Het snelle staakt-het-vuren in Gaza dat president Biden twee weken geleden beloofde bij zijn ‘vredesplan’, raakte afgelopen week steeds verder uit beeld. Maar voor Bidens presidentiële campagne is het streven naar een akkoord van groot belang.
Nee, een staakt-het-vuren in Gaza is niet in zicht. Dat erkent ook president Joe Biden, twee weken nadat hij een driefasenplan voor vrede lanceerde.
Biden deed de uitspraak donderdag haast terloops, nadat hij samen met andere wereldleiders had toegekeken hoe parachutisten uit de Italiaanse avondhemel neerdaalden op een golfbaan; een luchtig intermezzo tussen de zware gespreksronden tijdens de G7 in Bari. ‘Of het resultaat zal opleveren valt te bezien’, citeerden de aanwezige internationale persbureaus de Amerikaanse president. ‘Ik heb de hoop nog niet verloren, maar het wordt moeilijk.’
Over de auteur
Sterre Lindhout is buitenlandredacteur voor de Volkskrant over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname. Hiervoor was ze correspondent Duitsland.
Het roept de vraag op welk doel het Witte Huis beoogt met het vredesplan dat door Biden nadrukkelijk werd gepresenteerd als een doorbraak, en waarvoor de VN-veiligheidsraad maandag zijn steun uitsprak.
Ondertussen wierpen de strijdende partijen zelf de ene barrière na de andere op. Tijdens de Midden-Oostentrip van de Amerikaanse buitenlandminister Blinken deze week, de achtste in acht maanden oorlog, bleek het conflict nog even vast te zitten als bij zijn vorige bezoeken.
Zowel de Israëlische premier Netanyahu als de leiders van Hamas zeggen in theorie open te staan voor een staakt-het-vuren gevolgd door een nog nader te bepalen route naar een langduriger bestand en, ergens aan een nog onzichtbare einder, vrede.
Maar in de praktijk willen ze elkaar, of Blinken, geen centimeter tegemoet komen en lijken beide partijen erop gebrand zichzelf als overwinnaar te kunnen uitroepen.
Ook tegenover Blinken hield de Israëlische premier Netanyahu in het midden of hij het vredesplan zal steunen. Eerder zei hij al zich het recht voor te behouden ‘op elk moment terug te keren naar een staat van oorlog.’ Hamas presenteerde de Amerikanen afgelopen dinsdag, met tussenkomst van de Qatarese en Egyptische onderhandelaars, een eigen ‘tegenplan’, waarvan de details niet openbaar zijn.
Het belangrijkste conflictpunt in de eerste fase van het proces, een onmiddellijk staakt-het-vuren, zit volgens de The New York Times in de timing van het vrijlaten van de resterende gegijzelden. Hamas-vertegenwoordiger Osama Hamdan zei vrijdag tegen CNN niet te weten hoeveel van hen nog in leven zijn.
Hamas wil dat Israël eerst al zijn troepen terugtrekt en zijn stellingen in Gaza ontmantelt. Israël zou zich pas willen terugtrekken wanneer alle militaire en civiele faciliteiten zijn ontmanteld, wat neerkomt op het doel dat Israël aan het begin van de invasie in Gaza stelde: de totale vernietiging van Hamas.
De onbeweeglijkheid geldt niet alleen voor Hamas en Israël, maar ook voor de Amerikanen. De inzet van de Amerikaanse regering voor een staakt-het-vuren, sinds eind april, heeft niet geleid tot een andere positionering in het conflict.
De VS leveren nog steeds wapens aan Israël en de rode lijn die Biden had getrokken bij een grootschalige invasie in Rafah, waar ruim een miljoen Palestijnse vluchtelingen onder mensonterende omstandigheden proberen te overleven, is in Amerikaanse ogen nog niet bereikt. Terwijl die invasie vanuit de optiek van de Palestijnen en internationale hulporganisaties al weken geleden begonnen is. Ook kwam er geen Amerikaanse reactie op de 274 burgerdoden (volgens cijfers van Hamas) die vorig weekend vielen bij de bevrijding van 4 Israëlische gijzelaars.
Antony Blinken schoof Hamas donderdag de schuld in de schoenen van de patstelling over het vredesakkoord, omdat ze niet nader genoemde eerder gedane toezeggingen zouden hebben teruggetrokken. Ook Biden zelf zei in Bari dat ‘het grootste obstakel’ zich aan de kant van Hamas bevindt.
Daarmee lijkt het erop dat de Amerikaanse inzet voor vrede in hoge mate symbolisch is en vooral gericht aan de Amerikaanse kiezers die Biden met zijn pro-Israëlische houding dreigt te verliezen. Na weken van escalerende studentenprotesten weten de Democraten, Bidens campagneteam in het bijzonder, dat de pro-Palestijnse demonstranten in beeld zullen zijn bij alle belangrijke momenten in zijn race om het presidentschap.
En ze vrezen dat zij het aloude adagium dat je met buitenlandse politiek geen Amerikaanse verkiezingen wint of verliest, kunnen loochenstraffen. Want in een aantal cruciale swingstates zoals Michigan en Pennsylvania, zijn een paar honderd door Gaza-gedesillusioneerde niet-stemmers genoeg om Trump tot de volgende president te maken.
Volgens nieuwsplatform Politico greep een groep hooggeplaatste Amerikaanse overheidsfunctionarissen en analisten de G7 aan om buitenlandse diplomaten achter gesloten deuren bij te praten over hun zorgen om Bidens campagne en in het bijzonder over zijn pro-Israëlische koers. De strekking van hun verhaal was dat de oorlog in Gaza het beeld versterkt van Biden als zwakke leider die in tegenstelling tot andere Amerikaanse presidenten niet in staat is zijn stempel te drukken op internationale brandhaarden.
De G7 is Bidens laatste internationale optreden voordat hij zich vol in het campagnegedruis stort, op weg naar 5 november. In Bari staat niet Gaza centraal maar de andere onvoorspelbare oorlog waaraan Biden zijn lot heeft verbonden, die in Oekraïne. Biden beloofde de als gast aanwezige president Zelensky 50 miljard dollar en een veiligheidspact voor de komende 10 jaar – een poging om zijn politieke erfenis veilig te stellen tegen Donald Trump. Want wellicht is dit ook Bidens laatste internationale optreden als president.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier het liveblog over de crisis in het Midden-Oosten van vrijdag 14 juni terug
Blinken en Hamas beschuldigen elkaar openlijk van traineren vredesplan voor Gaza
Source: Volkskrant