat de fabriek nog steeds onze omgeving vervuilt.’ Met enkele honderden demonstranten staat het echtpaar in het Oranjepark, waar zaterdag rond het middaguur de protestmars tegen de pfas-vervuiling door Chemours begint. De meeste deelnemers wonen in de omgeving van de fabriek, daarnaast zijn er milieuactivisten en leden van (linkse) politieke partijen.
Over de auteur
Charlotte Huisman is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over jeugdzorg en de nasleep van de toeslagenaffaire
De afvaardiging van actiegroep Extinction Rebellion bestaat uit wetenschappers en zorgprofessionals in witte jassen. ‘De aanwezigheid van pfas in onze leefomgeving gaat ons steeds meer beperken in onze vrijheid, je kunt er beter mee stoppen’, zegt microbioloog Marjan Smeulders. ‘Als het eenmaal in de bodem zit, blijft het er zitten, er komt alleen maar meer bij’, zegt anesthesist Anko Krämer.
Al in 1962 opende de teflonfabriek van Chemours in Dordrecht, toen nog onder de naam DuPont. Sindsdien loosden de productie-installaties grote hoeveelheden pfas in de omgeving, een verzamelnaam voor mogelijk kankerverwekkende stoffen die nauwelijks worden afgebroken en daarom ook wel een ‘forever chemical’ wordt genoemd. Al jaren is er bezorgdheid over de gevolgen daarvan op de omgeving. Het afgelopen jaar namen die zorgen onder omwonenden flink toe, toen er een verbod kwam op het zwemmen in de recreatieplas Merwelanden. Ook werd het eten van groente uit de moestuinen en van eieren van hobbykippen uit de omgeving van de fabriek afgeraden.
Eind september bepaalde de rechter dat Chemours verantwoordelijk is voor de schade die de uitstoot heeft veroorzaakt in de omliggende gemeenten. Inmiddels is het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek begonnen naar eventuele aansprakelijkheid van de betrokken leidinggevenden. Chemours betoogt dat de fabriek de uitstoot van schadelijke stoffen de laatste jaren al fors heeft teruggebracht. Maar dat vinden veel omwonenden niet genoeg.
‘Wij willen dat Chemours helemaal stopt met het lozen van pfas’, zegt voormalig GGD-medewerker Janka Smeitink (63), al dertig jaar inwoner van Dordrecht en een van de organisatoren van de mars. ‘De bewoners zijn de vervuiling zat en hebben er stress van.’
Als na de opzwepende zang van een gospelkoor zowaar de zon doorbreekt in het Oranjepark, vertelt Smeitink de aanwezigen wat ze van Chemours verwachten, behalve de duidelijke eis ‘Nul uit de pijp’. ‘Ruim de vervuiling op, betaal de gezondheidsonderzoeken en vergoed de schade van bewoners.’
Voor veel demonstranten is het de eerste keer dat ze actie voeren. Het maakt duidelijk hoezeer de kwestie leeft. Veel omwonenden vertellen dat ze nauwelijks nog water uit de kraan durven te drinken. Een dominee vertelt over de grote zorgen die leven onder zijn kerkgangers.
Er lopen veel gezinnen mee. Beau (3) en Ella (5) houden een stuk karton omhoog met de tekst ‘Chemours, geen groente van de boer’. ‘Wij hebben hier altijd heerlijk gezwommen in de plas en nu mag het niet meer’, zegt hun moeder, Eva de Keizer (41). ‘Ik maak me zorgen over wat de vervuiling doet met mijn kinderen.’ ‘Maar je wilt de kleintjes ook geen angst meegeven’, vult haar moeder aan, die ook mee is.
Buurtwerker Ifor Schrauwen (41) noemt de opkomst ‘hoopvol’. Ondertussen zwaait hij naar de Dordtse GroenLinks-wethouder Tanja de Jonge, die vanaf de kant de passerende menigte gadeslaat. ‘Er moeten toch andere oplossingen zijn dan pfas?’, zegt Schrauwen. ‘Voor asbest is ook een vervanging gevonden toen die stof giftig bleek.’
De tocht leidt naar de hoofdingang van de fabriek. Met Chemours hebben de organisatoren de afspraak gemaakt dat de demonstranten deze middag hun parkeerplaats mogen gebruiken voor hun protest. Daar staat ook Jullian Goud (22) met een groepje leeftijdsgenoten. Hij is de zanger van de Dordtse punkband Zoekhetuitman, lokaal bekend vanwege het protestlied Pfas, dat ze een half jaar geleden geschreven. ‘Door de Zembla-uitzending over pfas drong het vorig jaar tot ons door: die fabriek vergiftigt heel Dordrecht.’
Hoe jong die bewustwording kan beginnen, vertelt Melia (5), in een feestelijke rode jurk. Zij drinkt liever water uit een pak dan uit de kraan. ‘Komt er ook gif uit de kraan, vroeg ze me’, vertelt haar vader Erdal Yalcin. ‘Dat wil je toch niet aan je dochter uitleggen?’
In reactie op de demonstratie stuurde Chemours een verklaring. ‘We luisteren naar de mening en de zorgen die mensen uiten over onze fabriek. We staan altijd open voor een gesprek. We willen onze emissies zo veel mogelijk verminderen.’ Inmiddels zet het bedrijf de eerste stappen om de omgeving van de fabriek te reinigen. De grond in enkele vervuilde moestuinen wordt vervangen en ook de schoonmaak van de recreatieplas staat op het programma.
Dat is voor de deelnemers aan de mars niet genoeg. Op een klein podium zet Zoekhetuitman ter afsluiting op flink volume zijn hit in. ‘Pfas in het water, Pfas in mijn bloed’, schreeuwt bandvoorman Goud, ‘Chemours is een kutbedrijf.’ Het publiek joelt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant