Het personeelsbeleid van Geert Wilders leidt tot spanningen binnen de coalitie. De VVD keerde zich vrijdag openlijk tegen de kandidatuur van de omstreden PVV-hardliner Marjolein Faber als beoogd minister van Asiel en Migratie, maar stemde na crisisoverleg vrijdagavond alsnog in met haar benoeming.
Wilders ziet in de 63-jarige Faber een geschikte vervanger voor Gidi Markuszower (PVV), de beoogde vicepremier en minister van Asiel en Migratie die donderdag niet door de screening kwam. De PVV-leider negeerde daarbij bezwaren van de VVD en NSC. In een zeer ongebruikelijke stap besloot VVD-leider Dilan Yesilgöz vrijdag daarom publiekelijk haar twijfels uit te spreken over Faber.
Yesilgöz noemde de PVV-kandidaat ‘niet onomstreden’ en zei zorgen te hebben over ‘eerdere uitspraken’ en haar ‘houding en toon’. ‘Het gaat er uiteindelijk om: zijn dit mensen die in het landsbelang kunnen opereren en de goede dingen doen? Daarover heb ik mijn zorgen geuit richting de heer Wilders’, aldus Yesilgöz, die niet wilde zeggen op welke uitspraken van Faber ze doelde.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Faber zette de regering in het verleden weg als een ‘vijfde colonne’, noemde andere Kamerleden ‘nep-volksvertegenwoordigers’ en sprak over de ‘omvolking’ van Nederland door migratie. Premier Mark Rutte verweet haar daarom taal uit de ‘nazi-literatuur’ te gebruiken. Ook raakte Faber in opspraak omdat ze partijopdrachten gunde aan haar zoon. Ze beweerde ook dat een Noord-Afrikaanse man verantwoordelijk was voor een steekpartij, terwijl dat niet zo was.
Formateur Richard van Zwol en beoogd premier Dick Schoof riepen de vier coalitiepartijen vrijdagmiddag bijeen voor crisisoverleg om ‘de neuzen weer dezelfde kant op te krijgen’. Wilders toonde zich bij aanvang al laconiek. ‘Ik ga even naar de collega’s luisteren.’
Na het overleg maakte Van Zol bekend dat Faber gewoon minister gaat worden. Hij bestreed dat de PVV-kandidaat al bij voorbaat zou zijn beschadigd door de kritiek van de VVD-leider. ‘Dit soort commentaar komt wel vaker voor’, meende Van Zwol. ‘Het is mijn verantwoordelijk als formateur om daarvan niet van de leg te raken.’
Wilders krijgt daarmee alsnog zijn hardliner als minister van Asiel en Migratie. De VVD moet tandenknarsend akkoord gaan. Van Zwol wilde niet zeggen of Yesilgöz haar woorden heeft teruggenomen. Faber liet op X weten ‘begrip’ te hebben voor de kritiek van VVD en NSC. ‘Als lid van het kabinet zal ik mij natuurlijk uiten binnen de lijnen van het Hoofdlijnenakkoord en de rechtsstaatverklaring.’
De crisis vrijdag rond Faber zet wel opnieuw de schijnwerpers op het personeelsbesluit van Wilders, die amper een bestuurlijk netwerk heeft opgebouwd. Tijdens de formatie leidde dat al meerdere keren tot problemen. Zo wist de PVV-leider geen geschikte verkenners of informateurs uit eigen kring te presenteren, kon hij vervolgens na het afvallen van Ronald Plasterk lastig een premier vinden vinden en heeft hij nu als enige van de formatiepartijen nog geen vicepremier aangewezen. Pas dit weekend wil hij de knoop daarover doorhakken.
Wilders zette eerder deze week nog al zijn geld op Markuszower als potentiële vicepremier en minister van Asiel en Migratie. Met die keuze negeerde hij niet alleen al de bezwaren van zijn coalitiepartners, maar ook de eerdere signalen van inlichtingendienst AIVD. In 2010 én 2012 kreeg Wilders de boodschap dat Markuszower een risico vormde voor de nationale veiligheid vanwege zijn contacten met Israël. Markuszower zelf twijfelde ook of hij wel door de screening zou komen, bevestigen meerdere bronnen.
Toch zette de PVV-leider door. Met de benoeming van zijn vertrouweling, die in radicaliteit nauwelijks voor hem onderdoet, wilde Wilders alsnog een grote PVV-stempel op het kabinet-Schoof drukken. Markuszower, die migratie omschreef als ‘een misdaad tegen het Nederlandse volk’, zou als vicepremier de eerste vervanger zijn van premier Schoof.
Dat plan viel in duigen toen van de AIVD het bericht kwam dat Markuszower, tevens medeonderhandelaar tijdens de formatie, nog steeds een risico vormt. Wilders moest hem alsnog terugtrekken en koos daarna de vlucht naar voren door vrijwel meteen Faber aan te wijzen als nieuwe minister van Asiel en Migratie.
Wilders negeerde daarbij opnieuw de weerstand van de VVD en NSC. Terwijl Markuszower nog enigszins werd gewaardeerd om zijn sociale vaardigheden, is Faber minstens zo radicaal en ook nog eens moeilijk in de omgang. Zelfs bij medestanders van Wilders klinkt er kritiek op zijn selectiebeleid. Een ex-PVV’er noemt Fabers kandidatuur ‘hemeltergend’. JA21-voorman Joost Eerdmans spreekt van ‘een circus’ en vreest dat Faber, net als Markuszower, niet in staat is om afspraken te maken in Europa.
Het is de vraag of Wilders überhaupt een alternatief heeft voor Faber. Dat de spoeling uiterst dun is, blijkt ook uit de worsteling met het vicepremierschap. Voor de buitenwereld ligt Fleur Agema (Zorg) nu voor de hand als meest logische kandidaat, maar rond de PVV valt te horen dat zij buiten het thema zorg geen grote expertise heeft. Er zijn daardoor twijfels of ze wel in staat is om Schoof te vervangen. Een andere potentiële kandidaat is Barry Madlener, de beoogd PVV-minister van Infrastructuur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant