Jort Kelder prefereert borsten als erotisch speelgoed. Niet actief: voedend, en plein public. Hij deelde zijn afgrijzen daarover onlangs in zijn podcast. De desbetreffende borst voldeed ook nog eens niet aan zijn esthetische eisen: ‘Alles zat tegen in dezen.’ Ach, Jort!
Prikkelender dan een rechtse man op leeftijd is de vraag waarom zo veel vrouwen zélf ontevreden of ambivalent zijn over hun borsten. De borstvergroting is de nummer 1-ingreep ter wereld in de plastische chirurgie. Maar ook simpele keuzen als wel of geen beha, het wel of niet tonen van decolleté, blijken complex. Want voor wie doen we dat dan?
Het seksualiseren van het vrouwenlichaam is cultureel bepaald. In de eerste helft van de twintigste eeuw waren de benen het meest erotische lichaamsdeel. Uit financiële en praktische redenen bleef de roklengte omhoog kruipen. Pas in de jaren vijftig, mede dankzij de uitzinnige marketingmachine rond Marilyn Monroe, verschoof de blik naar de boezem.
Over de auteur
Lotte Houwink ten Cate is historicus. Ze is aan Columbia University in New York gepromoveerd op de tweede feministische golf. In de maand juni is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wie als tiener borsten krijgt, voelt soms te kunnen gaan betoveren. Het leven als volwassen vrouw komt nu dan eindelijk binnen handbereik. Maar starende blikken, commentaar en ongewenst betast worden, zijn vaak de eerste vormen van seksuele agressie die een jonge vrouw meemaakt. Als meisje opgroeien is ervaren dat het lichaam al door mannen gekeurd wordt – ‘voor hem’ is – nog voor het helemaal van onszelf heeft kunnen worden.
Borsten zijn inmiddels zó geobjectiveerd, zo schrijft socioloog Sarah Thornton in haar amusante boek Tits Up, dat vrouwen er ofwel van balen of ze negeren. De baarmoeder is een politieke A-locatie, denk aan de abortusstrijd. Borsten niet. Dat is opmerkelijk, omdat ze het in het oog springende symbool van vrouwelijkheid zijn. Ze zijn voor transvrouwen vaak een belangrijke stap in hun transitie.
Begrijpen hoe het is om een vrouw te zijn, betekent begrijpen hoe het is om een persoon te zijn in een lichaam dat van meet af aan door de mannelijke blik tot object wordt gemaakt. Aldus Simone de Beauvoir.
Maar vrouwen kijken ook. Naar porno bijvoorbeeld. Nu we middels onze telefoons permanent toegang hebben tot het internet, rijst de pornoconsumptie de pan uit. De Britse academicus Fiona Vera-Gray toont in Women on Porn aan dat het aantal vrouwen en meisjes dat porno kijkt al jaren toeneemt. Pornhub, de bekendste gratis pornosite, trekt meer bezoekers dan Netflix en Zoom – op het hoogtepunt van de pandemie – én stelt dat minstens eenderde van de huidige gebruikers vrouw is.
Pornoconsumptie roept fundamentele vragen op: over wat we kijken en waarom, hoe het beïnvloedt wat we mooi, normaal of geil vinden en hoe racistische en seksistische stereotyperingen vervlochten zijn met seks. Toch wordt pornoconsumptie nauwelijks geproblematiseerd, tenzij het dat van kinderen en tieners betreft. Gratis porno draait op exploitatie en uitbuiting en bevat naast een irreëel schoonheidsideaal vaak agressie en geweld jegens vrouwen, die daar niet of goedkeurend op reageren. De hamvraag: willen we het omdat we het zien óf krijgen we het te zien, omdat we het willen?
Vrouwen hebben goede redenen om zich te schikken. Om een zoete moeder te zijn, een plichtsgetrouwe dochter, een seksobject. Het loont de moeite, want het levert veel op. Zoals liefde, goedkeuring, succes en geld. Vrouwen worden in de eerste plaats gewaardeerd om hun schoonheid en vruchtbaarheid. Vandaar de woestmakende ongelijkheid in ouder worden: zij is te oud voor een korte rok, hij is oud genoeg om eens flink in de kroonluchters van de midlifecrisis te gaan hangen.
We willen autonoom zijn, maar we willen ook bekoren. Het grootste taboe dat De Beauvoir beschrijft: onderwerping is verleidelijk voor vrouwen. Omdat begeerd worden genot geeft. En macht. Maar in de poging begeerd te worden, verdwijnt de vrouw zelf. Een vrouw kan zichzelf middels esthetische optimalisatie koningin maken, maar zal alleen regeren over een koninkrijk dat hij bedacht heeft. Daarmee is het echte probleem de instemming van vrouwen met een gemarginaliseerde status.
Onze borsten zouden niet goed gelukt zijn, niet mooi of pront genoeg. Ze zijn te aanwezig, te plat, te klein, te groot, te moederlijk, asymmetrisch, leeggezogen, ze hangen. Al die onzekerheid, al die aandacht, al die verspilde energie. Tuin er niet in. De waardering van en liefde voor het eigen lichaam – inclusief borsten – is van grote invloed op de positie van vrouwen. Rug recht en medailles naar voren.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant