Als de regering het stikstofreductiebeleid niet fors aanscherpt, is een deel van de Nederlandse natuur reddeloos verloren. Nieuwe RIVM-berekeningen bevestigen dat de wettelijke natuurdoelen met de huidige maatregelen op geen stukken na gehaald worden. De nieuwe coalitie wil het beleid juist versoepelen.
Het RIVM heeft in opdracht van demissionair minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) opnieuw berekend welk percentage van de Nederlandse natuur onder de stikstoftolerantiegrens (kritische depositiewaarde, KDW) belandt als het staande kabinetsbeleid helemaal wordt uitgevoerd. Natuurtypen die gevoelig zijn voor stikstofneerslag en langdurig boven die KDW zitten, gaan op termijn onvermijdelijk achteruit.
Nederland is op grond van Europese wetgeving verplicht die achteruitgang te stoppen en de al beschadigde natuur te herstellen. Een aantal jaren geleden heeft de Nederlandse regering daarom nationale stikstofreductiedoelen in de wet opgenomen. In 2025 moet 40 procent van de stikstofgevoelige natuur onder de KDW gebracht zijn, in 2030 50 procent en in 2035 74 procent.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Toen Van der Wal in 2022 haar ‘gebiedsgerichte aanpak’ presenteerde, waarbij elke provincie moet zorgdragen voor een flinke daling van de stikstofbelasting op de eigen natuurgebieden, dacht het RIVM nog dat haar aanpak zou volstaan om die wettelijke doelen te halen. De inschatting was toen dat in 2035 de stikstofneerslag op 81 procent van de stikstofgevoelige natuur binnen aanvaardbare grenzen gedaald zou zijn. In het beleid zat dus nog een marge om eventuele tegenvallers op te vangen (81 procent is 7 procentpunt boven het wettelijke doel).
Maar vorig jaar zomer bleek uit nieuw wetenschappelijk onderzoek dat een groot aantal natuurtypen veel gevoeliger is voor een overmaat aan stikstofneerslag dan eerder aangenomen. Ook bleek uit metingen in het veld dat de rekenmodellen van het RIVM de stikstofdepositie in natuurgebieden, die rekenkundig wordt afgeleid van de berekende uitstoot van veehouderijen, wegverkeer en industrie, hebben onderschat. De modellen zijn nu bijgesteld, wat resulteert in een hoger berekende stikstofbelasting.
Een derde factor is dat het kabinetsbeleid sinds 2022 in ongunstige zin is bijgesteld. Van der Wal wilde in eerste instantie vooral veehouderijen vlakbij natuurgebieden uitkopen, maar dat voornemen stuitte op felle tegenstand in de Tweede Kamer. Gerichte opkoop van veehouderijen in zones rond kwetsbare natuur laat zich moeilijk rijmen met het gewenste vrijwillige karakter van de uitkoopregelingen. Ook wil het kabinet de stikstofuitstoot nu meer verlagen met landelijk, generiek beleid in plaats van regiospecifieke maatregelen die zich richten op één bepaald natuurgebied.
Maar het RIVM, en eerder ook het Planbureau voor de Leefomgeving, waarschuwen dat zulk generiek beleid veel minder efficiënt is. De landelijke stikstofuitstoot moet dan veel meer dalen om dezelfde natuurbescherming te bereiken dan bij ‘zoneringsbeleid’, dat vooral mikt op het verminderen van de uitstoot in een zone rond natuurgebieden.
Volgens dit nieuwe RIVM-rapport, dat vrijdag naar de Tweede Kamer is gestuurd, zal in 2035 niet 81 maar slechts 40 procent van de Nederlandse natuur afdoende beschermd zijn tegen stikstofoverbelasting. In 2030 is dit maar 30 procent, in plaats van het wettelijk doel van 50 procent. De wettelijke normen zijn dus ‘niet haalbaar en niet realistisch’, schrijft het RIVM nu klip en klaar.
Van der Wal erkent in haar begeleidende Kamerbrief dat het wettelijke stikstofdoel voor 2025 definitief onhaalbaar is geworden. De doelen voor 2030 en 2035 zijn volgens de demissionair minister alleen haalbaar met ‘aanvullende inspanningen’. ‘De conclusies liegen er niet om’, zegt ze in een persbericht. ‘Dit is een grote tegenvaller. De natuur staat diep in het rood, waardoor onze wettelijke doelen uit het zicht zijn geraakt.’
Het is aan een nieuw kabinet om opvolging te geven aan deze conclusies, stelt Van der Wal. Maar de nieuwe coalitie wil, afgaand op het gesloten hoofdlijnenakkoord, het stikstofbeleid juist flink versoepelen. De coalitie wil minder inzetten op krimp van de veestapel, de vergunningverlening voor boeren die willen uitbreiden vergemakkelijken en de maximumsnelheid op snelwegen weer verhogen naar 130 kilometer per uur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant