Xavi Simons (21) wordt in Duitsland gezien als een potentiële wereldtopper, maar worstelt in het Nederlands elftal. Wat verklaart het grote verschil tussen zijn prestaties bij RB Leipzig en Oranje? "Soms loopt hij zichzelf voorbij."
Als de Oranjespelers woensdag in het AOK Stadion aan de open training voor enkele honderden schoolkinderen uit Wolfsburg beginnen, wordt snel duidelijk wie de held van de fans is. Niet Virgil van Dijk, Memphis Depay of Nathan Aké staat in het middelpunt van de belangstelling.
Nee, gedurende de training wordt Simons - spelend voor Leipzig op ruim twee uur rijden van Wolfsburg - het meest toegezongen. "Xavi! Xavi! Xavi!", klinkt het vanaf de tribunes. Het is tekenend voor de populariteit van Simons in Duitsland.
De spelmaker ontpopte zich vorig seizoen tot één van de revelaties van de Bundesliga, nadat hij via PSV en Paris Saint-Germain de (tijdelijke) overstap had gemaakt naar Leipzig. Simons was in zijn jaar in de Duitse competitie betrokken bij 21 doelpunten (acht goals, dertien assists).
"Hij heeft een enorme impact op Leipzig gehad, vanaf het moment dat hij arriveerde", zegt Robert Schreier, Leipzig-volger voor de Duitse krant BILD. "Hij is een juweel. Toeschouwers houden van hem. Van geen speler van Leipzig zijn dit seizoen meer shirts verkocht dan van Simons."
"Hij heeft flair en een aanstekelijke speelstijl. Simons is de moderne voetballer, waar de jeugd tegen opkijkt. In Duitsland zien we hem als een speler die binnen een paar jaar één van de beste voetballers ter wereld wordt."
De lofzang uit Duitsland voor de eerste EK-wedstrijd van Oranje - waarin Simons als rechtsbuiten waarschijnlijk de voorkeur krijgt boven Jeremie Frimpong - roept de vraag op hoe het contrast met zijn prestaties in het Nederlands elftal zo groot kan zijn.
In veertien interlands scoorde Simons slechts één keer en gaf hij geen assists. Ter vergelijking: in zijn eerste veertien competitieduels voor Leipzig was de oud-jeugdspeler van FC Barcelona rechtstreeks betrokken bij elf goals. Hij maakte er vier en bereidde zeven doelpunten voor.
Oud-Schalke 04-trainer Huub Stevens, die de Bundesliga én Oranje op de voet volgt, wijt de mindere vorm van Simons in het Nederlands elftal aan de positie waarop hij speelt. "Bij Leipzig speelt Simons aan de linkerkant en kan hij naar binnen komen, waar hij met zijn goede rechterbeen voor het doel uitkomt."
"In Oranje speelt Simons vooral als rechtsbuiten, met rechtsback Denzel Dumfries achter zich. Dumfries bestrijkt vaak de gehele rechterflank. Een logisch gevolg is dat Simons in het overvolle centrum uitkomt, met zijn mindere linkerbeen", legt Stevens uit.
"Hij heeft bij Oranje ook een aantal keer op 'tien' gespeeld. Dan geldt hetzelfde: centraal is het te vol. Simons heeft ruimte nodig, anders kan hij zijn ei niet kwijt."
Die ruimte heeft Simons bij Leipzig als linker aanvallende middenvelder wel. De Nederlander vormt vaak een aanvalslinie met snelle en behendige spelers als Loïs Openda, Benjamin Sesko en Dani Olmo. Zij krijgen van coach Marco Rose de vrijheid om hun aanvallende rol op hun manier in te vullen.
"Simons heeft een speciale stijl van voetballen", zegt Schreier. "Zijn dribbels zijn uniek. Rose stimuleert dat ook. Hij zegt tegen Simons: 'Je moet je verdedigende taken uitvoeren, maar pak tijdens het aanvallen vooral alle vrijheid.' Daardoor duikt Simons bij Leipzig overal op."
Dat heeft ook een keerzijde, ziet Schreier. "Soms loopt Simons zichzelf voorbij door zijn prestatiedrang. Dan voert hij zijn acties te ver door. Maar Rose heeft bij Leipzig nooit ingegrepen. Hij wist dat Simons alsnog waardevol kon zijn. In Leipzig praatte niemand erover als hij niet scoorde."
Hoe anders is dat in Oranje. "In Nederland verwachten we goals van Simons", zegt Stevens. "Daardoor zie je dat hij soms te druistig is. Ik heb bij PSV ooit hetzelfde meegemaakt met Gerald Vanenburg. Die gaf ik de tijd en toen loste het probleem zich vanzelf op. Je moet Simons zijn ding laten doen."
Koeman pakte Simons juist stevig aan na de oefeninterland tegen Schotland in maart. De bondscoach zei dat de spelmaker te veel risico nam in zijn acties en te vaak balverlies leed. Rose nam het enkele dagen later op voor Simons. "We mogen de zaken in Leipzig ook een beetje anders zien", zei hij.
"Die uitspraak van Koeman verbaasde ons in Leipzig", zegt Schreier. "Rose is intern streng voor Simons, maar valt hem nooit publiekelijk af. Na de wedstrijd praatte Rose ook vaak met Simons, gaf hij hem een knuffel. Dat stukje liefde mist hij wellicht in Oranje."
Stevens denkt dat Koeman veel gesprekken moet voeren om Simons over het "dode punt" heen te helpen. "Je moet hem aandacht geven. Ik denk dat hij daar gevoelig voor is."
Volgens Stevens is het mogelijk dat Simons' eerste Oranjedoelpunt tegen IJsland afgelopen dinsdag (4-0-zege) het beslissende duwtje in de rug kan zijn. "Het moet er vroeg of laat uitkomen. Simons heeft kwaliteit genoeg om een belangrijke speler in Oranje te worden."