Jan de Zeeuw blikt vooruit op de wedstrijd. Hij woont al jaren in Polen, was er directeur van de voetbalbond en benoemde Leo Beenhakker als bondscoach.
Jan de Zeeuw heeft al weken een shirtje van het Nederlands elftal voor het raam hangen van zijn huis in het groen rond Stezyca, een Pools dorp 40 kilometer van de aan de noordkust gelegen stad Gdansk. ‘Om ze te plagen hierzo. Maar eigenlijk is dat niet eens nodig. ‘Nederland gaat zondag makkelijk winnen van Polen, directeur', zeggen de Polen tegen me. Zij zien ook wat voor chaos het al decennia bij de Poolse bond is.’
De Nederlander De Zeeuw (72) was zaakwaarnemer van tal van Poolse spelers en directeur van de Poolse voetbalbond tussen 2006 en 2009, de periode dat zijn werkvriend Leo Beenhakker er bondscoach was. ‘Als je een keer directeur bent geweest, blijf je altijd ‘directeur’ hier', zegt De Zeeuw lachend ondertussen zijn Poolse honden in het Nederlands corrigerend.
Over de auteur
Bart Vlietstra schrijft voor de Volkskrant over voetbal.
Laatst op een symposium in Noord-Polen over de staat van het Poolse voetbal werd De Zeeuw er weer naar gevraagd: Nederland is deze eeuw tweede en derde geworden op het WK. Polen heeft twee keer zoveel inwoners, is net zo voetbalgek, maar al decennia wordt hoegenaamd niets bereikt. Hoe komt dat? De Zeeuw antwoordde resoluut: ‘Doordat de oude garde nog steeds alles bepaalt, er geen vernieuwing is, geen structuur en buitenlanders zoveel mogelijk worden geweerd.’
De Zeeuw, die zelf al op zijn 18de moest stoppen met voetbal vanwege een knieblessure waar hij ‘nu nog’ last van heeft, komt al sinds 1973 in Polen. ‘Eerst in Zakopane om met een groepje schaatsers te trainen. Ik was bevriend met Olympisch en wereldkampioen Kees Verkerk, die net als ik in de Krimpenerwaard woonde. Ik leerde snel wat mensen kennen en zo het land, dat gewoon prachtig is.’
Hij rolde in het voetbal via zijn werk in een van de vele bv’s van Henk de Leeuw, een bekende Rotterdamse groenten- en fruitimporteur, en de vader van programmamaker Paul de Leeuw. De Leeuw senior was Feyenoordsupporter en bekostigde de komst van Ruud Gullit naar de club. De Zeeuw: ‘We deden met het bedrijf van Henk veel zaken met Polen, het leek mij daarom interessant om een Poolse speler naar Feyenoord te halen.’
Dat werd WK ’82-ster Wlodzimierz Smolarek. De Zeeuw bekommerde zich om hem en werd later ook begeleider annex zaakwaarnemer van Poolse Feyenoordspelers als Henryk Bolesta, Tomek Iwan, Jerzy Dudek en Tomasz Rzasa.
Ze kwamen veelal nabij De Zeeuw wonen, de gezinsleden van Smolarek, die overleed in 2012, wonen nog steeds in Ouderkerk aan den IJssel. Smolareks zoon Ebi speelde ook bij Feyenoord, werd international en is nu voorzitter van de Poolse spelersvakbond.
Als zaakwaarnemer van menig international kwam De Zeeuw ook in contact met de Poolse bond die hij na het WK 2006 koppelde aan Leo Beenhakker. ‘Het was allemaal ongelooflijk amateuristisch geweest rond dat WK', haalt hij terug. ‘Dudek was keeper bij Liverpool, net weer fit, maar pas toen hij in Polen was, hoorde hij dat hij toch niet mee zou gaan. Tijdens het WK zag ik de kok de persconferentie doen. Ik belde met de Poolse bond en zei: dit kan echt niet allemaal.’
‘Weet jij iemand', vroegen ze aan De Zeeuw. Nou die kende Leo Beenhakker goed uit zijn Feyenoordtijd en wilde hem wel benaderen. ‘Ik vroeg Leo wat hij aan het doen was. Leo zei: ‘Ik ben alleen maar aan het golfen, Tiger Woods moet zich zorgen maken.’ We zijn samen naar Polen gevlogen, en toen is het spektakel begonnen.’
Onder Beenhakker en De Zeeuw plaatste Polen zich voor het eerst in de historie in 2008 voor een Europees kampioenschap onder meer door een sensationele zege op Portugal.
Maar al snel liepen de Nederlanders zich stuk op invloedrijke spelers en coaches uit het gouden tijdvak 1972-1982 (toen Polen olympisch kampioen werd en tweemaal WK-brons won) zoals oud-topscorer en bondsvoorzitter Grzegorz Lato, voormalig sterspeler Zbigniew Boniek en de invloedrijke oud-bondscoach Antoni Piechniczek waarover Beenhakker verzuchtte dat ze ‘in het verleden leefden’.
Beenhakker en De Zeeuw wilden professionaliseren, onder meer het jeugdvoetbal moderniseren, maar de mastodonten werkten volgens hen op alle mogelijke manieren tegen.
In 2009 werd Beenhakker, die Robert Lewandowski nog liet debuteren (De Zeeuw: ‘iedereen verklaarde ons voor gek, want hij speelde niet op het hoogste niveau’) ontslagen na een jaar moddergooien.
De Zeeuw was solidair, maar bleef in Polen. ‘Als ik links de deur uitga ben ik in het bos, achter mijn huis ligt een schitterend meer, verder alleen maar heuvels, bossen en meren.’
Bij De Zeeuw werd drie jaar geleden kanker vastgesteld. ‘In Noord-Polen gaven ze me weinig hoop. Ik werd daarna uitgebreid onderzocht in de grootste kliniek van het land. Zei die dokter: ‘hoe is het met Leo? Ik was trots om Pool te zijn in die periode.’ Geloof het of niet, maar vanaf dat moment is mijn genezingsproces ingezet.’
Hoewel Lewandowski uitgroeide tot een superster bleven de prestaties matig. Volgens De Zeeuw doordat de vroegere supersterren nog steeds aan de touwtjes trekken. ‘De rode draad door alles is Boniek. Hij bemoeit zich vanuit Rome overal mee, niet ten faveure van het voetbal, maar van zichzelf. Dan is er Piechniczek die niet accepteert dat er een buitenlander komt. Ook de Portugezen Paulo Sousa en Fernando Santos die na Leo bondscoach van Polen waren, beten zich daarop stuk.’
De Zeeuw rept over structurele wantoestanden, schrijnend gebrek aan professionalisme, drankinname van bestuurders, corruptieschandalen. De Nederlander is een graag geziene gast in Poolse voetbaltalkshows.
Het EK 2016 was sindsdien het enige lichtpuntje toen de kwartfinale werd bereikt onder bondscoach Adam Nowalka. De Zeeuw: ‘Die had ik als assistent bij het nationale elftal gehaald, hij was twee jaar bij ons. Maar het voetbal houdt niet over en tegenwoordig wordt er alleen nog maar verdedigd. Lewandowski krijgt amper ballen, doet ook te weinig, vind ik. Maar er wordt altijd naar anderen gewezen.’
Arek Radomski, oud-speler van Heerenveen en NEC, 30-voudig international en nu individueel trainer, ondersteunt het sombere relaas over het Poolse voetbal van De Zeeuw. ‘Oude mensen blijven invloedrijk, de jongere generatie komt niet door. Het is politiek geworden. Ze stellen mensen aan die weinig met voetbal hebben. Het gaat om wie je kent, niet om wat je kunt. Ik heb de hoop opgegeven. Ik ga me liever in Nederland verder ontwikkelen als trainer. Daar is alles veel beter georganiseerd.’
In de EK-kwalificatie werd Polen tot de play-offs veroordeeld door onder meer een nederlaag in de poulefase tegen Moldavië. De Zeeuw: ‘Een schande. In de play-offs tegen Wales was er geen schot op doel in 120 minuten. Wonnen ze pas na strafschoppen.’
In de laatste oefeninterlands werd gewonnen van Oekraïne en Turkije. Maar Radomski koestert weinig hoop. ‘Van Turkije wonnen we met geluk, zij speelden veel beter Het is een zware poule, ik denk dat we geen punt gaan halen. Polen gaat op de counter spelen, dat is onze enige hoop. En dan scoren via een dood spelmoment.’
Niet iedereen in Polen is zo somber. Radomski: ‘Veel mensen zien het probleem niet. Maar als ik vraag welke Poolse talenten eraan komen, weten ze dat ook niet. Want die breken niet door.’
Lewandowski ontbreekt door een blessure tegen Nederland, oud-Ajax-spits Arek Milik viel al geblesseerd af. ‘Nederland hoeft geen keeper op te stellen,’ schampert De Zeeuw. ‘Polen kan niet voetballen, als je drukzet weten ze het niet meer. Middenvelder Zielinski heeft twee maanden niet gespeeld bij Napoli vanwege ruzie met de voorzitter. Keeper Szczesny is goed, maar verdedigers laten steken vallen. Vooral Dawidowicz heeft de draaicirkel van een Volvo-truck. Veerman kan die ballen erachter leggen en dan is het kassa.’
Typerend voor de wanorde noemt De Zeeuw de vroegtijdig gecommuniceerde presentatie van de selectie, die per ongeluk verklapt werd door de bondsvoorzitter doordat die zijn telefoon liet zien aan journalist waarop de selectie stond.
‘De bondscoach was daar natuurlijk boos over en maakte vervolgens op een golftoernooi de selectie definitief bekend. In het spelershotel in Hannover zitten ook allemaal bobo’s, er is geen rust, er is nooit rust rond het Poolse elftal.’
De Zeeuw vindt het jammer, hij proeft de hunkering, maar ook het defaitisme onder de Polen over de nationale ploeg. Hij probeert zijn steentje bij te dragen bij de plaatselijke amateurclub in Stezyca. ‘Maar het is heel anders dan zoals ik dat in Ouderkerk bij VV Spirit kende. Er is geen vrijwilligerscultuur. Kinderen worden verrotgescholden. Voetbal is lol, plezier. Kijk ik naar het Poolse elftal dan zie ik alleen maar strakke gezichten, chagrijn. Zo jammer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant