De laatste resultaten stemmen hoopvol, maar vol overgave de Duitse ploeg toezingen lukt de fans nog niet. Eerst vrijdag maar eens winnen van Schotland.
Toni Kroos is niet voor niets de hoop van de natie, dus als de teruggekeerde routinier een vraag krijgt over de druk van het spelen van het EK in eigen land stelt hij graag iedereen gerust. ‘De kunst’, zei hij deze week op een persconferentie, ‘is om in zekere zin van die druk te genieten’. Zo'n thuistoernooi is een voorrecht, een kans, maar vooral: ‘Uiteindelijk is het ook gewoon maar voetbal.’
Kroos stopt na dit EK met voetballen, heeft weinig meer te verliezen, alleen nog maar een EK te winnen, de enige prijs die hij nog niet heeft. Zijn relativeringsvermogen kan de Duitse ploeg goed gebruiken, want de relatie met het thuispubliek is vooralsnog broos. Na een lange crisis is er voorzichtig optimisme, hoop op een verrassing, maar het EK is een therapeutische sessie met onzekere uitkomst.
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal.
‘Een paar maanden geleden zat de stemming nog helemaal in de kelder’, zegt professor Harald Lange. Volgens de expert voetbalfancultuur zei in maart ongeveer 27 procent van de Duitsers zin te hebben in het EK. Inmiddels is dat bijgetrokken naar 60 procent, maar het houdt nog steeds niet over voor een voetbalgek land dat een groot toernooi mag organiseren.
‘Let maar op: de Schotse fans zullen de Duitse de grond in zingen’, voorspelt de hoogleraar zelfs over de openingswedstrijd van vrijdagavond in München. ‘De Schotten zullen de sfeer bepalen, daar ben ik zeker van.’
De hoogleraar van de Universiteit van Würzburg doet al jaren onderzoek naar de Duitse fancultuur. Die bloeit bij de clubs, in de Bundesliga zijn de stadions voor 90 procent gevuld en in de divisie daaronder zelfs 95 procent. En ook al zijn de supporters kritisch en betrokken, ze steunen hun clubs in voor- en tegenspoed.
‘Dat ontbreekt bij het nationale team’, legt Lange uit. ‘Daar gaan tegenwoordig vooral evenementenfans naartoe. Die willen dat het onderhoudend is, ze willen er bij zijn om te kunnen zeggen dat ze erbij zijn geweest. En dat merk je aan de sfeer. De echte passie, de verbondenheid ontbreekt.’
Ook in het Beierse Herzogenaurauch moeten ze het aan de vooravond van het EK nog maar zien. Het Duitse team bereidt zich voor in het plaatsje waar de broers Adi en Rudolf Dassler Adidas en Puma oprichtten. De sportmerken hebben nog steeds hun hoofdkantoren in het uit de kluiten gewassen dorp.
De Duitse internationals verblijven op de luxe campus van shirtsponsor Adidas. Daar zitten ze verscholen achter hoge hekken, maar van de EK-koorts in het naastgelegen dorp missen ze weinig. Die blijft beperkt tot de etalages van de tabakswinkel en de apotheek, waarbij de laatste net een tikje uitbundiger is.
Volgens Lange heeft de Duitse bond de fragiele populariteit aan zichzelf te danken. Een van de oorzaken van de vervreemding is volgens hem de ‘Bierhoffisierung’, genoemd naar oud-international Olivier Bierhoff die als bestuurder van de bond volop inzette op commercialisering. Zo moesten fans lid worden van de officiële fanclub van de bond om tickets te kunnen kopen, wat door veel supporters als geldklopperij werd gezien.
Zolang Duitsland succes had, was het geen probleem, want successupporters kunnen prima juichen. Resultaten uit het verleden krikten de verwachtingen ook nog eens hoog op. Duitsland had heus wel eens een dipje, maar hoorde altijd bij de favorieten. ‘Zelfs met een minder elftal’ zegt Lange. ‘Vaak met veel geluk en de penalty’s wonnen we altijd wel, de halve finale was wel het minimale waar we op rekenden.’
Maar de laatste titel stamt al weer uit 2014, toen Duitsland wereldkampioen werd. Vervolgens werd Duitsland op twee WK’s al in de groepsfase uitgeschakeld, op het laatste EK strandde de ploeg in de achtste finale. Terwijl Duitse supporters helemaal niet gewend zijn om te lijden, zeker niet de evenementenfans. Lange: ‘Toen is het kaartenhuis ingestort, de Duitsers hebben zich steeds meer van het team afgewend.’
Het is ook Lothar Matthäus opgevallen, de recordinternational die in Herzogenaurauch opgroeide. Toen Duitsland in 2006 het WK organiseerde werd er nog volop gevlagd. ‘Daarmee kunnen we onze gasten laten zien dat we een voetballand zijn’, schrijft hij in een column. ‘En dat we daar trots op zijn, net als op ons nationale team.’
Nu is dat tot Matthäus’ verdriet veel minder, ook op het complex van 1.FC Herzogenaurauch, zijn oude club, wijst niets erop dat er een EK wordt gespeeld. Misschien verandert dat als het toernooi echt is begonnen, want voorzichtig durven de Duitsers toch weer te hopen op succes.
Bondscoach Julian Nagelsmann heeft de selectie flink opgeschud, Real Madrid-ster Kroos is terug, van Jamal Musiala en Florian Wirtz spat het talent af en in het voorjaar begon het echt ergens op te lijken toen Duitsland in oefenwedstrijden won van Frankrijk en Nederland.
Spits Niclas Füllkrug constateerde toen nog wel pijnlijk dat het publiek niet in staat was om samen te zingen en de ploeg aan te moedigen. ‘Maar er was wel enthousiasme, we hebben alleen nog een voorzanger nodig’, hield hij de moed erin.
‘Er is een sprankje hoop’, zegt Lange. ‘Daar klampen we ons allemaal aan vast, ik ook.’ Maar hij weet ook dat de Duitse fans weinig tegenslagen kunnen hebben. ‘Als het tegen Schotland fout gaat, is het allemaal weer weg.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant